Poprzednia

ⓘ Kościół Grecji




Kościół Grecji
                                     

ⓘ Kościół Grecji

Grecki Kościół Prawosławny oficjalnie Kościół Grecji – jeden z kanonicznych autokefalicznych Kościołów prawosławnych tradycji greckiej. Jego obecnym zwierzchnikiem jest arcybiskup Aten i całej Grecji Hieronim II.

                                     

1.1. Historia Korzenie

Początki chrześcijaństwa w Grecji związane są z działalnością św. Pawła, który odbył podróżne misyjne m.in. do Salonik i Koryntu, a następnie w trosce o duchowy rozwój tamtejszych wspólnot chrześcijańskich wystosował listy do Tessaloniczan, Filipian i Koryntian. Od czasów pierwszych soborów powszechnych chrześcijanie w Grecji znajdowali się pod jurysdykcją patriarchy Konstantynopola. Po IV soborze powszechnym obiektem waśni pomiędzy Rzymem a Konstantynopolem stały się wspólnoty we wschodniej Ilirii. Diecezje iliryjskie zostały wyjęte spod władzy rzymskiej dopiero w 732 roku na mocy decyzji cesarza Leona Izauryjczyka. Dążenie Kościoła konstantynopolitańskiego do objęcia swoją jurysdykcją chrześcijaństwa w Grecji ostatecznie uzyskało moc prawną za panowania patriarchy Focjusza w drugiej połowie IX w. Wtedy też chrześcijaństwo na terenie Grecji zaczęło przejawiać oznaki szybkiego rozwoju. Po IV wyprawie krzyżowej i złupieniu Konstantynopola w 1204, Kościół grecki doznaje prześladowań ze strony łacińskich okupantów. Po podbojach osmańskich w Europie w XV wieku, dalszy rozwój greckiego prawosławia przypadł pod tureckim panowaniem. W ramach systemu milletów greckim prawosławnym udzielono autonomię rum millet. Kościół odegrał znaczącą rolę w zachowaniu tożsamości narodowej i religijnej Greków, w tym w kolejnych ruchach niepodległościowych przeciwko Turcji.

                                     

1.2. Historia Autokefalia i jej zatwierdzenie

Autokefalia Greckiego Kościoła Prawosławnego została ogłoszona 27 lipca 1833 bez porozumienia z patriarchą Konstantynopola. Miało to ścisły związek z polityką powstałej trzy lata wcześniej niepodległej Grecji. Regenci państwa, sprawujący władzę w imieniu Ottona I byli zdania, że polityka wyznaniowa władz świeckich powinna mieć całkowite poparcie przywódców religijnych. To wykluczało dalsze utrzymywanie się sytuacji, w której zwierzchnie władze Kościoła greckiego miały swoją siedzibę na terytorium Turcji. Ogłoszenie autokefalii zasugerowała specjalna komisja rządowa powołana do celu analizy sytuacji struktur prawosławnych w Grecji.

15 lipca 1833 w Nauplii zebrał się synod z udziałem 20 duchownych greckich z tego jedynie 9 biskupów, który po siedmiogodzinnych obradach opowiedział się za jednostronną proklamacją autokefalii. 23 lipca 1833 w imieniu króla wydana została konstytucja kościelna ogłaszająca powstanie Prawosławnego Wschodniego Kościoła Apostolskiego Królestwa Grecji. Ustawa ta wskazywała jako naczelny organ zarządzający Kościoła Święty Synod, którego organizacja była wzorowana na działaniu Świątobliwego Synodu Rządzącego Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. W Synodzie dwa miejsca należały do świeckich urzędników, wskazanych przez króla, który tytułował się głową Kościoła. Cztery mieli zajmować biskupi, nominowani także przez króla. Synodowi podlegali wszyscy greccy duchowni prawosławni. Świecki rząd decydował o liczbie działających eparchii; duchownym zabroniono wszelkiej aktywności politycznej i nawiązywania kontaktów z władzami świeckimi lub kościelnymi z innych państw. Pierwszym przewodniczącym Synodu został metropolita Koryntu Cyryl. Oprócz niego hierarchię kościelną reprezentowali biskupi Teb Paisjusz, Thiry Zachariasz i Andrusy Józef. Króla reprezentował Konstantinos Schinas. Jednostronne ogłoszenie autokefalii przez Kościół grecki spotkało się z negatywną reakcją Rosji oraz części duchowieństwa.

Patriarchowie Konstantynopola początkowo nie uznali autokefalii Kościoła greckiego. Dopiero w 1849 patriarcha Antym IV spotkał się z jego przedstawicielem, zaś w roku następnym potwierdził legalność funkcjonowania Greckiego Kościoła Prawosławnego. Został on jedynie zobowiązany do konsultowania się z patriarchatem w najważniejszych sprawach.

                                     

1.3. Historia Reforma Kościoła

Królewska administracja dążyła do pełnego podporządkowania Kościoła strukturom państwowym. W listopadzie 1833 ogłoszono zamiar ograniczenia liczby biskupów do dziesięciu, tak, by była ona równa liczbie nomosów. Wobec faktu, że w tym samym roku liczba żyjących biskupów wynosiła ponad 40, władze ogłosiły zamiar wstrzymania chirotonii biskupich do momentu, gdy z powodu śmierci kolejnych hierarchów w Grecji pozostanie tylko dziesięciu biskupów. Plan ten zmodyfikowano dopiero w 1850, gdy liczbę planowanych katedr biskupów podwojono. Odrębne ograniczenia nałożono na monastery. W 1834 na polecenie władz świeckich zlikwidowano 412 wspólnot męskich z ogólnej liczby 593, kierując się zasadą zamykania wszystkich klasztorów, w których żyło mniej niż sześciu mnichów. Wyjątkiem były klasztory w regionie Mani, gdzie umożliwiono dalsze działanie 63 monasterom zamieszkanym przez pojedynczych zakonników oraz klasztory na odległych wyspach Grecji. Mnisi z klasztorów zlikwidowanych zostali przesiedleni do tych, których działanie nie zostało przerwane. Majątki monasterów zostały sprzedane, a uzyskane fundusze zgromadzono w funduszu kościelnym bądź skierowano na cele oświatowe. W przypadku monasterów żeńskich zamkniętych zostało 15 z 18 wspólnot; kontynuowanie działalności umożliwiono jedynie trzem klasztorom, w których przebywało więcej niż trzydzieści kobiet. W 1840 w Grecji działało 140 klasztorów z 1646 mnichami, zaś od 1850 ich liczba zaczęła wzrastać.

Duchowieństwo greckie na ogół nie protestowało przeciwko państwowej ingerencji w działanie Kościoła.

Głównymi problemami Kościoła w pierwszych latach funkcjonowania niepodległej Grecji był niski poziom wykształcenia duchowieństwa oraz korupcja. Wśród niższych duchownych powszechnym problemem był analfabetyzm. Wielu mnichów odmawiało kształcenia, twierdząc, że duchowość prawosławna stoi wyżej od wiedzy. Mimo to w 1839 przy uniwersytecie w Atenach powołano wydział teologiczny, zaś w 1844 – szkołę teologiczną w Rizarios.



                                     

1.4. Historia Rozwój terytorialny i działalność Kościoła w II połowie XIX wieku

W 1866 Grecki Kościół Prawosławny przejął jurysdykcję nad trzema eparchiami na Wyspach Jońskich, w związku z ich włączeniem w granice Grecji. W 1881 w podobny sposób Kościół przejął od Patriarchatu Konstantynopola zarząd struktur prawosławnych w Epirze i Tesalii. W wyniku zmian liczba biskupów prawosławnych działających w Grecji wzrosła do czterdziestu. Synod Kościoła przeprowadził unifikację prawa kanonicznego i tradycji liturgicznych w całym kraju. Decyzje o przyłączeniu nowych eparchii z powodu zmiany granic były podejmowane jednostronnie przez rząd grecki, bez konsultacji z Patriarchatem. Patriarcha protestował przeciwko utracie jurysdykcji nad Wyspami Jońskimi, jednak za sprawą zabiegów greckich dyplomatów wycofał sprzeciw. Zmiany granic jurysdykcji z 1881 hierarchia konstantynopolitańska przyjęła bez dalszych sprzeciwów.

