Poprzednia

ⓘ Nizina Wschodniosłowacka




Nizina Wschodniosłowacka
                                     

ⓘ Nizina Wschodniosłowacka

Nizina Wschodniosłowacka – nizina we wschodniej Słowacji, stanowiąca północno-wschodni skraj Kraju Zacisańskiego na Wielkiej Nizinie Węgierskiej. Jest drugim co do wielkości nizinnym regionem Słowacji - pierwszym jest leżąca w zachodniej Słowacji Nizina Naddunajska.

                                     

1. Geografia

Od północy Nizina Wschodniosłowacka graniczy z Pogórzem Ondawskim i z pasmem górskim Wyhorlatu, na zachodzie – z Górami Tokajsko-Slańskimi. Od wschodu i od południa granicami Niziny są granice państwowe Słowacji z Ukrainą i z Węgrami. Do Niziny Wschodniosłowackiej zalicza się również północną, słowacką część regionu Bodrogköz – bagnistej terasy zalewowej Bodrogu i Cisy. Przedłużeniem Niziny Wschodniosłowackiej na Ukrainie Zakarpackiej jest Nizina Zakarpacka.

Nizina Wschodniosłowacka dzieli się na część północną – Pogórze Wschodniosłowackie i południową – Równinę Wschodniosłowacką. W zachodniej części Równiny Wschodniosłowackiej, między granicą z Węgrami a rzekami Ondava i Bodrog, leży odosobnione pasmo wzgórz – Góry Zemplińskie z kulminacją Rozhladňa 469 m n.p.m. Na południu znajduje się także kilka odosobnionych wzgórz – Tarbucka 277 m n.p.m., Velký vrch 272 m n.p.m., Vysoká 264 m n.p.m. i Hôrka 228 m n.p.m.

Powierzchnia Niziny Wschodniosłowackiej wynosi około 4 tys. km², zaś jej wyniesienie nad poziom morza waha się w przeważającej części od 150 do 200 metrów. Kilka kilometrów na południe od Gór Zemplińskich, w miejscu, gdzie Bodrog przecina granicę z Węgrami, leży najniżej położony punkt Słowacji – 94 m n.p.m.

Przez Nizinę Wschodniosłowacką przepływa kilka większych rzek: Ondava, Topla, Laborec, Uż i Latorica, które w południowej części Niziny łączą się, tworząc Bodrog – dopływ Cisy. Warunki geologiczne zadecydowały o tym, że Nizina Wschodniosłowacka jest krainą zasobną w wodę, miejscami podmokłą i narażoną na powodzie. Tym niemniej nie ma na niej naturalnych jezior ani większych stawów. W północnej części Niziny znajduje się wielki sztuczny zbiornik wodny Zemplínska šírava 33 km², powstały w toku szeroko zakrojonej melioracji Niziny.

                                     

2. Gospodarka

Ze względu na urodzajne gleby i ciepły klimat Nizina Wschodniosłowacka jest krainą intensywnego rolnictwa. Przeważającą część powierzchni Niziny pokrywają pola uprawne, ogrody, sady i winnice. W południowo-wschodniej części Niziny znajduje się słowacka część regionu produkcji słynnego wina tokaj. W dolinach rzek występują niewielkie lasy, najczęściej dębowe. Nizina Wschodniosłowacka jest także okręgiem przemysłowym. Dominuje przemysł spożywczy, ale istnieją także inne wielkie zakłady: chemiczny w Strážskem, drzewny we Vranovie i elektrownia cieplna w Vojanach. Ważną gałęzią gospodarki jest wreszcie turystyka, skupiająca się nad Zemplínską šíravą.

Z surowców mineralnych na Nizinie Wschodniosłowackiej największe znaczenie mają złoża soli kamiennej koło wsi Zbodza około 1 mld ton, poza tym znaczenie gospodarcze mają dość duże zasoby gazu ziemnego w rejonie Michaloviec. Oprócz tego wykorzystuje się miejscowe surowce budowlane – gliny, piaski i kamień budowlany.

Przez Nizinę Wschodniosłowacką prowadzą równoleżnikowe międzynarodowe połączenia komunikacyjne – z Ukrainą i dalej na wschód. Są to dwie linie kolejowe: Preszów / Koszyce – Użhorod na północy Niziny i Koszyce – Chust na południu, tuż nad granicą węgierską oraz ważna, międzynarodowa droga kołowa Koszyce – Michalovce – Użhorod E50. Przebiega tędy również gazociąg i rurociąg ropy naftowej.

                                     

3. Ludność

Region Niziny Wschodniosłowackiej jest gęsto zaludniony. Największym miastem są Michalovce, oprócz nich bardziej znaczące są Trebišov, Vranov nad Toplou na granicy Niziny i Wyżyny Ondawskiej, Sobrance, Strážske, Sečovce, Velké Kapušany, Čierna nad Tisou i Královský Chlmec. Region zamieszkują głównie Słowacy, poza tym Węgrzy na południu, Rusini na północy i Cyganie. Rusini są greckokatolickimi unitami, nie należą jednak do ukraińskiej cerkwi greckokatolickiej, lecz do rusińskiej unickiej eparchii w Preszowie.

Pod względem administracyjnym większość Niziny Wschodniosłowackiej leży w kraju koszyckim, a północny skraj – w kraju preszowskim powiat Vranov nad Toplou. W podziale na tradycyjne regiony Nizina Wschodniosłowacka leży w regionie Zemplín.