Poprzednia

ⓘ Instytut Filologii Wschodniosłowiańskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego




                                     

ⓘ Instytut Filologii Wschodniosłowiańskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego

Instytut Filologii Wschodniosłowiańskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego – jednostka naukowo-dydaktyczna na Wydziale Filologicznym UJ.

                                     

1.1. Historia XIX–XX w. do II wojny światowej

Powojenne dzieje samodzielnej wschodnioslawistycznej jednostki naukowo-dydaktycznej na UJ rozpoczynają się w 1948 roku, choć jej tradycje sięgają pierwszej ćwierci XIX wieku.

Lektorat języka rosyjskiego uruchomiono na UJ w roku akademickim 1817/1818. Od roku 1825 wykładano tu historię literatury rosyjskiej. Początki ukrainistyki związane są z działalnością Lucjana Malinowskiego, który w roku akad. 1886/1887 ogłosił wykłady z gramatyki porównawczej języka rosyjskiego i małoruskiego ukraińskiego. Wśród wykładowców, którzy w latach następnych podejmowali w swoich badaniach i działalności dydaktycznej problematykę wschodnioslawistyczną, byli uczeni tej miary, co: Józef Tretiak w roku akad. 1892/1893 prowadził on pierwszy lektorat języka ukraińskiego, Marian Zdziechowski, Tadeusz Stanisław Grabowski, Ludwik Janowski, Bohdan Łepki, Jan Baudouin de Courtenay.

W roku 1925 z inicjatywy prof. Kazimierza Nitscha powołano na UJ interdyscyplinarne Studium Słowiańskie, w którego skład weszły także jednostki zajmujące się Słowiańszczyzną wschodnią: Katedra Języków Ruskich, którą objął prof. Iwan Ziłyński, Katedra Literatury Ruskiej Ukraińskiej z prof. Bohdanem Łepkim na czele oraz Katedra Literatury Rosyjskiej od 1928, kierowana przez prof. Wacława Lednickiego.

                                     

1.2. Historia Po II wojnie światowej

W roku akad. 1948/1949 na UJ, jako na drugiej uczelni w Polsce po Uniwersytecie Wrocławskim, zaczęto kształcić filologów-rusycystów. W tym celu reaktywowana została Katedra Historii Literatury Rosyjskiej, której kierownikiem został prof. Wiktor Jakubowski; zajęcia z językoznawstwa realizowała Katedra Języków Ruskich, kierowana przez prof. Jana Janowa. W roku akad. 1953/1954 z połączenia obu jednostek powstała Katedra Filologii Rosyjskiej. Kolejna zmiana organizacyjna nastąpiła w 1969, kiedy Katedrę przemianowano na Instytut Filologii Rosyjskiej, obejmujący trzy zakłady: Literatury Rosyjskiej i Radzieckiej, Języka Rosyjskiego oraz Metodyki Nauczania Języka Rosyjskiego. W takiej postaci Instytut istniał 20 lat, by w 1989 otrzymać obecną nazwę; w roku następnym rozpoczęto w Instytucie kształcenie ukrainistów.

                                     

2.1. Związani z IFWsch UJ Kierownicy i dyrektorzy

  • 1969–1979: prof. Ryszard Łużny 1927–1998
  • 1967–1969: prof. Halina Safarewiczowa 1904–1980
  • 1981–1984: prof. Lucjan Suchanek ur. 1937
  • 2012– maj 2014: prof. Adam Fałowski ur. 1951
  • 1948–1967: prof. Wiktor Jakubowski 1896–1973
  • od czerwca 2018: p. o. dyrektor dr hab. Jakub Sadowski ur. 1977
  • 2008–2012: prof. Grzegorz Przebinda ur. 1959
  • 1999–2005: prof. Grzegorz Przebinda ur. 1959
  • 2005–2008: prof. Jerzy Kapuścik ur. 1948
  • 1993–1999: prof. Lucjan Suchanek ur. 1937
  • 1979–1981: doc. dr hab. Władysław Piotrowski ur. 1931
  • maj 2014– maj 2018: dr hab. Katarzyna Jastrzębska ur. 1968
  • 1984–1993: prof. Wiesław Witkowski ur. 1927
                                     

