Poprzednia

ⓘ Doktryna szoku (książka)




Doktryna szoku (książka)
                                     

ⓘ Doktryna szoku (książka)

Doktryna szoku: jak współczesny kapitalizm wykorzystuje klęski żywiołowe i kryzysy społeczne – książka napisana przez kanadyjską dziennikarkę Naomi Klein. Pierwsze wydanie zostało opublikowane 4 września 2007 roku. Pierwsze polskie wydanie ukazało się w lutym 2009 roku nakładem wydawnictwa Muza, a drugie w lutym roku 2011.

                                     

1. Treść

Klein opisuje w swojej kolejnej książce po No logo jak świat podbijany jest przez strategie "wolnego” rynku w amerykańskim rozumieniu. Obnaża, jak często "kolonializm” amerykańskich przedsiębiorstw wykorzystuje to, że niektóre kraje i narody znajdują się w stanie tytułowego szoku, przytaczając szereg przykładów z okresu powojennego historii najnowszej. Doktryna szoku miała być stosowana m.in. w Iraku w czasie wojny domowej wywołanej amerykańską interwencją wojskową przeciwko Saddamowi Husajnowi, w Polsce po wyborach do sejmu "kontraktowego” 4 czerwca 1989, w Czechosłowacji po obaleniu komunizmu i w trakcie podziału na dwa państwa, w Chinach po zamieszkach na placu Niebiańskiego Spokoju w 1989 czy w Rosji w czasie kryzysu konstytucyjnego w 1993. Intelektualne korzenie tej metody autorka znajduje w pracach Miltona Friedmana i jego działalności na wydziale nauk ekonomicznych Uniwersytetu Chicagowskiego jeszcze w latach 50. XX wieku.

Przytoczone przykłady zdarzeń historycznych układają się w tezę, że globalny kapitalizm zwyciężył działając właśnie pod przykrywką demokratyzacji życia społecznego różnych narodów. Autorka stara się wykazać związki polityki gospodarczej, amerykańskiej dyplomacji, działań CIA i zbrojnych interwencji we wspólnym działaniu w ramach doktryny szoku.

Naomi Klein wykazuje, w jaki sposób doktryna szoku zmieniała oblicze świata, od wojskowego zamachu stanu Pinocheta w Chile w 1973 roku, poprzez kryzys gospodarczy w Azji Południowo-Wschodniej w roku 1997 aż po ataki na World Trade Center we wrześniu 2001.

Autorka sugeruje, że nie tylko wstrząsy społeczne wywołane zmianami politycznymi są gruntem dla wprowadzania destrukcyjnego modelu wolnego rynku i/lub zwiększania zysków korporacji międzynarodowych. W dyskurs wpisują się również opisane przez Klein wielkie kataklizmy naturalne – Huragan Katrina czy tsunami z grudnia 2004 oraz kataklizmy będące rezultatem działalności człowieka. Rozwinięciem tej myśli jest, między innymi, przybliżenie przez Klein następstw późniejszej katastrofy w Zatoce Meksykańskiej podczas wystąpienia na konferencji TED w styczniu 2011.

Autorka nie definiuje jednoznacznie czym jest tytułowa doktryna. Bazuje jednak cały czas na tej metaforze, a oscylując między dwoma jej pierwotnymi znaczeniami - medycznym i ekonomicznym.

                                     

2. Recenzja

Od momentu wydania książka Naomi Klein doczekała się ogromnej ilości recenzji, komentarzy i artykułów. Wewnętrznie spójna krytyka głównie amerykańskich mechanizmów opanowywania rynków jest trudna do podważenia. Znajduje to odbicie w nieproporcjonalnie większej liczbie artykułów i komentarzy wyrażających się pochlebnie niż tych, które wyrażają się krytycznie.

                                     

2.1. Recenzja Odbiór pozytywny

Podobnie jak "No Logo” nazywane niekiedy "biblią alterglobalistów”, opinia publiczna odebrała "Doktrynę szoku” pozytywnie szczególnie w środowiskach młodych i lewicowych książka została przyjęta wręcz entuzjastycznie. Przychylnie do książki odnieśli się ekonomista Joseph E. Stiglitz laureat Nagrody Nobla czy filozof John N. Gray z London School of Economics, który na łamach The Guardian, stwierdził, że niewiele jest książek, które naprawdę pomagają nam zrozumieć teraźniejszość, a "Doktryna szoku” jest jedną z nich.

W 2009 roku za "Doktrynę szoku” autorka otrzymała prestiżową interdyscyplinarną nagrodę Warwick Prize w wysokości 50 tysięcy funtów. Nagroda została ufundowana przez University of Warwick w Wielkiej Brytanii, który co dwa lata wyróżnia anglojęzyczne książki przyczyniające się do intelektualnego i naukowego postępu, wyjaśniając zachodzące zjawiska na świecie w sposób jasny i klarowny.

                                     

2.2. Recenzja Odbiór krytyczny

Słowa krytyki pojawiają się głównie ze strony establishmentu oraz w kręgach liberalnych czy libertariańskich, np. Roberta Gwiazdowskiego.

W opinii autorki naturalnym przeciwnikiem książki są wspominani w niej "chłopcy z Chicago” czyli ekonomiści wywodzący się z tzw. "szkoły chicagowskiej” oraz jej zwolennicy m.in. Leszek Balcerowicz.

                                     

3. Film

  • Mechanizmy opisane przez Naomi Klein stały się inspiracją dla twórców filmu War Inc. znanej polskim widzom pod tytułem Wojenny biznes.
  • Doktryna szoku została zekranizowana w formie dokumentu pod tym samym tytułem. Reżyserami filmu są Mat Whitecross i Michael Winterbottom.
                                     
  • wówczas gen. Gamelinowi syntezę niemieckiej doktryny zaczepnej, zalecając dostosowanie do niej własnej doktryny obronnej. Plan Sikorskiego zakładał m.in
  • straszne pozostałości swojej niegdyś dzielnej armii car Samuel zmarł z szoku W roku 1018 Bułgaria poddała się i została częścią imperium. To olśniewające
  • spotkał się ze Zhou Enlaiem. Hoxha poczuł się zdradzony, a rząd był w stanie szoku 6 sierpnia wysłał pismo KC Albańskiej Partii Pracy do KC Komunistycznej
  • Augusto Pinochet wiedział o szmuglu broni do Chorwacji. Naomi Klein: Doktryna Szoku Warszawskie Wydawnictwo Literackie Muza S.A, 2009, s. 109 115. Greg
  • wcześniejsze rozwiązania problemu demarkacji zrekonstruować można następująco. Po szoku spowodowanym upadkiem teorii Newtona, gdy okazało się, że wszystkie teorie

Użytkownicy również szukali:

...
...
...