Poprzednia

ⓘ Ambasada RP w Berlinie




Ambasada RP w Berlinie
                                     

ⓘ Ambasada RP w Berlinie

Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Republice Federalnej Niemiec z siedzibą w Berlinie – polska misja dyplomatyczna w Republice Federalnej Niemiec.

                                     

1. Podział organizacyjny

  • Protokół Protokoll
  • Referat ds. Dyplomacji Publicznej Referat für Öffentlichkeitsarbeit
  • Rzecznik Prasowy Presseattaché
  • Wydział Polityczny Politische Abteilung
  • Wydział Kulturalny Kulturabteilung
  • Instytut Polski w Düsseldorfie Polnisches Institut in Düsseldorf, Citadellstraße 7, D-40213 Düsseldorf
  • Instytut Polski w Lipsku Polnisches Institut in Leipzig, Markt 10, D-04109 Leipzig
  • Instytut Polski w Berlinie Polnisches Institut in Berlin, Burgstraße 27, D-10178 Berlin
  • Konsulat Generalny RP w Kolonii Generalkonsulat in Köln, Im MediaPark 5c, D-50670 Köln
  • Oficer łącznikowy Policji Polizei-Verbindungsoffizier
  • Attachat Obrony Büro des Verteidigungsattaché
  • Wydział Promocji Handlu i Inwestycji Abteilung für Handel und Investitionen, An der Alteburger Mühle 6, D-50968 Köln
  • Wydział Konsularny Konsularabteilung, Richard-Strauss-Straße 11, D-14193 Berlin-Grunewald
  • Konsulat Generalny RP w Hamburgu Generalkonsulat in Hamburg, Gründgensstraße 20, D-22309 Hamburg
  • Konsulat Generalny RP w Monachium Generalkonsulat in München, Röntgenstraße 5, D-81679 München
  • Szkolny Punkt Konsultacyjny przy Ambasadzie RP w Berlinie Polnische Schule, Sächsischestraße 58, D-10707 Berlin-Wilmersdorf
  • Polski Ośrodek Informacji Turystycznej Polnisches Fremdenverkehrsamt, Kurfürstendamm 71, D-10709 Berlin
  • Przedstawiciel Ministerstwa Infrastruktury Vertreter des Ministers für Infrastruktur der Republik Polen, Lassenstraße 39, D-14193 Berlin
  • Wydział Promocji Handlu i Inwestycji Abteilung für Handel und Investitionen, Leipziger Platz 9, D-10117 Berlin-Mitte
  • Centrum Badań Historycznych w Berlinie Zentrum für Historische Forschung Berlin der Polnischen Akademie der Wissenschaften, Majakowskiring 47, D-13156 Berlin
  • Wydział Ekonomiczny Wirtschaftsabteilung, Lassenstraße 39, D-14193 Berlin
                                     

2.1. Historia W Niemczech w okresie międzywojennym

Stosunki dyplomatyczne pomiędzy utworzoną na mocy kończącego I wojnę światową traktatu wersalskiego II Rzecząpospolitą a powstałą po rewolucji listopadowej Republiką Weimarską zostały nawiązane w 1918 roku. Polska rok później otworzyła poselstwo w Berlinie, które początkowo mieściło się w hotelu, następnie przy Lützowufer 5, od 1921 roku przy Kurfürstenstraße 136 w dzielnicy Schöneberg. Obok, pod adresem Kurfürstenstraße 137 na rogu Motzstraße, obecnie Else-Lasker-Schüler-Straße położony był z kolei konsulat, mający status Konsulatu Generalnego. W 1934 roku podniesiono rangę poselstwa do ambasady. Po wybuchu II wojny światowej budynek ambasady został zajęty przez Oddział Propagandy Ministerstwa Spraw Zagranicznych III Rzeszy.

W połowie 1939 roku na terenie III Rzeszy oraz Protektoratu Czech i Moraw który w zakresie spraw zagranicznych de facto był częścią III Rzeszy oprócz ambasady działało w sumie 18 konsulatów polskich różnej rangi. Pracowało w nich 181 urzędników Ministerstwa Spraw Zagranicznych etatowych i kontraktowych oraz trudna do określenia liczba pracowników fizycznych. Była to poważna część aparatu MSZ, gdyż we wszystkich placówkach konsularnych RP pracowało wówczas 573 urzędników. Wynika stąd, że pod jurysdykcją niemiecką przebywało niemal 32% pracowników polskiej służby konsularnej. W placówkach pracowało również wielu oficerów polskiego wywiadu Oddziału II Sztabu Głównego, zakonspirowanych jako urzędnicy kontraktowi.

                                     

2.2. Historia W Niemczech po 1945 roku

Po II wojnie światowej część funkcji przedstawicielstwa dyplomatycznego spełniała powołana w 1945 roku Polska Misja Wojskowa przy Sojuszniczej Radzie Kontroli Niemiec z siedzibą w zabytkowym dworku przy Lassenstraße 19–21 w zachodnioberlińskiej dzielnicy Grunewald. Dworek ten został zbudowany według projektu architekta Paula Karchowa w 1913 roku dla przemysłowca chemicznego Wilhelma Spindlera.

W latach 1946–1950 Polska Rzeczpospolita Ludowa utrzymywała na terenie Niemiec sieć konsulatów: konsulaty generalne – w Düsseldorfie i Frankfurcie nad Menem, konsulaty – w Hamburgu, Hanowerze, Monachium i Rastatt, z którego przeniesiono konsulat do pobliskiego Baden-Baden.

Po utworzeniu polskich przedstawicielstw w Niemieckiej Republice Demokratycznej i Republice Federalnej Niemiec, Polska Misja Wojskowa reprezentowała interesy PRL w Berlinie Zachodnim.

                                     

2.3. Historia W Niemieckiej Republice Demokratycznej

Władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej uznały oficjalnie Niemiecką Republikę Demokratyczną 18 października 1949 i nawiązały z nią stosunki dyplomatyczne. Polska placówka dyplomatyczna zajęła kamienicę czynszową z 1830 roku przy Luisenstraße 13–14 w Berlinie Wschodnim. Początkowo była określana Polskim Przedstawicielstwem Dyplomatycznym. Następnie w latach 1952–1964 miała swoją siedzibę w budynku byłego Żydowskiego Domu Dziecka Jüdisches Waisenhaus przy Berliner Straße 120–121, w dzielnicy Pankow. W latach 1943–1945 budynek był siedzibą jednego z zarządów Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy Reichssicherheitshauptamt, w latach 1945–1950 najpierw władz dzielnicy, a potem Niemieckiego Związku Sportowego Deutscher Sportausschuss, zaś w latach 1971–1991 mieścił siedzibę Ambasady Kuby. W 1999 roku budynek kupiła żydowska fundacja Cajewitz, z zamiarem utworzenia w nim Domu państwa Izrael. Adaptacja budynku na ten cel trwała w latach 2001–2003. Biuro Radcy Handlowego w tym czasie mieściło się w budynku dawnego "Töpfers Hotel” z 1893 roku przy Karlplatz 7 1963–1964, następnie przy Otto-Grotewohl-Straße 3a 1977; obecnie po zmianie nazwy ulicy i numeru adres to Wilhelmstraße 66.

W 1964 roku władze NRD podarowały rządowi PRL działkę o powierzchni 4.2 tysiąca m², położoną przy Unter den Linden 70–72, na której mieściła się niegdyś siedziba pruskiego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Na tej działce wybudowano według projektu Emila Leybolda i Christiana Seyfahrta budynek biurowy typu "Lipsk”, w którym ulokowana została ambasada PRL. Budynek ten do momentu zburzenia w 2016 roku znajdował się pod ochroną konserwatora zabytków jako przykład enerdowskiego modernizmu lat 60. XX wieku. Za dzieło sztuki uważana była brama do garażu w budynku, wykonana przez rzemieślnika Fritza Kühna. Ocalona z rozbiórki i będąca chronionym zabytkiem brama składa się z 224 aluminiowych liści lipy, spośród których na jednym z nich umieszczono figurkę wróbla.

W 1958 roku powołano konsulat PRL w Dreźnie, który następnie przeniesiono do Lipska, gdzie ulokowany został przy Poetenweg 41. Jego działalność miała miejsce w latach 1972–2009. Ponadto w latach 1973–1981 oraz 1984–1992 funkcjonował też konsulat w Rostocku z siedzibą przy Stephanstraße 7.

Od końca lat 40. XX wieku funkcjonowała Grupa Operacyjna "Karpaty” KBP/MSW w Berlinie.

Rezydencja ambasadora mieściła się w latach 1977–1999 na dawnym osiedlu kierownictwa NRD w dzielnicy Pankow przy Majakowskiring 47.