2.2. Związani z IFWsch UJ Inni

Pracownicy Instytutu to m.in.:

  • dr hab. Dorota Szumska, prof. UJ ur. 1963
  • prof. Wasilij Szczukin ur. 1952
  • dr hab. Helena Duć-Fajfer, prof. UJ ur. 1960
  • prof. Grzegorz Przebinda ur. 1959
  • dr hab. Katarzyna Jastrzębska ur. 1968
  • dr hab. Aleksander Wawrzyńczak ur. 1974
  • dr hab. Józef Kuffel, prof. UJ ur. 1965
  • dr hab. Anna Skotnicka, prof. UJ ur. 1956
  • dr hab. Agnieszka Korniejenko ur. 1968
  • prof. Adam Fałowski ur. 1951
  • dr hab. Jakub Sadowski, prof. UJ ur. 1977
  • dr hab. Władimir Miakiszew, prof. UJ ur. 1958

W różnych okresach absolwentami lub pracownikami Instytutu byli m.in.:

  • prof. Kazimierz Prus ur. 1951
  • doc. dr hab. Jadwiga Szymak-Reiferowa ur. 1931
  • doc. dr hab. Władysław Piotrowski ur. 1931
  • prof. Józef Smaga 1937–2019
  • prof. Paulina Lewin 1922–2015
  • prof. Gabriela Olak-Porębina 1927–1996
  • dr hab. Katarzyna Kotyńska ur. 1973
  • prof. Halina Mazurek ur. 1946
  • prof. Jarosław Poliszczuk Ярослав Олексійович Поліщук, ur. 1960
  • dr hab. Krystyna Pietrzycka-Bohosiewicz, prof. UJ ur. 1948
  • prof. Anna Woźniak ur. 1953
  • dr hab. Anna Majmieskułow, prof. UKW ur. 1947
  • prof. Anna Raźny ur. 1944
  • dr hab. Janusz Henzel, prof. UP im. KEN ur. 1935
  • prof. Katarzyna Duda ur. 1965
  • prof. Stanisław Poręba 1930–2012
  • prof. Tadeusz Szczerbowski ur. 1960
  • dr hab. Witold Kowalczyk, prof. UMCS ur. 1949
  • prof. Włodzimierz Mokry ur. 1949
  • dr hab. Henryk Głębocki ur. 1967
  • dr hab. Anna Bolek ur. 1948
  • prof. Leoniła Miszczenko Леоніла Іванівна Міщенко, 1922–2007
  • dr hab. Barbara Stawarz, prof. UP im. KEN ur. 1953
  • prof. Andriej Moroz Андрей Борисович Мороз, ur. 1965
  • prof. Halina Waszkielewicz ur. 1946
  • prof. Ewa Komorowska ur. 1957
  • prof. Adam Bezwiński ur. 1941
  • prof. Wiktor Jakubowski 1896–1973
  • prof. Lidia Liburska ur. 1947
  • prof. Lucjan Suchanek ur. 1937
  • doc. dr hab. Andrzej Drawicz 1932–1997
  • doc. dr hab. Leszek Schneider 1925–1984
  • prof. Florian Nieuważny 1929–2009
  • dr hab. Urszula Wójcicka, prof. UKW ur. 1949
  • prof. Bogusław Mucha ur. 1945
  • dr hab. Halina Chodurska, prof. UP im. KEN ur. 1950
  • prof. Janusz Rieger ur. 1934
  • prof. Aleksy Awdiejew ur. 1940
  • dr hab. Anna Gildner, prof. UJ ur. 1948
  • dr hab. Elżbieta Biernat, prof. UG ur. 1942
  • doc. dr hab. Ewa Korpała-Kirszak 1936–2011
  • dr hab. Ludwika Jochym-Kuszlikowa, prof. UP im. KEN ur. 1935
  • prof. Hanna Kowalska-Stus ur. 1952
  • dr hab. Andrzej Dudek, prof. UJ ur. 1957
  • dr hab. Ewa Sławęcka, prof. UR 1937–2017
  • prof. Joachim Diec ur. 1963
  • prof. Ryszard Łużny 1927–1998
  • prof. Roman Hromiak Роман Теодорович Громяк, 1937–2014
  • prof. Halina Safarewiczowa 1904–1980
  • prof. Wiesław Witkowski ur. 1927
  • prof. Jerzy Kapuścik ur. 1948
  • prof. Wanda Laszczak ur. 1948


