Poprzednia

ⓘ Wybory parlamentarne w Wolnym Mieście Gdańsku w 1933 roku




Wybory parlamentarne w Wolnym Mieście Gdańsku w 1933 roku
                                     

ⓘ Wybory parlamentarne w Wolnym Mieście Gdańsku w 1933 roku

Wybory parlamentarne w Wolnym Mieście Gdańsku w 1933 roku zostały przeprowadzone 28 maja po tym jak w marcu tegoż roku prezydent Senatu Ernst Ziehm przedwcześnie rozwiązał Senat Wolnego Miasta Gdańska. Były to piąte wybory parlamentarne do Volkstagu. Wybory wygrało NSDAP zdobywając 38 z 72 mandatów.

                                     

1. Tło wyborów

Wybory w Wolnym Mieście Gdańsk odbyły się niecałe 3 miesiące po wyborach parlamentarnych w Niemczech, w których wygrało NSDAP a kanclerzem został Adolf Hitler. Wybory mimo zapewnień władz Wolnego Miasta Gdańsk o "zachowaniu warunków całkowitej wolności”, odbyły się w atmosferze nagonki na mniejszości narodowe − głównie Żydów.

Już po wyborach parlamentarnych 1930 roku nazistowscy działacze, którzy stanowili drugą siłę w parlamencie, zaczęli przejmować coraz więcej stanowisk, przy czym coraz mocniej szykanowano komunistów, socjaldemokratów, Polaków i Żydów. Jednakże 2 października 1932 NSDAP przeszło do opozycji. Co nie przeszkadzało w organizowaniu prywatnych wizyt niemieckich działaczy narodowosocjalistycznych. Ze względu na zagrożenie komunizmem działania te były tolerowane przez przedstawicieli władz Wolnego Miasta Gdańsk. Jednocześnie dochodziło do akcji antyniemieckich, w tym zarówno propolskich jak i głoszących separacje od obu państw. Część mieszkańców Wolnego Miasta Gdańsk nie interesowała się polityką i nie opowiadała się po żadnej stronie, co powodowało wrogą reakcję wszystkich zaangażowanych stron a szczególnie zwolenników integracji z Niemcami.

Minister Spraw Zagranicznych Polski Józef Beck oświadczył, iż wybory to wewnętrzna sprawa Wolnego Miasta, więc rząd Polski nie będzie się w nie ingerował. Również nowy rząd w Berlinie uznał za ważniejsze wewnętrzne sprawy Niemiec, niż angażowanie się w wewnętrzne sprawy Gdańska.

                                     

2. Termin wyborów

Wybory w 1933 roku odbyły się 28 maja po przedwczesnym rozwiązaniu parlamentu, choć zgodnie z konstytucją Art 9. miały być przeprowadzane co 4 lata, w którąś z listopadowych niedziel:

Należy zaznaczyć, że także do tej pory wybory odbywały się miej więcej co 3 lata ze względu na małą stabilność władz.

                                     

3. Wyniki wyborów

Wybory wygrała NSDAP, która jako jedyne zdobyło lepszy wynik wyborczy niż w 1930. Do Volkstagu weszli przedstawiciele 7 list, w tym dwóch z list polskich. NSDAP wygrało głównie w powiatach wiejskich natomiast w samym Gdańsku preferencje wyborcze dla wszystkich gdańskich partii były podobne.

Zestawienie wyników:

                                     

4. Sytuacja po wyborach

Prezydentem senatu został Hermann Rauschning NSDAP. Rząd Wolnego Miasta Gdańsk okazał się znacznie mniej antypolski, niż zapowiadano. Dodatkowo stabilny rząd większościowy spowodował stabilizację wewnętrzną. Z drugiej strony nadal odbywały się akcje przeciwko mniejszościom narodowym, które jednak nie były organizowane przez działaczy NSDAP. W 1934 rozpoczął się jednak kryzys polityczny, który spowodował, iż Hermann Rausching 23 listopada 1934 roku podał się do dymisji i latem 1935 roku uciekł do Polski. Nowym prezydentem został mający poglądy nazistowskie i proniemieckie Arthur Greiser, co spowodowało antypolską politykę władz Wolnego Miasta Gdańsk.

Użytkownicy również szukali:

wolne miasto gdańsk film, wolne miasto gdańsk rząd na uchodźstwie,

...
...
...