                                     

2.4. Historia W Republice Federalnej Niemiec

Pierwszą polską placówką dyplomatyczną w RFN było utworzone w 1949 roku przedstawicielstwo handlowe Handelsvertretung z siedzibą we Frankfurcie nad Menem. W 1963 roku zostało ono przeniesione do Kolonii siedzibą był budynek z 1924 roku przy Pferdmengesstraße 5, z kolei po nawiązaniu oficjalnych stosunków dyplomatycznych, przekształcono je w 1974 roku w ambasadę. Biuro Radcy Handlowego przeniesiono w 1976 roku do Kolonii, gdzie ulokowano je w budynku "Alteburger Mühle” z końca XVIII wieku przy An der Alteburger Mühle 6, natomiast siedzibę ambasady przeniesiono do zabytkowej willi, położonej w kolońskiej dzielnicy Marienburg przy Lindenallee 7. Willa ta została wybudowana dla będącego właścicielem fabryki tytoniu Heinricha Neuerburga w 1925 roku według projektu architekta Emila Felixa. W latach 1962–1979 mieściła się w niej rozgłośnia radiowa Deutschlandfunk.

Rezydencja ambasadora mieściła się w latach 1972–1984 w Kolonii, początkowo w zabytkowym domu Konrada Adenauera z 1910 roku przy Max-Bruch-Straße 4, następnie w latach 1984–2001 ulokowana była w budynku z 1983 roku przy Am Waldpark 44. Budynek ten przez ostatnie dwa lata pełnił również funkcję rezydencji konsula generalnego RP.

Powołany został też konsulat w Hamburgu, który po zawieszeniu działalności ponownie otwarto w 1989 roku.

                                     

2.5. Historia W zjednoczonych Niemczech

Po zjednoczeniu obu państw niemieckich w 1990 roku siedzibą ambasady Polski po transformacji ustrojowej stał się gmach dawnej ambasady PRL w NRD przy Unter den Linden 70–72. W Kolonii, w willi przy Lindenallee 7 ustanowiono przy tym przedstawicielstwo ambasady, zaś w 1991 roku powołano Konsulat Generalny w Monachium.

W 1999 roku status placówki w Kolonii został obniżony do Wydziału Konsularnego, następnie w 2001 roku do jej obecnej rangi – Konsulatu Generalnego. W 2012 roku Ministerstwo Spraw Zagranicznych przedstawiło pomysł przeniesienia placówki do nowej siedziby i sprzedaży starej, co spotkało się z krytyką i protestami przedstawicieli polskiej emigracji w Nadrenii Północnej-Westfalii. W następnym roku ostatecznie przeniesiono siedzibę Konsulatu Generalnego w Kolonii z willi przy Lindenallee 7 do nowoczesnego budynku Media Park, położonego w centrum miasta.

                                     

2.6. Historia Sprawa budowy nowej siedziby ambasady

W drugiej połowie lat 90. XX wieku rząd zaczął rozważania na temat dalszych losów siedziby ambasady Polski w Berlinie. Brane były pod uwagę dwie koncepcje: gruntowna modernizacja biurowca typu "Lipsk” albo jego rozbiórka i wybudowanie na jego miejscu nowego budynku. Po paru miesiącach wahań ostatecznie wybrano wariant drugi, z rozbiórką starej i budową nowej siedziby ambasady. Wybór ten oparty został na dwóch przesłankach – po pierwsze, dotychczasową siedzibę zbudowano w starej technologii, z użyciem szkodliwych materiałów m.in. azbestu. Po drugie, z uwagi na postępujące wtedy przeobrażenie alei Unter den Linden, polegające na budowaniu przy niej reprezentacyjnych, eleganckich budynków chciano zbudować budynek pasujący do nowego otoczenia.

W 1997 roku Ministerstwo Spraw Zagranicznych, którym ówcześnie kierował Dariusz Rosati podpisało list intencyjny na budowę nowej siedziby ambasady z firmą Deutsche Immobilien Anlagegesellschaft DIA, należącą do Deutsche Banku. Projekt zakładał wybudowanie do roku 2000 za niemieckie pieniądze dwóch budynków. Pierwszy miał pełnić funkcję ambasady Polski, zaś drugi przez 30 lat miała dzierżawić firma DIA, która wynajmowałaby jego powierzchnię biurową na cele komercyjne. Po upływie okresu dzierżawy budynek zostałby przekazany Polsce. Z uwagi na protesty wywołane publikacją tygodnika "Wprost”, w której podnoszono kwestię ryzyka umieszczenia w wybudowanych przez zagraniczną firmę budynkach podsłuchów zaniechano realizacji projektu.

