Poprzednia

ⓘ Jørn Utzon




Jorn Utzon
                                     

ⓘ Jorn Utzon

Jorn Oberg Utzon – duński architekt modernistyczny, laureat Nagrody Pritzkera z 2003, znany przede wszystkim jako autor Sydney Opera House.

                                     

1. Młodość

Jorn Utzon był synem budowniczego jachtów Aage Utzona i Estrid Utzon. Uczęszczał do prywatnej szkoły o profilu matematyczno-przyrodniczym. W 1930 Utzonowie zwiedzili w Sztokholmie wystawę Stockholmutstalingen, na której poznali modernistyczne idee lekko urządzonych, dobrze nasłonecznionych i przewietrzanych mieszkań. Rodzina wkrótce urządziła mieszkanie według nowych zasad, dzieciom kupiono rowery, aby zaznały ruchu na świeżym powietrzu. Jorn pomagał ojcu przy rysunkach konstrukcyjnych i budowie modeli. W latach 30. uczęszczał na lekcje rysunku odręcznego u Poula Schrodera. Ukończywszy szkołę, chciał zostać oficerem marynarki, lecz nie został przyjęty do akademii. W 1937 rozpoczął studia architektoniczne w Kopenhadze. W 1942 został współpracownikiem Paula Hedqvista w Sztokholmie, gdzie do 1945 studiował u Gunnara Asplunda, w 1946 Alvara Aalto, a następnie Franka L. Wrighta.

                                     

2. Kariera

W 1950 Utzon założył własne biuro architektoniczne w Kopenhadze i stał się znany głównie dzięki architekturze mieszkaniowej. Na jego projekty zwrócono uwagę dzięki swobodnemu i płynnemu, a zarazem przemyślanemu funkcjonalnie rozplanowaniu jednoprzestrzennych wnętrz. Krytycy doceniali też poetyckie traktowanie formy architektonicznej. W 1957 wygrał konkurs na operę w Sydney, lecz ze względu na przekroczenie kosztów odebrano mu prawo nadzoru nad inwestycją. Dopiero znacznie później, gdy opera stała się jednym z symboli Australii, doceniono Utzona, nadając mu m.in. w 1985 Order of Australia i w 2003 doktorat honoris causa Uniwersytetu w Sydney.

W latach 60. Utzon pracował nad projektami urbanistycznymi, osiedlami mieszkaniowymi oraz wziął udział w wielu konkursach na prestiżowe obiekty użyteczności publicznej.

Jorn Utzon po przejściu na emeryturę mieszkał na Majorce.

                                     

3. Główne dzieła

  • dom własny, 1952
  • budynek rady parlamentarnej w Kuwejcie, 1972–1987 razem z synem, Janem Utzonem
  • osiedle Planetstaden w Lund, 1958
  • Melli-Bank w Teheranie, 1963
  • wieża wodna w Svaneke na Bornholmie, 1952
  • osiedle Kingohusene w Helsingor, 1960
  • opera w Sydney, 1957–1973
  • kościół Bagsværd w Kopenhadze, 1976