Poprzednia

ⓘ Architektura dworców kolejowych ziemi kłodzkiej



Architektura dworców kolejowych ziemi kłodzkiej
                                     

ⓘ Architektura dworców kolejowych ziemi kłodzkiej

Architektura dworców kolejowych ziemi kłodzkiej – dworce kolejowe na ziemi kłodzkiej powstały od pierwszej połowu lat 70. XIX wieku do pierwszej dekady XX wieku. Cechuje je złożona forma architektoniczna, która poza pewnym wyjątkami nie odbiega od zabudowań dworcowych powstałych w tym czasie w Niemczech. Większość stacji kolejowych tego regionu dzięki zróżnicowanej architekturze doskonale harmonizuje się z otoczeniem górskiego krajobrazu. Proporcje obiektów, a także zastosowane materiały budowlane posiadają wysoki walor architektoniczny.

                                     

1. Informacje ogólne

Zabudowania stacyjne na ziemi kłodzkiej tworzyły z reguły tzw. kompleksy dworcowe, których wielkość uzależniona była od znaczenia miejscowości. W centralnej części znajdował się jedno- lub dwupiętrowy budynek dworca kolejowego, w którym mieściły się: kasy, poczekalnia i pomieszczenia służbowe. Obiekty gospodarcze pełniły funkcję ekspedycji towarowych oraz magazynów, zwykle wyposażonych w rampę ładunkowo-wagonową oraz drogową. Wzdłuż osi torów usytuowano także wolnostojące szalety. W pobliżu znajdowały się zabudowania mieszkalne. Na mniejszych stacjach usytuowane na piętrze budynku dworcowego. Część stacyjnych peronów powstających już w XX wieku posiadało wiaty dworcowe lub tunele dla pieszych. W skład wyposażenia technicznego większych stacji wchodziły ponadto skrajnie usytuowane nastawnie, wolnostojące wieże ciśnień i lokomotywownie. Większość budowli kolejowych w powiecie kłodzkim powstało według jednolitego projektu, dostosowanego do lokalnych potrzeb. Z kolei decyzję o rodzaju rozwiązania podejmował mistrz budowlany, który kierował budową danego odcinka.

                                     

2.1. Architektura dworców ziemi kłodzkiej Eklektyzm

Zabudowania dworcowe na ziemi kłodzkiej w znaczącym stopniu noszą cechy XIX-wiecznego historyzmu, w którym występuje łączenie stylów, zwane eklektyzmem. Do lat 90. XIX wieku dworce kolejowe jako dwupiętrowe budowle o zwartej bryle. Ich licowane cegłą elewacje poprzez swoją surowość podkreślały przemysłowy charakter miejscowości, wpisując się w tzw. Rohbau np. w budynkach gospodarczych stosowano metalową stolarkę okienną. Część dworców nosi cechy dziewiętnastowiecznego neoklasycyzmu z wyraźną rytmiką osi okien, a także tympanonami nad ryzalitami, np. Kłodzko Główne.

                                     

2.2. Architektura dworców ziemi kłodzkiej Secesja

W obiektach kolei bocznych dominuje głównie secesja z jęz. niem. Jugendstil, w budynkach ceglanych przejawia się zwiewnymi wykrojami otworów okiennych i drzwiowych, wokół których często znajdują się finezyjne opaski. Przełamanie sztywnej geometrii ceglanych ścian nośnych o konstrukcji ryglowej następowała w wyniku umieszczenia wygiętej belki w kształcie litery "s", co widoczne jest na przykładzie dworca w Dusznikach-Zdroju. Natomiast pomiędzy kondygnacjami stosowano ozdobne gzymsy o zróżnicowanej formie.

                                     

2.3. Architektura dworców ziemi kłodzkiej Heimatstil

Znaczna część budynków dworcowych reprezentuje tzw. styl rodzimy Heimatstil, cechujący się łączeniem konstrukcji murowanej z drewnianą konstrukcją ryglową szczytów. Owo zróżnicowanie formy podkreśla stromy dach o mocno wysuniętych okapach oraz bogate zastosowanie zdobień snycerskich. Powiązanie Heimatsilu z secesją występuje w przypadku dworców na linii kolejowej Kłodzko-Stronie Śląskie.

Niektóre stacje noszą cechy rodzimej architektury sudeckiej, gdzie zwartą bryłkę budynku pokrywa stromy dach o zróżnicowanym kącie nachylenia połaci, natomiast w części szczytowej występuje pionowe odeskowanie, wyraźnie odwołujące się do otaczającej zabudowy mieszkaniowej.

                                     

2.4. Architektura dworców ziemi kłodzkiej Styl norweski

Na ziemi kłodzkiej występują także nietypowe rozwiązania architektoniczne jak dworzec w Radkowie, gdzie reprezentacyjny trzykondygnacyjny gmach dworca wzniesiono według stylu norweskiego domu rolniczego. Pokryty dwuspadowym dachem, w części parterowej uzyskał ozdobne oblicowanie rustykalnymi ciosami miejscowego piaskowca, które zdobiły ponadto jego naroża. Najwyższa kondygnacja posiada zdobienie w postaci pionowo, ułożonych desek.

                                     

2.5. Architektura dworców ziemi kłodzkiej Modernizm

Wśród obiektów kolejowych powstałych na ziemi kłodzkiej śladowo występuje modernizm, którego funkcjonalną formę reprezentuje wagonownia w Kłodzku Głównym, czy pomieszczenia dyżurnego ruchu na lądeckim dworcu.

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →