Poprzednia

ⓘ Metafizyka, Fizyka, Yka




                                     

ⓘ Metafizyka, Fizyka, Yka

Metafizyka, Fizyka, Yka – cykl prac polskiego artysty współczesnego Jarosława Kozłowskiego, należący do nurtu sztuki konceptualnej, na który składają się fotografie, plansze i dźwięk. Cykl wystawiany był po raz pierwszy w 1972 i 1974 roku w warszawskiej Galerii Foksal.

Praca Kozłowskiego, opisywana w literaturze jako tryptyk, składa się z następujących części:

  • Metafizyka – czarno-biała pionowa fotografia przedstawiająca wnętrze pokoju w mieszkaniu. W pokoju znajdowały się meble, okno, obraz na ścianie, wazon itp., które artysta ponumerował od 1 do 24, przy czym numer 10 klucze i 21 ściana powtarzają się. Zdjęcie było wystawione w Galerii Foksal 25 listopada 1972 roku.
  • Fizyka – ta sama fotografia, jednak wywołana w taki sposób, by przedstawiała dużą jasną plamę w otoczeniu czerni. Do zdjęcia artysta dołączył 74 tabliczki zawierające zdania złożone, zbudowane zgodnie z zasadami logiki formalnej Jana Łukasiewicza. Zdania proste, wchodzące w skład tych zdań złożonych, opisują pokój przedstawiony na fotografii nr 1. Ta część była zaprezentowana po raz pierwszy w Galerii Foksal 16 lutego 1974 roku.
  • Yka – same numerki na białej planszy, bez fotografii. Do tej części autor dodał odczytywany przez siebie tekst nagrany na magnetofonie – proste zdania oznajmujące i pytające w czterech językach, np.: 1) Co to jest? To jest pokój. Czy to jest pokój? 2) Co to jest? To jest podłoga. Czy to jest podłoga? itd. Tę część zaprezentowano zaraz po Fizyce, także w Galerii Foksal, 27 kwietnia 1974 roku.

Tryptyk jest klasycznym przykładem polskiego konceptualizmu, doczekał się omówień w wielu publikacjach, w tym zagranicznych. Według Tonyego Godfreya, autora pracy Conceptual Art 1998, tryptyk porusza kwestię nie tylko tego, w jaki sposób pojmujemy otaczającą rzeczywistość, ale także zwraca uwagę na zależność między obrazowym a językowym jej rozumieniem. Kozłowski postawił pytanie nie tylko o relację między znakiem a desygnatem, ale także o granicę przedmiotów, pozwalającą wyodrębnić je z otoczenia. Nawiązał tym samym do geometrii bezpunktowej – pojęcia filozoficznego Stanisława Leśniewskiego.

Według Piotra Piotrowskiego sztuka konceptualna, w tym także Metafizyka, Fizyka, Yka była wystąpieniem przeciwko malarstwu olejnemu kolorystów, a więc przeciwko oficjalnemu nurtowi w sztukach plastycznych, wspieranemu i promowanemu przez władzę Polski Ludowej w latach 70. XX w.

                                     
  • Pojęciokształty poezja konkretna 1972, 1974 Jarosław Kozłowski: Metafizyka Fizyka Yka 1976 Allan Kaprow: Activity - Model 1978 Christian Boltanski: Les
  • Aranżacja 1970 Strefa wyobraźni 1970 1971 Zbiór 1972 Tryptyk Metafizyka Fizyka Yka 1978 Ułan i dziewczyna 1978 Leda z łabędziem 1979 Mona Lisa