Poprzednia

ⓘ Arbela




Arbela
                                     

ⓘ Arbela

Arbela – starożytne miasto w północnej Mezopotamii, położone na równinie rozciągającej się na wschód od rzeki Tygrys, pomiędzy rzekami Duży Zab i Mały Zab. Historia zasiedlenia tego miasta obejmuje okres od ostatnich wieków wczesnej epoki brązu, aż do okresu rzymskiego. W miejscu gdzie istniało to miasto nie prowadzone były nigdy większe prace wykopaliskowe, gdyż cały ten teren zajmuje zabudowa współczesnego irackiego miasta Irbil.

                                     

1. Historia

Miasto to, pod nazwą Urbilum, pojawia się po raz pierwszy w źródłach pisanych z okresu panowania III dynastii z Ur 2113-2005 p.n.e. Jeden z władców tej dynastii, Szulgi 2096-2048 p.n.e., spustoszyć miał region w którym leżało Urbilum, a jego następca, Amar-Suen 2047-2038 p.n.e., przyłączyć miał ten region do swego państwa. W okresie istnienia państwa staroasyryjskiego Urbil/Urbilum znalazło się wśród miast zdobytych przez Szamszi-Adada I 1814-1782 p.n.e. w trakcie jego wyprawy wojennej przeciw królestwu Qabra.

Na początku I tys. p.n.e. miasto to, zwane teraz Arbelą asyryjskie Arbail, wchodziło już w skład państwa asyryjskiego. Wielokrotnie stanowiło ono punkt wyjściowy dla asyryjskich wypraw wojennych prowadzonych w kierunku wschodnim. Pod koniec panowania Salmanasara III 858-824 p.n.e. Arbela wraz z Aszur, Niniwą i 24 mniejszymi miastami dołączyła do wielkiej rebelii Aszur-da’’in-apla, syna króla. Rebelię tą udało się stłumić dopiero Szanszi-Adadowi V 823-811 p.n.e., innemu synowi i następcy Salmanasara III.

Szczyt rozwoju Arbela osiągnęła za panowania Aszurbanipala 668-637? p.n.e., który wzniósł w tym mieście jedną ze swych głównych rezydencji. W niej przyjął on ambasadorów króla Urartu, najprawdopodobniej Rusy II, po swym zwycięstwie nad Elamitami. W 615 r. p.n.e. miasto zdobył i zajął medyjski król Kjaksares. Za panowania Achemenidów VI-IV w. p.n.e. Arbela była jednym z ważniejszych miast stworzonego przez nich imperium. W pobliżu tego miasta rozegrała się w październiku 331 r. p.n.e. bitwa pod Gaugamelą, w której Aleksander Macedoński zadał decydującą klęskę królowi perskiemu Dariuszowi III.

                                     

2. Asyryjska nazwa miasta

Arbail, asyryjska nazwa miasta, pochodzi od akadyjskich słów arba ilī, znaczących dosłownie "czwórka bogów”. Nazwa ta powstała najprawdopodobniej w wyniku błędnej asyryjskiej interpretacji pierwotnej nazwy miasta - Urbil/Urbilum. Nowa nazwa miała bez wątpienia za zadanie podkreślić religijny charakter miasta. Wśród bóstw czczonych w Arbeli szczególnego znaczenia nabrała bogini Isztar, która jako Isztar z Arbeli stała się jednym z najważniejszych bóstw asyryjskiego panteonu.

                                     

3. Asyryjska prowincja Arbela

Arbela jako asyryjska prowincja wymieniana jest po raz pierwszy w źródłach pisanych z okresu panowania Adad-nirari III 810-783 p.n.e. Brak wcześniejszych wzmianek o niej wynika być może stąd, iż wówczas stanowić ona mogła część innej, większej prowincji. Z asyryjskich list i kronik eponimów znamy imiona trzech gubernatorów Arbeli - byli nimi Sil-Isztar sprawował urząd eponima w 787 r. p.n.e., Pan-Aszur-lamur sprawował urząd eponima w 759 r. p.n.e. i Nabu-le’i sprawował urząd eponima w 702 r. p.n.e. Prowincja Arbela wzmiankowana jest też w dekretach Adad-nirari III 810-783 p.n.e. oraz w listach i dokumentach administracyjnych z czasów panowania Sargona II 722-705 p.n.e., Asarhaddona 680-669 p.n.e. i Aszurbanipala 668-627? p.n.e.

Użytkownicy również szukali:

sofa clarc lux 3dl,

...
...
...