Poprzednia

ⓘ Budynek Zespołu Szkół Mechanicznych w Bydgoszczy




Budynek Zespołu Szkół Mechanicznych w Bydgoszczy
                                     

ⓘ Budynek Zespołu Szkół Mechanicznych w Bydgoszczy

Budynek Zespołu Szkół Mechanicznych w Bydgoszczy – zabytkowy budynek użyteczności publicznej w Bydgoszczy, służący celom oświatowym, położony przy ul. Świętej Trójcy 37.

                                     

1. Położenie

Budynek Zespołu Szkół Mechanicznych znajduje się w południowo-zachodniej części Śródmieścia Bydgoszczy. Jest położony w narożniku ulic Świętej Trójcy i Kruszwickiej. Sylwetka budynku, dawniej odbijająca swój wizerunek w wodach Kanału Bydgoskiego, po jego zasypaniu w 1971 roku prezentuje się okazale od strony Ronda Grunwaldzkiego.

                                     

2.1. Historia Okres pruski 1908–1920

Powstanie budynku wiąże się z wieloletnimi staraniami władz miasta o ulokowanie w mieście wyższej szkoły technicznej o profilu artystycznym. Już w 1872 roku goszczący w Bydgoszczy cesarz Prus Wilhelm I wmurował kamień węgielny pod gmach szkoły przemysłu artystycznego przy ul. Szkolnej dzisiejszej ul. Konarskiego. Druga połowa XIX wieku była bowiem okresem niezwykłego rozwoju Bydgoszczy. W parze z dobrą koniunkturą gospodarczą rozwijała się świadomość konieczności kształcenia nowoczesnej kadry dla rozwijających się stale przedsiębiorstw, fabryk i zakładów rzemieślniczych. Ostatecznie przy ul. Konarskiego wzniesiono budynek szkolny, lecz zabrakło funduszy na jego specjalistyczne wyposażenie oraz zatrudnienie wykładowców. W tej sytuacji ulokowano w budynku szkołę dla dziewcząt zwaną w ówczesnej nomenklaturze wyższą.

Przez cały czas trwały jednak starania o utworzenie w Bydgoszczy szkoły technicznej. Wskutek braku takiej szkoły szukająca wykształcenia młodzież opuszczała miasto, a potrzeby rozwijających się firm stale rosły. W listopadzie 1897 roku radca rządowy Ministerstwa Handlu i Rzemiosła Simon zadeklarował wolę partycypowania w kosztach utworzenia szkoły przez państwo, m.in. w postaci udzielenia na ten cel niskooprocentowanego kredytu. W 1900 roku przy ul. Konarskiego otworzono szkołę dokształcającą dla rzemieślników. Nadal jednak trwały stosowne prace nad stworzeniem w Bydgoszczy wyższej uczelni technicznej. Zbierano fundusze i szukano sojuszników w stolicy prowincji – w Poznaniu, jak i w Berlinie. Ostatecznie na początku 1908 roku podpisano dokumenty, w których zdecydowano o budowie szkoły. Zrezygnowano z idei budowy placówki państwowej na rzecz uczelni miejskiej przy niewielkim zaangażowaniu rządu pruskiego. Na miejsce budowy przeznaczono pusty plac, który magistrat odkupił od prywatnego właściciela za 43 tys. marek. Za plany budowli i projekt zagospodarowania przestrzennego wokół niej zapłacił rząd. Projektantami budynku byli architekci zatrudnieni w bydgoskiej deputacji budowlanej: Otto Brech i Carl Meyer. Budowę rozpoczęto w roku 1910. Gotowy gmach przy ówczesnej ulicy Berlińskiej dziś Św. Trójcy stanął w 1911 roku. Budynek, zaprojektowany z rozmachem w atrakcyjnym miejscu nad Kanałem Bydgoskim, wzniesiono z myślą o siedzibie artystycznych kierunków bydgoskiego uniwersytetu, o którego powstanie od kilkudziesięciu lat zabiegały władze miasta.

