Poprzednia

ⓘ Ruch alterglobalistyczny




Ruch alterglobalistyczny
                                     

ⓘ Ruch alterglobalistyczny

Ruch alterglobalistyczny – ruch społeczno-polityczny aktywny w większości państw świata, różnorodny ideowo i niejednolity organizacyjnie. Za cel stawia sobie radykalną zmianę obecnych stosunków ekonomicznych, ekologicznych i społecznych, m.in. poprzez budowanie globalnego społeczeństwa obywatelskiego.

                                     

1. Poglądy i działania

Należy rozróżnić dwa typy procesów globalizacyjnych: kulturowy i ekonomiczny. Alterglobaliści nie są przeciwnikami globalizacji kulturowej.

W alterglobalizmie zawarta jest krytyka problemów dzisiejszego świata, wywoływanych – zdaniem uczestników ruchu – przez neoliberalną globalizację:

  • analfabetyzm,
  • występowanie niewolnictwa,
  • postępująca degradacja kultur lokalnych, niszowych,
  • wyzysk pracowników wielkich korporacji,
  • narastanie antagonizmów narodowo-etnicznych,
  • brak dostępu do informacji,
  • postępująca degradacja środowiska naturalnego,
  • unifikacja kultury,
  • wciąż nierozwiązane problemy Trzeciego Świata
  • ubóstwo,
  • wzrastające dysproporcje ekonomiczne między bogatą Północą i biednym Południem.

Ruch ten zawiera w sobie elementy różnych systemów światopoglądowych, m.in. pacyfizmu, marksizmu, demokratycznego socjalizmu, anarchizmu, ekologizmu, feminizmu, konserwatyzmu, jak również, w niektórych kwestiach – liberalizmu. Ważną rolę odgrywają w nim organizacje religijne, ruchy humanistyczne i organizacje pozarządowe.

Działacze ruchu często odwołują się do ideałów wczesnych, wspólnotowych form demokracji, sprzeciwiając się zarówno totalitarnemu modelowi państwa jak i nowoczesnym zindustrializowanym państwom rozwiniętego kapitalizmu.

Głównym celem ataków alterglobalistów są wielkie ponadnarodowe instytucje, m.in.: Międzynarodowy Fundusz Walutowy IMF, Bank Światowy WB, WTO, UE, ONZ, itd.

W największych spotkaniach alterglobalistów, tzw. Forach Społecznych, bierze udział od kilkudziesięciu do blisko dwustu tysięcy uczestników. Od 2000 r., równolegle do Światowego Forum Ekonomicznego w Davos, na którym gromadzą się przywódcy państw i przedstawiciele największych światowych korporacji, organizowane jest doroczne Światowe Forum Społeczne. W latach 2000-2003 r. Forum organizowano w brazylijskim mieście Porto Alegre, ważnym dla ruchu alterglobalistycznego, bowiem od 1992 r. budżet miejski jest tam uchwalany przy współudziale delegatów reprezentujących społeczności lokalne demokracja uczestnicząca. W 2004 r. Forum odbyło się w Mumbaju w Indiach, w roku 2005 ponownie wróciło do Brazylii. W styczniu 2007 roku Światowe Forum Społeczne po raz pierwszy odbyło się w Afryce, w stolicy Kenii – Nairobi. W roku 2009 odbyło się w Belém w Brazylii, a w 2011 w Dakarze.

W Europie regionalnym odpowiednikiem Światowego Forum Społecznego jest Europejskie Forum Społeczne. Kolejne spotkania EFS odbywały się we Florencji listopad 2002, Paryżu listopad 2003, Londynie październik 2004 oraz Atenach maj 2006.

                                     

2. Różnice między antyglobalizmem a alterglobalizmem

Są to dwa niezależne ruchy, które różni stosunek do procesu globalizacji. W praktyce jednak często zwrotów tych używa się błędnie jako synonimów.

Alterglobaliści nie krytykują samego procesu globalizacji, lecz tylko jej obecny neoliberalny charakter. Poglądy alterglobalistyczne głoszone są przez organizacje o różnych poglądach społecznych czy gospodarczych.

Antyglobaliści natomiast krytykują sam proces globalizacji i jako alternatywę proponują oparcie się na wspólnotach takich jak naród, rodzina, wspólnoty lokalne. Poglądy antyglobalistyczne przejawiane są przez część nacjonalistów, autonomistów, ekologistów, anarchoprymitywistów, tercerystów czy komunitarian.

