Poprzednia

ⓘ Janusz Cegiełła




Janusz Cegiełła
                                     

ⓘ Janusz Cegiełła

Janusz Wojciech Cegiełła – pianista, organizator życia muzycznego, dziennikarz i krytyk muzyczny, scenarzysta filmowy i telewizyjny, popularyzator muzyki.

                                     

1. Życiorys

Jego rodzice, Jan Romuald i Apolinaria z Kaweckich, byli zamożnymi przedsiębiorcami handlowymi i przemysłowymi oraz miłośnikami muzyki. Przed II wojną światową Cegiełła rozpoczął edukację muzyczną. Naukę gry na fortepianie podjął u prof. Anny Maciańskiej, wybitnej pedagożki, uczennicy Aleksandra Michałowskiego ucznia Karola Tausiga i Józefa Śliwińskiego ucznia Teodora Leszetyckiego w klasie fortepianu i Antona Rubinsteina w klasie kompozycji. W czerwcu 1939 roku ukończył Szkołę powszechną przy Prywatnym Gimnazjum Męskim Aleksego Zimowskiego w Łodzi.

Wojnę spędził z rodzicami w Warszawie. Początkowo kontynuował edukację w Gimnazjum im. Jana Zamoyskiego, następnie na tajnych kompletach – latem 1944 roku złożył egzamin maturalny zatwierdzony jesienią 1945 roku przez Państwową Komisję Weryfikacyjną w Warszawie. Podczas wojny podjął również próby kontynuacji kształcenia muzycznego pod kierunkiem prof. Anny Maciańskiej, prof. Hanny Domagalskiej i prof. Jerzego Lefelda ucznia Aleksandra Michałowskiego w klasie fortepianu i Romana Statkowskiego w klasie kompozycji.

W czasie wojny był żołnierzem AK, pseudonim "Rawicz”, najpierw w Szarych Szeregach, od 1943 roku w charakterze polowego sprawozdawcy i fotografika w Biurze Informacji i Propagandy Komendy Głównej Armii Krajowej. Wyróżniony pochwałą przez pułkownika Jana Rzepeckiego "Wolskiego” i awansowany do stopnia sierżanta. Brał udział w powstaniu warszawskim. Po kapitulacji powstania przedostał się do Milanówka. Podczas próby przejścia Wisły na szlaku Konstancin – Świdry Wielkie, z grupą BIP KG AK, zatrzymany przez LWP i uwięziony. Zwolniony jesienią 1945 roku.

Po powrocie do Łodzi studiował na Wydziale Prawno-Ekonomicznym Uniwersytetu Łódzkiego i w Konserwatorium Łódzkim, gdzie kształcił się pod kierunkiem prof. Antoniego Dobkiewicza, prof. Hanny Ilcewicz, prof. Władysława Raczkowskiego ucznia Zdzisława Birnbauma, Felicjana Szopskiego i Juliusza Wartheima, prof. Kazimierza Jurdzińskiego, prof. Franciszka Wesołowskiego ucznia Kazimierza Sikorskiego i Bronisława Rutkowskiego.

W tym czasie pracował w polskiej YMCA w Łodzi przy organizacji koncertów, gdzie był jednym ze współzałożycieli jazzowego środowiska znanego jako "Koło Melomanów”, które przekształciło się w późniejszym czasie w zespół jazzowy Melomani. W Melomanach grali między innymi Jerzy Duduś Matuszkiewicz, Andrzej Trzaskowski, Krzysztof Komeda i Zbigniew Namysłowski. Pracował również jako pianista w Szkole Rytmiki i Tańca Artystycznego Janiny Mieczyńskiej, gdzie zastępował chorego prof. Tomasza Kiesewettera.

Po zakończeniu studiów wyjechał do Szczecina, gdzie organizował orkiestrę symfoniczną, następnie przekształconą w Państwową Filharmonię im. Mieczysława Karłowicza w Szczecinie. Występował również jako pianista, między innymi w duecie fortepianowym ze Stefanem Gościniakiem, dyrygentem Filharmonii Szczecińskiej. W latach 1955–1958 kierował Biurem Koncertowym Filharmonii Łódzkiej. W latach 1962–1965 był kierownikiem działu artystycznego Teatru Wielkiego w Warszawie za kadencji Bohdana Wodiczki. Do 1970 roku współpracował z filharmoniami w Katowicach, Bydgoszczy, Poznaniu, Lublinie, Gdańsku, Rzeszowie. Łącznie we wszystkich filharmoniach wystąpił ponad 6000 razy. Zdobył wówczas sławę popularyzatora muzyki i komentatora programów symfonicznych. Od 1972 roku był przedstawicielem Polski w Internationales Musikzentrum w Wiedniu. W latach 1973–1974 pełnił funkcję naczelnego dyrektora muzycznego Polskiego Radia i Telewizji. W 1979 roku został powołany na stanowisko dyrektora Opery – Teatru Wielkiego w Łodzi.

Jako popularyzator muzyki zainicjował w poznańskiej TVP cykl "Stereo i w kolorze”, był także twórcą programów "Przeboje mistrzów”, "Słuchamy i patrzymy”, "Żywoty instrumentów”. Był autorem ponad 120 scenariuszy filmowych i telewizyjnych.

Od 1982 roku Cegiełła publikował felietony muzyczne w dzienniku "Rzeczpospolita”, pisywał też regularnie do "Kultury” i "Ruchu Muzycznego”.

Był biografem Aleksandra Tansmana. W 1986 roku opublikował pierwszą monografię o tym kompozytorze – książka obejmowała życie i twórczość artysty w latach 1897–1939. W 1996 roku opublikował kompletną biografię Aleksandra Tansmana, w dwu tomach, obejmującą cały okres życia i twórczości kompozytora 1897-1986.

Był członkiem Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, odznaczony Warszawskim Krzyżem Powstańczym, posiadał Odznakę Pamiątkową "Akcji Burza”.

W 2006 roku został odznaczony Złotym Medalem "Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.

                                     

2. Życie prywatne

W 1948 roku poślubił Zofię Małgorzatę Szymochównę, w 1945 roku słuchaczkę Studia Dramatycznego przy Teatrze Miejskim w Łodzi, następnie aktorkę Teatrów Powszechnego i Nowego w Łodzi. Mieli syna Piotra.

                                     

3. Wybrane publikacje

  • Muzyka jak tęcza., "Kultura” 1985, nr 22, s. 13.
  • Przeboje mistrzów, Warszawa 1981.
  • Moja droga do Tansmana: w 100-lecie urodzin kompozytora, "Rzeczpospolita” 1997, nr 131, s. 19.
  • Dziecko szczęścia. Aleksander Tansman i jego czasy, Warszawa 1986 ss. 518.
  • Przedmowa, Warszawa 2000.
  • Jarosław Iwaszkiewicz o Karolu Szymanowskim, "Ruch Muzyczny” 1988, nr 8, s. 3.
  • Pamiętnik Starosądeckich Festiwali Muzyki Dawnej 1975–1979, Kraków 1980.
  • Muzyka, miłość i mitomani wspomnienia, przedmowa Zdzisław Sierpiński, Warszawa 2012.
  • Dziecko szczęścia. Aleksander Tansman i jego czasy, Tom I ss. 418 II ss. 466, Łódź 1996.
  • Szkice do autoportretu polskiej muzyki współczesnej: rozmowy z kompozytorami, Kraków 1976.