Poprzednia

ⓘ Spór akomodacyjny




Spór akomodacyjny
                                     

ⓘ Spór akomodacyjny

Pod koniec XVI wieku jezuici rozpoczęli działalność ewangelizacyjną w Chinach. Początkowo jako jedyni mieli prawo do prowadzenia tam misji. Stosowali oni akomodację – tłumaczyli Biblię, księgi liturgiczne, dostosowywali chrześcijaństwo do zwyczajów chińskich. W 1608 r. do Chin dotarły zakony żebrzące – franciszkanie i dominikanie. Odrzucali oni metody przyjęte przez jezuitów, preferując bardziej tradycyjne metody chrystianizacji. W wyniku nieudanych prób przedyskutowania problemu doszło do konfliktu pomiędzy obiema stronami.

Jednym z najpoważniejszych punktów sporu była kwestia, jakim imieniem w tłumaczeniu na chiński nazywać chrześcijańskiego Boga. Początkowo w powszechnym użyciu były zapożyczone z wierzeń chińskich terminy Shangdi 上帝; Najwyższy Władca oraz Shen 神; bóstwo, duch. Ostatecznie przyjęty został zaproponowany przez jezuitów neologizm Tianzhu 天主, czyli Pan Niebios, od którego wywodzi się chińska nazwa katolicyzmu tianzhujiao 天主教.

                                     

1. Pierwsze stanowisko Stolicy Apostolskiej

W 1645 roku konflikt przeniósł się do Stolicy Apostolskiej. Na podstawie niepełnych informacji zawartych w skargach wysyłanych przez dominikanów i franciszkanów Kongregacja Rozkrzewiania Wiary potępiła ryty chińskie i zabroniła ich stosowania.

                                     

2. Ustępstwa papieża

W odpowiedzi na stanowisko Stolicy Apostolskiej jezuici wysłali do Rzymu delegację w celu objaśnienia stosowanych przez siebie metod ewangelizacyjnych. W efekcie papież Klemens IX częściowo uchylił zakaz stosowania akomodacji.

                                     

3. Eskalacja konfliktu

Stanowisko Stolicy Apostolskiej nie rozwiązało konfliktu. W 1705 roku do Pekinu dotarł legat papieski Karol de Tournon. Był on przeciwny stosowaniu akomodacji. Ponieważ cesarz Kangxi zagroził wydaleniem z kraju misjonarzy, którzy nie będą jej stosowali, legat wydał dekret zakazujący akomodacji pod groźbą ekskomuniki. Został on odebrany przez Chińczyków jako obelga godząca w ich obyczaje i kulturę. Cesarz deportował de Tournona do Makau, gdzie też został uwięziony i zmarł. W ramach protestu również część misjonarzy została odesłana do Rzymu. Urażony papież Klemens XI w 1714 roku ostatecznie zakazał stosowania rytów chińskich. Odpowiedź cesarza była równie definitywna – wydalił on z kraju wszystkich misjonarzy i zakazał dalszego propagowania chrześcijaństwa.

                                     

4. Skutki konfliktu

Dla chrześcijaństwa w Chinach spór akomodacyjny okazał się tragiczny. Religia, która bardzo szybko rozprzestrzeniała się na tych ziemiach, stała się teraz obiektem prześladowań. Misjonarze chrześcijańscy powrócili do Chin dopiero w drugiej połowie XIX wieku.