                                     

3. Kierunki kształcenia

Instytut prowadzi studia na kierunku neofilologia o czterech specjalnościach w trybie stacjonarnym dziennym: filologia rosyjska od 1948, filologia ukraińska od 1990; od 2016 – filologia ukraińska z językiem rosyjskim, kultura Rosji i narodów sąsiednich od 2001, język rosyjski w tłumaczeniach specjalistycznych od 2019. Od roku akad. 2007/2008 studia są dwustopniowe licencjackie i magisterskie. W trybie niestacjonarnym zaocznym kształci na dwu specjalnościach: język i kultura Rosji I stopnia, filologia rosyjska II stopnia. Słuchacze studiów stacjonarnych II stopnia na specjalności filologia rosyjska mają do wyboru specjalizacje: historycznoliteracką, językoznawczą, kulturoznawczą i przekładoznawczą; na specjalności filologia ukraińska – językoznawczą, literaturoznawczą lub translatologiczną; na specjalności kultura Rosji i narodów sąsiednich – rusycystyczną i ukrainistyczną.

                                     

4. Struktura organizacyjna

  • Katedra Literaturoznawstwa Rosyjskiego
  • Zakład Językoznawstwa Rosyjskiego
  • Katedra Kultury Słowian Wschodnich
  • Katedra Ukrainistyki
  • Zakład Komunikacji Językowej i Kulturowej
                                     

5. Biblioteka

Biblioteka Instytutu Filologii Wschodniosłowiańskiej UJ jest częścią Biblioteki Jagiellońskiej; w roku 2015 weszła w skład nowo utworzonej Biblioteki Wydziału Filologicznego UJ. Od roku 2017 – wraz z biblioteką Instytutu Filologii Słowiańskiej – mieści się w gmachu przy ul. Ingardena 3. Gromadzi przede wszystkim publikacje rusycystyczne i ukrainistyczne, a także białorutenistyczne o profilu literaturoznawczym, lingwistycznym, translatologicznym, kulturoznawczym, glottodydaktycznym itp. Posiada ponad 50 000 woluminów w językach: polskim, rosyjskim, ukraińskim i białoruskim. Zalążki dzisiejszego księgozbioru powstawały w XIX stuleciu, obejmuje on cenne nabytki Katedry Literatury Rosyjskiej, działającej w latach międzywojennych, oraz zakupy i dary późniejsze, w tym tzw. bibułę. Obecnie powiększa się corocznie o ok. 1 000 woluminów.

                                     

6. Adres

Instytut Filologii Wschodniosłowiańskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego ul. Romana Ingardena 3 30-060 Kraków

Historyczne adresy Instytutu to: ul. Gołębia 20, ul. Manifestu Lipcowego później Piłsudskiego 8, VII piętro w Collegium Paderevianum przy al. Mickiewicza 9, ul. Krupnicza 35, ul. Grodzka 26, Małe Collegium Paderevianum przy al. Mickiewicza 11, ul. św. Krzyża 14, Mały Rynek 4, ul. Reymonta 4.