W tym samym roku, już za rządów koalicji AWS-UW rozpisano konkurs na budowę nowej siedziby ambasady. W warunkach konkursu zapisano, że budynek powinien mieć 800 m² powierzchni biurowej. Ministerstwo Spraw Zagranicznych na jego budowę miało przeznaczone 40 milionów złotych. Konkurs wygrał projekt przygotowany przez pracownię architektów Zbigniewa Badowskiego, Marka Budzyńskiego i Adama Kowalewskiego. Projekt ten zakładał budowę budynku nieco większego, niż wynosiły pierwotne założenia, ale został on zaaprobowany przez MSZ. Niedługo później ministerstwo stwierdziło, że budynek przy Unter den Linden ma pomieścić również Instytut Kultury, z kolei na parterze mają się znaleźć pomieszczenia służące do organizowania różnych wystaw i wernisaży. Projekt został przerobiony, wskutek czego powierzchnia budynku rozrosła się do 1.4 tysiąca m². Zmiany te zaakceptował dyrektor generalny z MSZ i w 2000 roku zdecydował o realizacji inwestycji, której koszt zwiększył się z 40 milionów złotych do 42 milionów dolarów w tamtym czasie dawało to w przeliczeniu ponad 168 milionów złotych. Ambasada została wtedy przeniesiona do budynku dawnej Misji Wojskowej w zachodnioberlińskiej dzielnicy Grunewald przy Lassenstraße 19–21.

Zgodnie z raportem pokontrolnym Najwyższej Izby Kontroli MSZ, mimo braku perspektyw na rozpoczęcie budowy zawarło aneks do umowy ze spółką realizującą prace projektowe. Na jego podstawie raty płatności na rzecz spółki przypadające na 2001 rok zwiększono o ponad 608 tysięcy złotych. Przygotowano również drugi aneks, podwyższający ogólną kwotę należności wobec spółki o prawie 8 milionów złotych. NIK stwierdziła, że pracownia architektoniczna przekazała ministerstwu projekt ambasady, za który wystawiła rachunek na 16.6 miliona złotych. Według wyjaśnień jednego z urzędników MSZ, wzięła się ona stąd, że aneksy uwzględniały przeróbki zgłaszane przez inwestora, ponadto był to procent od wartości całego obiektu. Dodatkowo MSZ musiało zapłacić 2 miliony złotych niemieckiej firmie architektonicznej. W sumie wydano 18.6 miliona złotych, co stanowiło niemal połowę tego, co początkowo przeznaczano na budowę nowej siedziby.

Problemy finansowe, a także zmiana norm bezpieczeństwa zagranicznych przedstawicielstw państw NATO po zamachu z 11 września 2001 roku spowodowały zaniechanie realizacji projektu. Po zmianie rządu w tym samym roku NIK skierowała sprawę do prokuratury, zarzucając byłym już wtedy urzędnikom ministerstwa niegospodarność. MSZ próbowało dokonać kolejnego przerobienia projektu, tak aby zbudować budynek o planowanej początkowo powierzchni 800 m². Gdy się okazało, że to niemożliwe, powrócono do wariantu przebudowy starego budynku. Ministerstwo wynajęło w tym celu niezależną niemiecką firmę, by oceniła, czy budynek typu "Lipsk” nadaje się do modernizacji. Ekspertyza była pozytywna, więc w 2003 roku przygotowano pierwszy przetarg, który niedługo później odwołano. To samo zrobiono z przetargiem zorganizowanym dwa lata później. Spowodowane to było stwierdzeniem braku opłacalności inwestycji.

W 2005 roku, gdy do władzy doszła koalicja PiS-Samoobrona-LPR powołano w MSZ specjalny zespół, który miał przedstawić sposoby załatwienia kwestii ambasady w Berlinie. Po zmianie rządu w 2007 roku kierujący resortem spraw zagranicznych Radosław Sikorski zapewniał, że projekt nowej siedziby ambasady zostanie przygotowany do końca 2009 roku, zaś otwarcie ukończonego budynku nastąpi w 2012 roku. Finansowanie całości inwestycji oszacowano na 80 milionów euro. Ostatecznie konkurs na projekt nowej siedziby ambasady rozstrzygnięty został jesienią 2012 roku. Wygrała go firma JEMS Architekci, która zaprojektowała pięciokondygnacyjny obiekt o 13 tysiącach m² powierzchni, posiadający podziemne parkingi, obszerne foyer i wewnętrzne dziedzińce.

19 sierpnia 2016 roku rozpoczęto przetarg na wyłonienie generalnego wykonawcy projektu, który wcześniej został wyczerpująco skonsultowany z władzami Berlina i uzyskał wszystkie niezbędne pozwolenia. Jesienią tego samego roku rozebrano stary budynek ambasady Polski przy Unter den Linden. Zgodnie z przewidywaniami Ministerstwa Spraw Zagranicznych budowa miała zostać zakończona w 2019 roku jednak wiadomo, że nie ma szans na dotrzymanie terminu. Budowa nadal czeka na realizację. W nowym budynku będzie się znajdowała siedziba ambasady i konsulatu.