Poprzednia

ⓘ Janowski (herb szlachecki)




Janowski (herb szlachecki)
                                     

ⓘ Janowski (herb szlachecki)

Janowski − kaszubski herb szlachecki, według Przemysława Pragerta odmiana herbu Wieniawa bądź Bawola Głowa.

                                     

1. Opis herbu

Herb znany przynajmniej w czterech wariantach. Opisy z wykorzystaniem zasad blazonowania, zaproponowanych przez Alfreda Znamierowskiego:

Janowski I: W polu czerwonym głowa bawola czarna, z pierścieniem złotym także srebrnym w nozdrzach. Klejnot: nad hełmem bez korony pięć piór cietrzewich bądź czaplich czarnych: trzy z prawej, dwa z lewej. Labry czarne, podbite czerwienią bądź odwrotnie.

Janowski Ia: Pole błękitne, pierścień srebrny, w klejnocie ogon koguci czarny po pięć piór na stronę, labry podbite błękitnym.

Janowski Ib: Pole srebrne, klejnot w koronie, która dodatkowo na zawoju czarno-srebrnym, klejnotem jest ogon cietrzewi czarny.

Janowski Ic Jannewitz: Barwy nieznane, godłem jest głowa bawola w prawo, z szyją, wychodząca z lewej strony tarczy, z wywieszonym językiem. Klejnot w koronie: pióra prawdopodobnie czaple, trzy z prawej, dwa z lewej.

                                     

2. Najwcześniejsze wzmianki

Wariant podstawowy najwcześniej pojawił się na mapie Pomorza Lubinusa z 1618 ale bez barw i w klejnocie trzy pióra strusie. Herb ten wymieniają także Bagmihl Pommersches Wappenbuch, Ledebur Adelslexikon der preussichen Monarchie von. oraz Nowy Siebmacher. Wariant Ia znany jest Siebmacherowi i Bagmihlowi, wariant Ib przytacza Dzięcielski Rodzina von Jannewitz, zaś Ic ∼ Bagmihl jest to wizerunek z pieczęci Paula Jannewitza z 1574.

                                     

3. Rodzina Janowskich

Istniało ponad dwadzieścia rodzin szlacheckich tego nazwiska, z czego kilka na Pomorzu i Kaszubach. Herbu własnego z głową bawołu używała rodzina Janowskich z ziemi lęborskiej, wywodząca się ze wsi Janowice. Protoplastą rodu mógł być wzmiankowany w 1284 Stefan z Jenowic. Kolejne wzmianki o członkach rodu pochodzą z lat 1286 Cotzat von Janevitz, 1300 Jaśko z Janowic, 1354 Wierzchosław i Jaśko z Janowic w Kębłowie, 1398 we wsi Janowiczki. Potwierdzenie lenna na Janowice i Janowiczki otrzymywali członkowie rodziny w latach 1516, 1528, 1543, 1548, 1575, 1601. Heinrich von Jannewitz i Mathias von Jannewitz założyli w XV dwie linie rodu. Wnukiem pierwszego był Paul von Jannewitz, radca księcia Brunszwiku. Otrzymał on wraz z kuzynem Clausem potwierdzenie lenna na Janowicach i Janowiczkach w 1528. Marcus von Jannewitz zm. przed 1587, syn Paula był starostą lęborskim 1556, 1564 oraz admirałem w służbie duńskiej. Jego potomkami byli: Paul von Jannewitz ur. ok. 1540, ławnik ziemski lęborski, Ewald von Jannewitz ur. ok. 1570, ławnik lęborski w 1604, Ewald Friedrich von Jannewitz ok. 1640-1702, major w służbie polskiej, marszałek sejmiku ziemskiego w Lęborku w 1681, poseł na sejmy w latach 1672-1699, ostatni właściciel Janowic. Wśród potomków tej linii jest też Georg von Jannewitz zm. ok. 1700, regent grodzki i pisarz sądu ziemskiego lęborsko-bytowskiego w 1683-94. Jednym z synów admirała Marcusa był Jozue von Jannewitz zm. 1603, właściciel działów we wsiach: Bolszewo, Robakowo, Zbychowo, Ustarbowo, ławnik ziemski pucki w 1576-78, sędzia ziemski pucki w 1578-99. Jozue, nabywając Bolszewo, założył nowy ośrodek gniazdowy rodziny, zaś jej linia tutaj osiadła, używała czasem nazwiska podwójnego Janowic-Bolszewski albo tylko Bolszewski. Przedstawiciele linii bolszewskiej to m.in. ławnicy puccy: Marcus III von Jannewitz w latach 1610-14, Kacper Ernest w latach 1624-27, Ewald w roku 1652, Jan Fryderyk w latach 1676-1704. Z linii pochodzącej od Mathiasa zachowały się wzmianki o Janie Fryderyku 1725-1808, dziedzicu we wsiach: Bolszewo, Donimierz, Gościno, Robakowo, Orle, Zielony Dwór oraz Lewino, a także o jego synach: Ewaldzie Bogislawie 1753-1827, pułkowniku pruskim, Michaelu Ernście 1752-1826, dziedzicu wymienionych włości, Christopherze Ludwigu 1756-1819, wojskowym. Synowie ci byli ostatnimi przedstawicielami męskimi tej rodziny. Ostatnia z rodu była córka Michaela Ernsta, Charlotta Ernstina Johanna Abigail von Jannewitz 1794-1844. Polscy heraldycy nie znają tej rodziny, być może celowo pomijają ich ze względu na szerzenie przez nich protestantyzmu sędzia Jozue był jego gorącym zwolennikiem i krzewił go kontrowersyjnymi jak na owe czasy metodami.



                                     

4. Herbowni

Janowski. Jedna linia używała czasami nazwiska odmiejscowego Bolszewski.

Rodzinie tej przypisywano też podobny herb, zwany Bawola Głowa, a także Wieniawę ten drugi bezzasadnie. Istnieli też na Pomorzu inni Janowscy, używający herbów Janowski II Prawdzic odmienny i Janowski III.