                                     

3. Anty- i alterglobalizm w Polsce

Do organizacji alter- i antyglobalistycznych w Polsce można zaliczyć między innymi: Młodych Socjalistów, Federację Anarchistyczną, Nową Lewicę, Polską Partię Pracy, ATTAC Polska, Lewicową Alternatywę, Pracowniczą Demokrację, ogólnopolski związek zawodowy Inicjatywa Pracownicza, WZZ Sierpień 80, Zielonych 2004, Grupę "Społeczeństwo Aktywne” oraz ugrupowania nacjonalistyczne i ultraprawicowe, takie jak Polska Partia Narodowa, Polska Wspólnota Narodowa, Narodowe Odrodzenie Polski, Obóz Narodowo-Radykalny, Młodzież Wszechpolska czy Stronnictwo Narodowe im. R. Dmowskiego.

Światopogląd alter- lub antyglobalistyczny prezentowany jest na łamach wielu czasopism, m.in.: Recykling Idei, Magazyn "Obywatel”, Wszechpolak, Szczerbiec, "Tylko Polska”, a także polska edycja Le Monde diplomatique. Jesienią 2004 roku na łamach czasopisma Recykling Idei opublikowano prawdopodobnie pierwszą w Polsce dyskusję na temat ruchu alterglobalistycznego z udziałem jego polskich uczestników i uczestniczek, m.in. ze Stowarzyszenia ATTAC, Federacji Anarchistycznej, Grupy "Społeczeństwo Aktywne” i partii Nowa Lewica. Pretekstem do dyskusji był pierwszy masowy protest alterglobalistów w Polsce, który odbył się 29 kwietnia 2004 roku w Warszawie, podczas Europejskiego Szczytu Gospodarczego. Aktywiści i aktywistki zastanawiali się nad ideową i organizacyjną istotą ruchu, a także nad jego usytuowaniem w szerszym kontekście politycznym.



                                     

4. Krytyka

Ruchy anty- i alterglobalistyczne są krytykowane przez niektórych polityków, członków konserwatywnych think tanków i ekonomistów głównego nurtu.

Niezorganizowanie

Według Takisa Fotopoulosa ruchowi brakuje jasnych celów i poglądy różnych protestujących są sprzeczne ze sobą.

                                     

4.1. Krytyka Brak dowodów

Krytycy twierdzą, że brakuje dowodów usprawiedliwiających poglądy antyglobalistyczne. Odnoszą się do trendów statystycznych, które interpretują jako skutki globalizacji, kapitalizmu i rozwoju gospodarczego przez nie kreowanego. W szczególności podnoszone są następujące argumenty:

  • Wzrost dostępu do elektryczności, samochodów, radia, telefonów i czystej wody. Jednak ciągle 1.4 miliarda ludzi nie ma dostępu do czystej wody pitnej, a 2.6 miliarda do odpowiednich warunków sanitarnych. Dostęp do czystej wody zmniejszył się w najbiedniejszych krajach, zwykle niedotkniętych globalizacją.
  • Dochód światowy zwiększył się w okresie 2002–2007 bardziej niż kiedykolwiek wcześniej.
  • W Azji Wschodniej stale zmniejsza się liczba ludzi żyjących za mniej niż jednego dolara dziennie. Z kolei w Afryce Subsaharyjskiej, którą z powodu złych rządów globalizacja dotknęła w znacznie mniejszym stopniu, bieda się zwiększyła.
  • Większy udział państw z powszechnym prawem wyborczym, od zera w 1900 do 62.5% w 2000 r.
                                     

4.2. Krytyka Niezorganizowanie

Według Takisa Fotopoulosa ruchowi brakuje jasnych celów i poglądy różnych protestujących są sprzeczne ze sobą.

                                     

4.3. Krytyka Brak efektywności

Częstym argumentem podnoszonym przez przeciwników ruchu antyglobalistycznego zwłaszcza przez The Economist jest to, że jednym z głównych powodów biedy rolników z krajów trzeciego świata są bariery handlowe ustanawiane zarówno przez kraje biedne jak i bogate. Niektórzy – jak Hernando de Soto – uważają, że duża część biedy w krajach trzeciego świata jest spowodowana przez brak systemu prawnego, takiego jaki obowiązuje na Zachodzie i pełnych praw własności. De Soto mówi, że z powodu barier prawnych biedni ludzie nie mogą wykorzystywać zasobów do tworzenia większego bogactwa.

                                     

5. Znane osoby związane z ruchem

  • Lori Wallach
  • Naomi Klein
  • Samir Amin
  • Arundhati Roy
  • Vandana Shiva
  • José Bové
  • Jan Sowa
  • Manu Chao
  • Subcomandante Marcos
  • Noam Chomsky
  • Bernard Cassen
  • Ignacio Ramonet
  • Susan George
  • Raoul Vaneigem
  • Walden Bello