Królewsko-Pruska Szkoła Rzemiosł i Przemysłu Artystycznego niem. Königliche Preussische Handwerker- und Kunstgewerbeschule zainaugurowała działalność wraz z początkiem roku szkolnego 2 października 1911 roku Pierwszym jej dyrektorem został berliński architekt Arno Koernig. Kształcono na czterech kierunkach:

  • tkactwa i haftu artystycznego.
  • malarstwa dekoracyjnego i grafiki,
  • architektury i rzemiosła artystycznego,
  • rzeźbiarstwa,

Była to wówczas jedyna w Prowincji Poznańskiej państwowa szkoła artystyczna. W 1916 roku przemianowano ją na Akademię Przemysłu Artystycznego. Tym samym dołączyła ona do grona miejskich uczelni, w ówczesnej nomenklaturze – wyższych. Obok niej działały jeszcze dwa Konserwatoria Muzyczne. Akademia przetrwała w niezmienionym kształcie do wyzwolenia Bydgoszczy w roku 1920.

                                     

2.2. Historia Okres okupacji niemieckiej 1939–1945

W czasie okupacji niemieckiej w budynku urządzono siedzibę policji.

                                     

2.3. Historia Okres powojenny po 1945 roku

Po wyzwoleniu miasta spod okupacji hitlerowskiej w styczniu 1945 roku do szkoły powrócił jej przedwojenny dyrektor inż. Franciszek Siemiradzki. Po kilkumiesięcznych perturbacjach, działającej już szkole zwrócono gmach przy ul. Świętej Trójcy. We wrześniu 1945 roku inaugurująca swą działalność Państwowa Szkoła Techniczna otworzyła: gimnazjum mechaniczne, elektryczne i chemiczne. Później, podobnie jak w dwudziestoleciu międzywojennym, odpowiadając na zapotrzebowanie odbudowującego się przemysłu i dostosowując profil szkoły do rozwijającej się gospodarki, otwierano w niej m.in. kierunki: chemiczny, gazowniczy, mierniczy, radiowo-telewizyjny, elektroniczny, geodezyjny, urządzeń pokładowych i osprzętu lotniczego, budowy i eksploatacji samolotów, żeglugi śródlądowej i wiele innych. W latach 1951–1975 nosiła nazwę Technikum Mechaniczno-Elektrycznego, a następnie Zespołu Szkół Mechanicznych nr 1. Nawiązała kontakty ze większymi zakładami i przedsiębiorstwami przemysłowym działającymi na terenie miasta i regionu. W nich uczniowie odbywali praktyki, a po ukończeniu nauki znajdowali zatrudnienie. Większość absolwentów szkoły studiowała na uczelniach politechnicznych w Bydgoszczy i na terenie całego kraju.

W 1989 roku patronem Zespołu Szkół Mechanicznych został jego wieloletni dyrektor inż. Franciszek Siemiradzki. W szkole kształcono techników mechaników budowy maszyn, obróbki plastycznej, osprzętu lotniczego. W okresie powojennym szkołę ukończyło wiele tysięcy absolwentów. Zatrudniani jako specjaliści, piastowali wysokie stanowiska w bydgoskim przemyśle, zajmowali kierownicze stanowiska w administracji państwowej i samorządowej. Kilkunastu z nich zostało ministrami, posłami oraz wybitnymi naukowcami.



                                     

3. Architektura

Budynek wzniesiono w stylu eklektycznym z przewagą form neobarokowych. Jest podpiwniczony, murowany z cegły, otynkowany, trzypiętrowy, nakryty dachem z mansardą. W elewacji frontowej znajdują się dwa ryzality, zakończone odrębnymi szczytami. W północno-zachodnim narożniku znajduje się kwadratowa wieża z loggią, zwieńczona metalowym hełmem. Okna są w większości prostokątne lub zamknięte półkoliście, z ozdobnymi gzymsami nadokiennymi. W elewacji bocznej zachodniej na poziomie parteru znajduje się dobudówka, przykryta dachem mansardowym.