Poprzednia

ⓘ Ametyst




Ametyst
                                     

ⓘ Ametyst

Ametyst – minerał, przezroczysta odmiana kwarcu mlecznego o fioletowej barwie. Kamień półszlachetny, używany w jubilerstwie. Jego nazwa pochodzi z języka greckiego i oznacza "trzeźwy", gdyż według greckich wierzeń, picie wina z czar ametystowych zabezpieczało pijącego przed upiciem się.

                                     

1. Właściwości

Jest to odmiana kwarcu o zabarwieniu fioletowym, purpurowym lub purpurowo fioletowym. Swoją barwę zawdzięcza obecności żelaza i promieniowaniu radioaktywnemu. Intensywność koloru nie zmienia się do 250°C, podgrzewany powyżej tej temperatury ametyst staje się bezbarwny. Przy 500 °C fioletowy ametyst staje się cytrynowy w tym stanie czasami sprzedawany jako kamień ozdobny cytryn i ponownie traci kolor, stając się bezbarwny po podgrzaniu do 600 °C, a po podgrzaniu do 1728 °C topi się.

Tworzy kryształy o pokroju słupkowym, rzadziej igiełkowym do kilku centymetrów, bardzo rzadko tworzy czyste kryształy powyżej 10 cm. Najczęściej występuje w formie szczotek krystalicznych w pustkach skalnych. Wykształca skupienia zbite i ziarniste. Często wykazuje charakterystyczne wstęgowanie/smugowanie – naprzemienne ułożenie warstewek o różnym natężeniu barwy. Czasami tworzy formy o wykształceniu berłowym.

                                     

2. Występowanie

W dużych ilościach wśród utworów pneumatolitowych i hydrotermalnych; także wśród skał osadowych żwiry, piaski. Występuje głównie w próżniach pogazowych skał bazaltowych, w tak zwanych geodach lub migdałach. Geody pochodzące z Brazylii osiągają czasem wielkość ponad jednego metra sześciennego.

Miejsca występowania: Brazylia – Bahia, Minas Gerais, Mato Grosso, Urugwaj - Artigas, Iran, USA – Montana, Georgia, Arizona, Rosja – Ural, w rejonie Jakucka, na Płw. Kolskim, Niemcy, Sri Lanka, Madagaskar, w Alpach.

Polska – okolice Szklarskiej Poręby, Lwówka Śląskiego i Kamiennej Góry oraz Krzeszowic – zwykle w melafirach, także w Tatrach – w dolomicie.

                                     

3. Zastosowanie

  • jest stosowany w jubilerstwie jako kamień półszlachetny

Znane ametysty

  • w skarbcu watykańskim znajduje się znany papieski pierścień z ametystem.
  • Smithsonian Institution w Waszyngtonie – oszlifowany brazylijski kamień o wadze 1362 karata; kamień z Północnej Karoliny – 202.5 karata.
  • ametysty były umieszczane w klejnotach koronnych berło Katarzyny Wielkiej; berło królów brytyjskich.
  • Muzeum Brytyjskie w Londynie – oszlifowany kamień o wadze 343 karata.
                                     

4. Znaczenie w religii

Ametyst jest wymieniany jako jeden z kamieni pektorału Aarona Wj 28:19; Wj 39:12. W Apokalipsie Św. Jana stanowi ozdobę dwunastej warstwy fundamentu niebieskiego Jeruzalem Ap 21:20.

                                     

5. Znaczenie w kulturze

Ametyst był uważany przez starożytnych Greków za kamień chroniący przed upiciem się. Nazwa Amethystos w języku greckim oznacza "nie pijany”.

W 1576 r. przez francuski poeta Remy Belleau wymyślił legendę, wg której ametyst to nimfa Amethyst zamieniona przez Dianę w kryształ, aby uchronić ją od zabicia przez Bachusa. Bożek poczuł wówczas wyrzuty sumienia i wylał wino ze swego kielicha. Zabarwiło ono kamień na piękny kolor.

Ametyst to kamień odpowiadający jednemu z 12 znaków zodiaku, rybom.