                                     

7. Publikacje

Pracownicy Instytutu w ciągu jego istnienia ogłosili drukiem kilkaset publikacji książkowych. Obecnie w Instytucie ukazuje się pięć serii wydawniczych:

  • "Wybitni Pisarze Współczesnej Literatury Rosyjskiej = Знаковые имена современной русской литературы” pod red. dr hab. Anny Skotnickiej, prof. UJ
  • "Barwy Rusi” pod red. prof. Grzegorza Przebindy
  • "Studia Ruthenica Cracoviensia” pod red. prof. Adama Fałowskiego
  • "Język i Metoda = Язык и метод” pod red. dr hab. Doroty Szumskiej, prof. UJ
  • "Krakowskie Spotkania Rusycystyczne” pod red. prof. Wasilija Szczukina

W latach 2000–2015 ukazywała się seria "ROSJA Myśl Słowo Obraz” pod red. prof. Haliny Waszkielewicz

                                     

8. Konferencje

W latach 1996–1998 roku w Instytucie mieściło się biuro Komitetu Organizacyjnego XII Międzynarodowego Kongresu Slawistów Kraków, 27 sierpnia – 2 września 1998, współorganizowanego przez Międzynarodowy Komitet Slawistów, Polski Komitet Slawistów i Uniwersytet Jagielloński; kongres odbył się pod patronatem i z udziałem Prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego. Program obejmował wystąpienia ponad 1200 osób z 41 krajów świata.

Ponadto Instytut był organizatorem licznych konferencji i seminariów naukowych:

  • Od 2007 roku odbywają się cykliczne seminaria polsko-litewskie pt. "Современная русская литература: Стратегии письма и чтения”, organizowane wespół z Katedrą Filologii Rosyjskiej Uniwersytetu Wileńskiego
  • "Czas Gogola – 200 lat temu i dziś. W dwusetną rocznicę urodzin pisarza” 2009
  • "Ucraina irredenta. Literatura, kultura i język Ukrainy XX wieku” 2006
  • "Dialog sztuk w kulturze rosyjskiej” 2000
  • "Dziesięć wieków rozwoju form wypowiedzi poetyckiej w literaturze rosyjskiej” 1979
  • "Od modernizmu do postmodernizmu. Literatura rosyjska XX–XXI wieku. Międzynarodowa konferencja naukowa z okazji Jubileuszu 45-lecia pracy naukowej prof. Haliny Waszkielewicz” 2014
  • "Wasyl Stefanyk na tle epoki” 2011
  • "Spuścizna intelektualna Michała Bachtina a europejskie dziedzictwo kulturowe” 2005
  • "Obce/swoje. Miasto i wieś w literaturze i kulturze ukraińskiej” 2014
  • "Dialog sztuk w kulturze Słowian wschodnich” 2006
  • "Wybitni pisarze współczesnej literatury rosyjskiej I: Michaił Szyszkin” I Международная научная конференция "Знаковые имена современной русской литературы: Михаил Шишкин”; 2016
  • "Słowianie wschodni. Duchowość – Kultura – Język. W siedemdziesięciolecie urodzin Profesora Ryszarda Łużnego i Profesora Wiesława Witkowskiego” 1997
  • "Polsko-wschodniosłowiańskie stosunki kulturowe. W dziesiątą rocznicę śmierci Profesora Ryszarda Łużnego” 2008
  • "Język i metoda II: Analiza lingwistyczna na granicy załamania metodologicznego” 2014
  • "Czechow – sto lat później” 2004
  • "Fiodor Tiutczew a kultura duchowa jego czasów. W dwusetną rocznicę urodzin” 2004
  • "Po Czarnobylu: miejsce katastrofy w dyskursie współczesnej humanistyki” 2016
  • "Literatura rosyjska w przekładach I: Rosyjski kanon literacki: centra i peryferie” 2015
  • "Borys Pasternak i jego czasy” 1983
  • "Język i metoda III: Składnia w tekście. Tekst w składni. Analiza lingwistyczna w Trójkącie Bermudzkim: Kombinatoryka – Semantyka – Składnia” 2017
  • "Obce/swoje II. Miasto i wieś w literaturze i kulturze ukraińskiej, polskiej, białoruskiej, rosyjskiej” 2016
  • "Język i metoda. Język rosyjski w badaniach lingwistycznych XXI wieku” 2011
  • "Wybitni pisarze współczesnej literatury rosyjskiej II: Jewgienij Wodołazkin” II Международная научная конференция "Знаковые имена современной русской литературы: Евгений Водолазкин”; 2018
  • "Oblicza Rosji” 1981
  • "Tekst jako obiekt dynamiczny” 2014
  • "Słowianie wschodni: Ukraina – między językiem a kulturą” 2001
  • "Miejsce Stefana Smal-Stockiego w slawistyce europejskiej” 2009
  • "Iwan Bunin i jego czasy” 1999
  • "Wiktor Petrow-Domontowycz – mapowanie twórczości pisarza” Міжднародна наукова конференція "Віктор Петров-Домонтович: мапування творчості письменника”; 2019
  • "Michaił Bułhakow, jego czasy i my” 2011