                                     

1.5. Historia Do II wojny światowej

Po zamachu stanu w Grecji w 1909 władze państwowe coraz wyraźniej dążyły do całkowitego uzależnienia Kościoła od świeckiej administracji; tendencja ta spotykała się z coraz wyraźniejszym sprzeciwem duchowieństwa. Szczególnie konsekwentnie o niezależność Kościoła upominał się wybrany w 1922 na arcybiskupa Aten Chryzostom Papadopoulos. Zwrócił się on do Ministerstwa Wyznań z prośbą o reformę prawa określającego miejsce Greckiego Kościoła Prawosławnego w państwie greckim. Stojący na czele rządu Nikolaos Plastiras pozytywnie odniósł się do jego sugestii. Sformułowany w 1923 statut Greckiego Kościoła Prawosławnego zakładał zarządzanie nim przez Synod biskupów, w którym świecki urzędnik miałby jedynie głos doradczy, bez prawa głosu. Docelowo interwencja świeckiej administracji w życie kościelne miała być maksymalnie ograniczona. Wprowadzenie w życie statutu uniemożliwiło dojście do władzy w Grecji dyktatora gen. Theodorosa Pangalosa, który sprzeciwił się nadaniu duchowieństwu szerokich swobód. Organem zarządzającym Kościołem ponownie został Święty Synod, w którym kluczową rolę odgrywał świecki prokurator. Arcybiskup Chryzostom protestował przeciwko temu rozwiązaniu, podobnie jak przeciwko decyzjom władz o konfiskacie majątków kościelnych, zakazie wstępowania do monasterów kobiet poniżej 40. roku życia oraz zobowiązaniu biskupów do uzyskiwania zezwoleń na wyjazdy poza granice swojej eparchii.

W 1923 Święty Synod przyjął reformę kalendarza liturgicznego używanego w Greckim Kościele Prawosławnym, rezygnując z kalendarza juliańskiego na rzecz gregoriańskiego, z zachowaniem dotychczasowych zasad ustalania daty Wielkanocy. Arcybiskup Chryzostom popierał tego typu zmiany. Zmiana kalendarza wywołała otwarty konflikt między jej zwolennikami i przeciwnikami starokalendarzowcami, którzy utworzyli Wspólnotę Prawdziwych Chrześcijan Prawosławnych. W latach 30. liczebność tej drugiej grupy, uznanej przez kanoniczne Kościoły prawosławne za schizmatycką, szacowano nawet na 300 tys. wyznawców, przede wszystkim z najniższych warstw społecznych. W 1935 do starokalendarzowców dołączyło trzech hierarchów Greckiego Kościoła Prawosławnego, co umożliwiło im stworzenie własnej hierarchii duchownej.

Do kwestii ustroju Kościoła powrócono w 1929. Po pracach komisji złożonej z trzech biskupów i trzech profesorów teologii uchwalony został statut powtarzający główne założenia analogicznego dokumentu sprzed ośmiu lat. Kościół nie uzyskał jednak pełnej niezależności, o jaką upominał się arcybiskup Chryzostom, zaś dalsze działania w tym kierunku przerwała jego śmierć w 1938. Kwestia wyboru następcy Chryzostoma stała się przyczyną otwartego konfliktu między hierarchią kościelną, która wskazała jako nowego arcybiskupa Aten metropolitę Koryntu Damaskina, a dyktatorskim rządem Joanisa Metaksasa. Na mocy decyzji dyktatora Damaskin został zesłany na Salaminę, zaś nowym zwierzchnikiem Kościoła mianowano arcybiskupa Chryzanta. Grecki Kościół Prawosławny zasadniczo odnosił się pozytywnie do rządów Metaksasa.

Po agresji hitlerowskiej na Grecję arcybiskup Chryzant odmówił wzięcia udziału w formowaniu kolaboracyjnego rządu Grecji, a po jego sformowaniu – przeprowadzenia ceremonii zaprzysiężenia. Z tego powodu został pozbawiony urzędu. Jego następca, arcybiskup Damaskin, nie zgadzał z polityką hitlerowską wobec Grecji, organizował pomoc dla rodzin ofiar represji nazistowskich i działał na rzecz ratowania greckich Żydów. 30 grudnia 1944 arcybiskup został mianowany regentem Grecji do czasu powrotu króla Jerzego II. Duchowny sprawował urząd regenta do ogłoszenia wyników plebiscytu rozstrzygającego kwestię przyszłego ustroju Grecji na korzyść monarchii. Damaskin podpisywał wszystkie porozumienia zawarte między różnymi siłami politycznymi w pierwszych latach po II wojnie światowej. W okresie kierowania przez niego Kościołem częściowo odzyskał on społeczne poparcie nadwątlone przez wcześniejszą postawę duchowieństwa wobec dyktatury Metaksasa.

