Poprzednia

ⓘ Kontestacja




                                     

ⓘ Kontestacja

Kontestacja – sprzeciw, najczęściej przeciwko systemowi społecznemu i politycznemu, wyrażany publicznie poprzez wypowiedzi i zachowanie. Wypowiedzi kontestujące mogą mieć charakter werbalny lub pozawerbalny, np. poprzez sztukę. Kontestacja jest skrajnym przeciwieństwem konformizmu.

Termin ewoluował z łacińskiego contestor, contestari, oznaczającego potwierdzenie, odwołanie się do świadectwa wyższej instancji, poprzez francuskie contestation – zakwestionowanie, spór, negację. Współcześnie termin łączy w sobie oba znaczenia. Kontestacja jest zaprzeczeniem i potwierdzeniem wartości, w imieniu których kontestator podważa rzeczywistość zastaną.

                                     

1.1. Rodzaje kontestacji Kontestacja polityczna

Ten rodzaj kontestacji polega na krytykowaniu rządzących i ich działań, aż do podważania ich mandatu do sprawowania władzy. W zależności od systemu politycznego i zakresu oraz sposobu działania, kontestatorów politycznych można podzielić na

  • rewolucjonistów dążących do zmiany ustroju politycznego np. wojna domowa w Libii 2011),
  • terrorystów, którzy zastraszaniem chcą osiągnąć doraźne cele polityczne.
  • opozycjonistów legalnych bądź nie, np. skupionych w opozycyjnych partiach,
  • anarchistów próbujących zniszczyć struktury państwa,

Przykładem ruchu kontestacji politycznej była Solidarność, mająca w różnych okresach charakter legalnej pozaparlamentarnej bądź nielegalnej opozycji o celach rewolucyjnych. Przez władze PRL oceniana była, szczególnie na początku, jako ruch anarchistyczny.

                                     

1.2. Rodzaje kontestacji Kontestacja religijna

Pojawia się w ramach określonej religii i przejawia się w negowaniu obowiązującej doktryny lub stosowanych praktyk. Przykładami kontestatorów religijnych mogą być Marcin Luter i Jan Kalwin. Kontestatorami nazywa się odstępców, członków sekt, kacerzy, purytanów, kwakrów, mormonów, shakerysów i amiszów.

                                     

1.3. Rodzaje kontestacji Kontestacja ekonomiczna

Jej celem jest wykazanie anachronizmu i wymuszenie zmian w zakresie organizacji produkcji, technologii lub podziału dóbr. Kontestacji ekonomicznej towarzyszy zwykle kontestacja polityczna i społeczna. Formy działania stosowane przez kontestatorów ekonomicznych to: strajk, sabotaż, bojkot.

                                     

1.4. Rodzaje kontestacji Kontestacja społeczna

Celem jej jest zmiana stosunków społecznych, a w szczególności:

  • zniesienie dominacji jednych warstw społecznych nad innymi,
  • zniesienie przywilejów zastrzeżonych dla określonych grup społecznych.

Przejawem tego rodzaju kontestacji była dziewiętnastowieczna koncepcja socjalizmu stworzona przez Marksa i Engelsa.

                                     

2. Postawy kontestacyjne

Ze względu na zakres działania wyróżnia się kontestacje:

  • bierną – polegającą na wyrażeniu swojego stosunku do kontestowanych struktur; przybiera często formę alienowania się, ucieczki np. w narkotyki,
  • czynną – polegającą na podejmowaniu działań, mających na celu zmianę istniejących struktur.

W zależności od postawionych celów, okoliczności społeczno-politycznych i osobowości kontestatora postawy kontestacyjne mogą przybierać różne formy:

  • sprzeciw wobec istniejących struktur politycznych i społecznych,
  • działanie skierowane przeciwko istniejącym normom prawnym, obyczajowym, np. odmowa służby wojskowej,
  • marginalizacja własnych potrzeb,
  • demonstracyjne odcięcie się od powszechnie akceptowalnych stylów życia, alienacja – może przejawiać się m.in. poprzez strój, ekscentryczne zachowanie, zarost, brak higieny.
  • odstępstwo od powszechnie przyjętych zasad,
  • bunt przeciw obowiązującej hierarchii wartości,

Ta różnorodność postaw powoduje, że kontestatorami mogą być zarówno politycy, prorocy, mistycy, rewolucjoniści, jak i zbrodniarze, maniacy, outsiderzy.



                                     

3. Historia pojęcia

Mimo że zachowania kontestacyjne znane były od zawsze, pierwszy raz użyto tego terminu na opisanie ruchu hippisowskiego w latach 60 XX w. Według Palecznego termin ten został wprowadzony w celu uwolnienia się od emocjonalnego i wartościującego nacechowania, od jakiego nie były wolne dawniej stosowane określenia: buntownik, wichrzyciel, wywrotowiec, kacerz, heretyk, anarchista, warchoł i inne podobne.