Poprzednia

ⓘ Dolar amerykański




Dolar amerykański
                                     

ⓘ Dolar amerykański

Dolar amerykański – oficjalna waluta Stanów Zjednoczonych, Portoryko, Mikronezji, Marianów Północnych, Palau, Wysp Marshalla, Panamy, Ekwadoru, Salwadoru, Timoru Wschodniego, Zimbabwe oraz Bonaire, Saby i Sint Eustatius od 2011 roku. Jeden dolar amerykański dzieli się na sto centów amerykańskich. Zapisuje się go za pomocą symbolu $.

Talarem/dolarem określano początkowo powszechnie jedną uncję srebra w postaci monety bitej przez czeskiego hrabiego Schlicka w XVI wieku. Schlick mieszkał w Dolinie Joachima, po niemiecku nazywanej Joachimsthal. Monety hrabiego zyskały wielkie uznanie dzięki precyzji wykonania i czystości i były powszechnie nazywane "Joachimsthalers”, a później "talarami”. Nazwa "dolara” pochodzi od "talara”. Od 1861 roku można używać każdego kiedykolwiek wyemitowanego znaku pieniężnego w USA, jednak banknoty ze starszą datą emisji są rzadko spotykane.

Wartość dolara oparta była na parytecie złota. Parytet przyjęty w 1900 roku wynosił 20.67 dolara, a przyjęty w 1934 roku 35 dolarów za uncję. Od 1933 roku zniesiono wymienialność dolara na złoto dla własnych obywateli. W 1971 roku USA wycofały się z tego parytetu. W 1972 roku uncja złota osiągnęła cenę 42 dolarów. W 1973 r. USA całkowicie odeszły od powiązania wartości dolara ze złotem – odtąd dolar stał się walutą płynną. Plany zniesienia rezerwy złota, ogłoszone przez prezydenta Richarda Nixona w 1971 roku, doprowadziły do powstania Partii Libertariańskiej, która obok powstałej później Partii Konstytucyjnej jest jedną z sił politycznych w USA, które dążą do przywrócenia oparcia na kruszcach szlachetnych, uważając, iż brak pokrycia w złocie lub srebrze jest niezgodny z Artykułem I paragraf 10 Konstytucji Stanów Zjednoczonych. Znaczna część członków ruchu Boston TEA Party również nawołuje do przywrócenia parytetu złota.

                                     

1. Surowce

Papier, na którym są drukowane amerykańskie banknoty, składa się z około 75% bawełny, około 25% lnu oraz kilku ściśle tajnych składników. W przeciwieństwie do innych rodzajów papieru, wcale nie zawiera celulozy. Tajemnicą są także proporcje. Aby był jeszcze trudniejszy do podrobienia, w mieszankę papieru wtapia się niebieskie i czerwone nitki. Pojedynczy banknot 100-dolarowy od wyprodukowania do wycofania funkcjonuje przez ok. 9 lat, żywotność banknotu dwudziestodolarowego wynosi ok. 4 lat, natomiast jednodolarowy niszczy się przed upływem 2 lat. Średnio trzeba wymieniać banknoty co 5 lat.

                                     

2. Spadek wartości dolara

Mimo że oficjalnie każdy dolar amerykański, wyprodukowany od początku istnienia tej waluty, pozostaje legalnym środkiem płatniczym w USA, to wartość dolara generalnie spada, patrząc zwłaszcza w szerszym horyzoncie czasowym.

Aczkolwiek zamiana na pieniądz fiducjarny w 1971 ze zniesieniem wymiany na kruszec, pokazuje mniejszy spadek siły nabywczej pieniądza fiducjarnego do analogicznego spadku tego samego pieniądza w stosunku do kruszcu. W 1972 1 uncja miała wartość 42.74 dolara. W 2012 wartość 1 uncji złota to 1692.40 dolara. Co oznacza wartość 1 dolara w kruszcu na ok. 0.025 dolara z 1972. Zgodnie z wartościami odpowiednika siły nabywczej 1 dolar z 2011 roku jest to 0.034 dolara z 1774, a dolar z roku 1970 to 0.20 dolara z 1774. Spadek fiducjarnego jest ok. 6 razy, a w stosunku do kruszcu 40 razy.

W XXI wieku na spadek wartości dolara wpływ ma zmniejszanie rezerw walutowych w tej walucie przez Rosję oraz inne kraje, a także przejście z dolara na inne waluty przy rozliczaniu transakcji za ropę naftową przez kilka krajów.

                                     

3. Monety historyczne i obecnie produkowane

  • 20 centów 1875–1878
  • Quarter Eagle 2.5-dolarowa złota moneta 1792–1929
  • Double Eagle 20-dolarowa złota moneta 1850–1933
  • Three-dollar piece 1854–1889 złota moneta
  • Dime od 1792
  • Quarter od 1796
  • Pół centa 1792–1857
  • Cent Penny od 1793
  • Half dollar od 1794
  • Dollar od 1794
  • 3 centy 1851–1889
  • Half Dime lub half disme 1792–1873 nie należy mylić z poniższym Five-cent Nickel
  • 2 centy 1864–1873
  • Four-dollar piece 1879–1880 złota moneta
  • Nickel 5 centów od 1866
  • Eagle 10-dolarowa złota moneta 1795–1933
  • Half Eagle 5-dolarowa złota moneta 1795–1929
                                     

4. Zasady drukowania i działania Fed

W gotówce głównie banknoty z racji spadku wartości monet znajduje się ponad 800 miliardów dolarów. Zasadniczo 8 razy w roku zbiera się rada Fed Rezerwy Federalnej, która podejmuje decyzję na temat tego ile gotówki ma znajdować się w obiegu. Jeśli decyduje o zwiększeniu jej ilości, to skupuje za gotówkę papiery dłużne USA od banków prywatnych. Odwrotnie zaś sprzedaje papiery dłużne w zamian za gotówkę. Pieniądze zasadniczo nie zmieniają miejsca, zmienia się tylko stan rachunku gotówkowego banku w rezerwie federalnej. Bank prywatny może wyjąć nadmiar gotówki powyżej norm, które musi przetrzymywać zgodnie z przepisami, jeśli tylko chce, aczkolwiek musi o tym uprzedzić Fed. Po otrzymaniu takiego żądania Fed zleca druk banknotów w Bureau of Engraving and Printing lub bicie monet Bureau of the Mint, następnie gotówka jest odbierana przez instytucję, która m.in. może wydać takie pieniądze swoim klientom.