                                     

1.6. Historia Po II wojnie światowej

Podczas wojny domowej w Grecji i w kolejnych latach Grecki Kościół Prawosławny konsekwentnie popierał siły antykomunistyczne, zaś w latach 60. XX wieku, gdy na scenie politycznej kraju doszło do znacznego rozdrobnienia, opowiadał się za najbardziej konserwatywnymi partiami.

W 1965 doszło do nowego konfliktu między królem Grecji a Świętym Synodem Kościoła. W ramach nowelizacji statutu Kościoła wprowadzono szereg rozwiązań dlań niekorzystnych, anulowano ponadto zadekretowane przez Synod nominacje biskupie i przeniesienia hierarchów z katedry na katedrę. Biskupów, którzy nie zgodzili się ze stanowiskiem władz świeckich, uznano za nieuprawnionych do prowadzenia działalności duszpasterskiej. Wówczas hierarchia Kościoła zagroziła zamknięciem świątyń. Spór przerwał zamach stanu czarnych pułkowników, po którym nowe władze wymusiły rozwiązanie Świętego Synodu i powołanie nowego, złożonego z dziewięciu w miejsce dwunastu hierarchów. Arcybiskup Chryzostom II musiał odejść z urzędu na rzecz popieranego przez juntę Hieronima. Popierając rząd wojskowych, hierarcha ten uzyskał zarazem dla Kościoła szerszy zakres niezależności w kwestiach finansów i szkolnictwa teologicznego. W dalszej perspektywie poparcie Kościoła dla junty miało dla niego negatywne konsekwencje:

W 1981, po przejęciu władzy w Grecji przez socjaldemokratyczną partię PASOK, jej lider Andreas Papandreu wycofał się z głoszonego wcześniej hasła pełnego rozdziału państwa i Kościoła prawosławnego, jego rząd skupił się jedynie na kwestii majątku Kościoła. W 1986 opracowana została ustawa wywłaszczeniowa, zawierająca ponadto nakaz tworzenia na szczeblu eparchii rad duchowieństwa i świeckich ograniczających władzę biskupa. Ostatecznie po rozmowach między premierem a arcybiskupem Aten Serafinem projekt ustawy został zmodyfikowany na tyle poważnie, że sytuacja Kościoła i jego uprzywilejowana pozycja względem innych związków wyznaniowych praktycznie nie uległy zmianie. W połowie lat 80. XX wieku coraz większy odsetek Greków był skłonny postrzegać Kościół jako instytucję nieprzychylną postępowi. Prestiż Kościoła obniżał również niski poziom wykształcenia duchowieństwa i powtarzające się skandale finansowe z udziałem hierarchów.

Częściowa odbudowa pozycji Kościoła miała miejsce w okresie sprawowania urzędu arcybiskupa Aten przez Chrystodulosa w latach 1998–2008. Duchowny ten doprowadził do poprawy stosunków Greckiego Kościoła Prawosławnego z Kościołem katolickim, angażował się w akcje społeczne na rzecz walki z narkomanią i epidemią AIDS, sprzeciwiał się globalizacji i integracji Grecji z Unią Europejską. W 2000 zorganizował masowe protesty w Atenach i Salonikach przeciwko usuwaniu z greckich dowodów osobistych informacji o wyznaniu, co nazwał atakiem na podstawy tożsamości narodowej Greków. Angażował się w bieżące problemy polityczne, wspierając nacjonalistyczne partie greckie. W roku swojej śmierci 2008 cieszył się zaufaniem 75% społeczeństwa.



                                     