                                     

9. Goście

Instytut odwiedziło wielu pisarzy z Rosji, Ukrainy i Białorusi oraz uczeni i intelektualiści z różnych krajów świata, m.in.:

  • Pisarze ukraińscy: Jurij Andruchowycz, Sofija Andruchowycz, Ołeksandr Irwaneć, Wasyl Machno, Marija Matios, Wiktor Neborak, Taras Prochaśko, Stepan Prociuk, Oksana Zabużko, Serhij Żadan
  • Pisarze rosyjscy: Giennadij Ajgi, Andriej Bitow, Leonid Borodin, Iosif Brodski, Władimir Bukowski, Michaił Butow, Dmitrij Bykow, Andriej Dmitrijew, Jurij Drużnikow, Asar Eppel, Natalja Gorbaniewska, Czingiz Gusiejnow, Leonid Józefowicz, Konstantin Kiedrow, Rusłan Kiriejew, Władimir Krupin, Jurij Kubłanowski, Maja Kuczerska, Aleksander Kuszner, Władimir Makanin, Władimir Maksimow, Oleg Pawłow, Zachar Prilepin, Jewgienij Rejn, Władimir Salimon, Roman Sienczin, Andriej Siniawski, Aleksiej Słapowski, Michaił Szyszkin, Anton Utkin, Gieorgij Władimow, Jewgienij Wodołazkin, Władimir Wojnowicz
  • Podróżnik Anton Krotow
  • Pisarka białoruska Natalla Babina
  • Aktorzy, reżyserzy: Nikołaj Burlajew, Jerzy Hoffman, Leonid Mozgowoj
  • Uczeni, krytycy literaccy, tłumacze: Władimir Ałpatow, Lew Anninski, Jurij Apresjan, Siergiej Awierincew, Dmitrij Bak, Paweł Basinski, Andriej Bazilewski, Andrzej Bogusławski, Andrzej Borowski, Władimir Britaniszski, Jelena Cybienko, Jurij Czajnikow, Jerzy Faryno, Piotr Fast, Fiodor Fiodorow, Ola Hnatiuk, George Gregory Grabowicz, Natalia Iwanowa, Jean-Philippe Jaccard, Borys Jegorow, Galina Józefowicz, Oleg Kling, Jerzy Kłoczowski, Maksim Krongauz, Dmitrij Lichaczow, Mark Lipowiecki Leiderman, Michaił Łotman, Antoni Mironowicz, Andriej Niemzier, Georges Nivat, Jerzy Pomianowski, Adam Pomorski, Rostysław Radyszewski, Mykoła Riabczuk, Andrzej Romanowski, Wiesław Romanowski, Władysław A. Serczyk, Ksenia Starosielska, Witalij Szentalinski, Roman Szporluk, Walerij Tiupa, Andreas Tretner, Jelena Twierdisłowa, Borys Uspienski, Tomas Venclova, Andrzej Walicki, Ludmiła Wierbicka, Igor Winogradow, Alicja Wołodźko-Butkiewicz, Wiktor Woroszylski, Marta Wyka
  • Działaczka społeczna Natalia Sołżenicynowa, wdowa po Aleksandrze Sołżenicynie

Użytkownicy również szukali:

filologia rosyjska studia kraków,

...
...
...