Poprzednia

ⓘ Ikebana




Ikebana
                                     

ⓘ Ikebana

Ikebana – japońska sztuka układania kwiatów, nazywana także kadō – "droga kwiatów”.

W przeciwieństwie do dekoracyjnych bukietów w stylu zachodnim, japońska sztuka układania kwiatów skupia się na tworzeniu harmonii linearnych konstrukcji, rytmu i koloru. Podczas gdy ludzie Zachodu podkreślają ilość i barwy roślin, poświęcając uwagę przede wszystkim pięknu kwiatów, Japończycy podkreślają linearne aspekty kompozycji. Rozwinęli sztukę obejmującą nie tylko kwiaty, ale również naczynia, łodygi, liście i gałęzie. Cała struktura japońskiego układania kwiatów opiera się na trzech głównych punktach, symbolizujących niebo, ziemię i ludzkość.

"Podstawowym celem układania kwiatów – który stoi ponad ich kształtem, kolorem i pięknem – jest wyrażenie zrozumienia dla kruchego życia maleńkiej rośliny i jej oczekiwania na swoją przyszłość. Ikebana jest tworzona w oparciu o szlachetną, duchową wymianę pomiędzy człowiekiem a rośliną ” – Senei Ikenobō, przedstawiciel czterdziestego piątego pokolenia rodu, dyrektor szkoły ikebany Ikenobō.

                                     

1. Historia

Ikebana ma długą historię. Dama dworu okresu Heian 794-1185, Sei Shōnagon, w swoich Zeszytach spod wezgłowia wspomina o "kwiatach wiśni w seledynowym wazonie”. Utwory o charakterze pamiętników mówią o kwiatach układanych na święto Tanabata w okresie Kamakura 1185-1333.

Faktyczne początki ikebany jako sztuki datuje się jednak na okres Muromachi-Ashikaga 1336-1573. Pomimo iż były to lata burzliwych walk pomiędzy feudalnymi panami daimyō, to paradoksalnie powstały wówczas liczne, nowe formy sztuki, które przetrwały do dnia dzisiejszego i stały się ikonami japońskości. Jedną z nich jest ikebana, wywodząca się z układania kwiatów oferowanych Buddzie w świątyniach lub też duszom zmarłych. Ten rodzaj hołdu nazywa się kuge.

Istnieje także pogląd, iż w pradawnych czasach, przed przyjęciem buddyzmu, Japończycy wykorzystywali kwiaty oraz gałązki wiecznie zielonych drzew do odwoływania się do bóstw natury kami. Niektórzy uważają, że tak jest i dziś. Jaka nie byłaby prawda w tych teoriach, to poczucie jedności Japończyków z naturą jest widoczne już w najstarszych kronikach.

W okresie Muromachi, wraz z ikebaną, rozwinęły się takie dziedziny, jak: architektoniczny styl shoin-zukuri, ceremonia herbaciana chanoyu, teatr nō, projektowanie ogrodów. Autorami tego rozwoju byli "zawodowi uczestnicy w rozrywce estetycznej”, czyli dōbōshū, doradcy ds. estetyki, zatrudniani przez panów feudalnych daimyō i siogunów. Musieli oni pełnić rolę arbitrów w dziedzinie poezji, malarstwa, dekoracji wnętrz, ogrodnictwa, oceniania dzieł sztuki użytkowej. Byli jednocześnie "panami do towarzystwa”, biegłymi w wykwintnej konwersacji i manierach.

                                     

2. Style ikebany

Przez wieki stworzono wiele stylów i szkół układania kwiatów. Za prekursora ikebany uważany jest mnich ze świątyni Rokkaku-dō nazwa oficjalna Chōhō-ji w Kioto, Senkei Ikenobō, żyjący w XV wieku. Jego szkoła, Ikenobō-ryū, od czterdziestu pięciu pokoleń popularyzuje styl rikka stojących kwiatów przez ród Ikenobō. Rikka idzie częściowo w parze ze stylem chabana, czyli ascetycznym aranżowaniem kwiatów we wnęce tokonoma, która znajduje się w pomieszczeniu o nazwie chashitsu przeznaczonym do ceremonii herbacianej chanoyu.

Innymi zasadami kieruje się styl nageire-bana kwiaty wrzucane do naczynia, wazonu, który dał początek wielu popularnym dziś kierunkom. W XVIII wieku powstały filozoficzne oparte na konfucjanizmie założenia kompozycji kwiatowych.

W okresie Meiji powstała szkoła Ohara-ryū wprowadzająca styl mori-bana. który z kolei dzieli się na trzy grupy. Nazwa pochodzi od techniki tworzącej spiętrzony, "nastroszony" układ roślin.

Współcześnie nadal powstają nowe kierunki. Ikebana jest przedmiotem nauczanym w szkołach i na uniwersytetach.