2.1. Zwierzchnicy Metropolici

  • metropolita Serwii i Kozani Paweł
  • metropolita Kifisii, Amarusi i Oropos Cyryl
  • metropolita Pireusu Serafin
  • metropolita Triki Chryzostom
  • metropolita Stagoni i Meteory Teoklit
  • metropolita Werii, Nausy i Kampanii Pantelejmon
  • metropolita Janiny Maksym
  • metropolita Nea Jonii i Filadelfii Gabriel
  • metropolita Greweny Dawid
  • metropolita Chios, Psary i Inuses Marek
  • metropolita Gortyny i Megalopolis Jeremiasz
  • metropolita Siros, Tinos, Andros, Kiei i Milos Doroteusz
  • metropolita Salonik Antym
  • metropolita Mesogei i Lawreotiki Mikołaj
  • metropolita Trifilii i Olimpii Chryzostom
  • metropolita Poliany i Kilkis Emmanuel
  • metropolita Langadas Jan
  • metropolita Kitros, Katerini i Platamonu Jerzy
  • metropolita Kastorii Serafin
  • metropolita Elefterupoli Chryzostom
  • metropolita Dimitrias i Almiros Ignacy
  • metropolita Paros i Naksos Kalinik
  • metropolita Kiesariani, Wyronu i Hymetu Daniel
  • metropolita Patras Chryzostom
  • metropolita Mandinii i Kynurii Aleksander
  • metropolita Seres i Nigrity Teologos
  • metropolita Gumenissy, Aksiupolis i Polikastronu Dymitr
  • metropolita Karystii i Skyros Serafin
  • metropolita Kerkiry, Paksoi i Wysp Zamorskich Nektariusz
  • metropolita Zakintos Dionizy
  • metropolita Filippi, Neapolis i Tasos Stefan
  • metropolita Kalawrity i Ajalei Ambroży
  • metropolita Thiry, Amorgos i Wysp Epifaniusz
  • metropolita Mityleny, Eressos i Plomari Jakub
  • metropolita Paramitii, Filiatai, Geromerion i Pargi Tytus
  • arcybiskup Aten i całej Grecji Hieronim II
  • metropolita Elei German
  • metropolita Chalkidy Chryzostom
  • metropolita Nowej Smyrny Szymon
  • metropolita Maronei i Komotini Pantelejmon
  • metropolita Arty Kalinik
  • metropolita Aleksandropolis Antym
  • metropolita Sisanionu i Siatisty Atanazy
  • metropolita Metymny Chryzostom
  • metropolita Edesy, Pelli i Almopii Joel
  • metropolita Glifady Paweł
  • metropolita Zichny i Newrokopionu Hieroteusz
  • metropolita Siderokastronu Makary
  • metropolita Fokidy Teoktyst
  • metropolita Nikiei Aleksy
  • metropolita Messenii i Metonii Chryzostom
  • metropolita Dramy Paweł
  • metropolita Samos i Ikarii Euzebiusz
  • metropolita Leukady i Itaki Teofil
  • metropolita Nafpaktos i Agios Vlasios Hieroteusz
  • metropolita Monemwasii i Sparty Eustachy
  • metropolita Tesalii i Fanariofersali Tymoteusz
  • metropolita Kasandrei Nikodem
  • metropolita Etolii i Akarnanii Kosma
  • metropolita Peristeri Chryzostom
  • metropolita Nea Krini i Kalamarii Justyn
  • metropolita Hydry, Spetses i Eginy Efrem
  • metropolita Argolidy Nektariusz
  • metropolita Drinupolis, Pogoniani i Konitsy Andrzej
  • metropolita Neapolis i Stawropolis Barnaba
  • metropolita Didymoticho, Orestiady i Sufli Damaskin
  • metropolita Megary i Salaminy Konstantyn
  • metropolita Ksanti i Periteorionu Pantelejmon
  • metropolita Elasony Charyton
  • metropolita Ftiotydy Mikołaj
  • metropolita Kithiry Serafin
  • metropolita Mani Chryzostom
  • metropolita Floriny, Prespy i Eordei Teoklit
  • metropolita Limnos i Ajos Efstratios Hieroteusz
  • metropolita Ierissos, Góry Athos i Ardameri Teoklit
  • metropolita Nikopolis i Prewezy Chryzostom
  • metropolita Ilionu, Acharnes i Petrupoli Atenagoras
  • metropolita Koryntu Dionizy
  • metropolita Karpenisionu Jerzy
  • metropolita Teb i Liwadii Jerzy
                                     

2.2. Zwierzchnicy Metropolici tytularni

  • metropolita Welestinonu Damaskin
  • metropolita Acheloos Eutymiusz
  • metropolita Christopolis Piotr
  • metropolita Ewripos Bazyli
  • metropolita Dodoni Chryzostom
  • metropolita Achai Atanazy
  • metropolita Koronei Pantelejmon
  • metropolita Termopil Jan
  • metropolita Stawropegion Aleksander
  • metropolita Wresteny Teoklet

Użytkownicy również szukali:

religia na krecie,

...
...
...