Poprzednia

ⓘ Lwowska szkoła geodezyjna




Lwowska szkoła geodezyjna
                                     

ⓘ Lwowska szkoła geodezyjna

Od połowy XVIII wieku w lwowskim kolegium jezuickim oraz w zorganizowanym przy nim w 1749 Collegium Nobilium prowadzono w ramach matematyki wykłady z praktycznych zastosowań geometrii miernictwa. W 1772, w wyniku I rozbioru Polski, Lwów został włączony w skład Austrii, co spowodowało wprowadzenie studiów wzorowanych na organizacji uniwersytetów austriackich. W 1784, po założeniu we Lwowie Uniwersytetu Lwowskiego, jedną z katedr uniwersyteckich została matematyka praktyczna powiązana z miernictwem. Katedra prowadzona była przez Jana Holfelda, który w 1796 przeprowadził triangulację zachodniej Galicji.

W 1805 Uniwersytet Lwowski przeniesiono i połączono z Uniwersytetem Jagiellońskim, natomiast we Lwowie zorganizowano uczelnię typu wyższego liceum bez praw akademickich, na której prowadzono zajęcia z geometrii praktycznej – wykładowcą był Jan Holfeld a po jego śmierci Czech Franciszek Kodesz. W 1817 powtórnie utworzono uniwersytet, a w 1825 zorganizowano wykłady nadzwyczajne dla absolwentów szkoły realnej z zakresu budownictwa oraz miernictwa. Po śmierci Franciszka Kodesza wykłady prowadzili: Wacław Zaleski oraz August Kunzek, od 1834 do 1838 prowadzący katedrę matematyki i geometrii praktycznej – Leopold von Straschnitzky, po czym – kolejny kierownik katedry, od 1840, Czech Ignacy Lemoch, który omawiał m.in. zasady pomiaru liniowego, instrumentoznawstwo, zasady pomiaru terenu z triangulacją, obliczanie powierzchni.

W 1844 powstała we Lwowie Akademia Techniczna Politechnika Lwowska, co spowodowało przeniesienie wykładów geometrii praktycznej do Akademii. Od 1847 obowiązywał czteroletni tok studiów, na ostatnim wykładana była geometria praktyczna. W latach 1871–1876 przeprowadzono reorganizację Akademii, w której miejsce znalazła katedra geodezji i astronomii sferycznej prowadzona przez Dominika Zbrożka, który w latach 1880–1888 wykonał niwelację ścisłą Lwowa. Geodezja wykładana była na wydziale inżynierii oraz budownictwa i podzielona została na wykłady z geodezji niższej miernictwo i geodezji wyższej. W 1877 Akademia dekretem cesarskim została przekształcona w Szkołę Politechniczną. W latach 1894–1895 podzielono katedrę na dwie jednostki: miernictwa, oraz astronomii i geodezji wyższej. Miernictwo objął Seweryn Widt, a drugą katedrę, Czech, Wacław Laska, który prowadził wykłady m.in. z zasad pomiarów, współrzędnych oraz pomiarów podstawowych, a także był twórcą oryginalnej konstrukcji tachimetru, pozwalającej na eliminację części obliczeń przy pracy nad wynikami pomiarów. Niski poziom przygotowania teoretycznego geodetów sprawił, że w 1896 uruchomiono dwuletni kurs dla geometrów kończący się egzaminem państwowym. W tym samym roku, jako osobne przedmioty, zaczęto wykładać "kataster” oraz "księgi publiczne”.

W 1909 profesorem miernictwa został Lucjan Grabowski, który trzy lata później został mianowany na kierownika Katedry Astronomii Sferycznej przejął ją po Wacławie Lasce i Geodezji Wyższej, a wykłady z miernictwa przejął doktor Kasper Weigel – dotychczasowy adiunkt, twórca polskiej szkoły rachunku wyrównawczego, wykładowca teorii błędów, wyrównywania wielkich sieci triangulacyjnych. W związku ze śmiercią Seweryna Widta, Weigel został mianowany nadzwyczajnym profesorem miernictwa, a Lucjan Grabowski – zwyczajnym profesorem astronomii i geodezji wyższej.

                                     

1. 1914–1939

I wojna światowa dwukrotnie przerwała wykłady na lwowskiej uczelni – w latach 1914/1915 oraz 1918/1919. Wraz z odrodzeniem Rzeczypospolitej dokonano zmiany organizacji wydziałów i toku studiów. Oprócz dotychczasowych wydziałów: komunikacyjnego, architektonicznego, mechanicznego oraz chemicznego utworzono wydział ogólny kształcący nauczycieli, a także po przyłączeniu do Szkoły Politechnicznej – Akademii Rolniczej w Dublanach założonej w 1855 i Wyższej Szkoły Lasowej we Lwowie założonej w 1874 – utworzono Wydział Rolniczo-Lasowy.

W związku z potrzebami odrodzonego państwa w dziedzinie geodezji m.in.: wykonania podstawowej jednolitej sieci astronomiczno-geodezyjnej, wykonania niwelacji precyzyjnej kraju, przeprowadzenia regulacji miast i wsi wraz z założeniem katastru gruntów, przeprowadzenia reformy rolnej połączonej z parcelacją, niezbędnym stało się kształcenie wyspecjalizowanej kadry inżynierów miernictwa. W Szkole Politechnicznej przekształcono Kurs Geometrów, istniejący na Wydziale Komunikacyjnym, w trzyletni Oddział Mierniczy, na Wydziale Rolniczo-Lasowym zorganizowano II Katedrę Miernictwa, której kierownikiem został Władysław Wojtan, który był profesorem w dawnej Wyższej Szkole Lasowej. Władysław Wojtan prowadził m.in. badania teoretyczne oraz doświadczalne nad metodami zakładania szczegółowych sieci geodezyjnych, a także wykonywania pomiarów topograficznych i inżynieryjnych.

W 1920 podjęto decyzję o zmianie nazwy szkoły ze Szkoły Politechnicznej na Politechnikę Lwowską. Na przekształconym z Wydziału Komunikacyjnego w Wydział Inżynierii Lądowej i Wodnej, w okresie międzywojennym istniały katedry:

  • Katedra Astronomii i Geodezji Wyższej kierowana przez Lucjana Grabowskiego
  • Katedra Miernictwa I kierowana przez Kaspra Weigla, który w 1918 wykonał pierwsze w Polsce pomiary fotogrametryczne metodą stereofotogrametrii naziemnej w Tatrach
  • Katedra Miernictwa II kierowana przez Władysława Wojtana, a od 1936 przez Edmunda Wilczkiewicza.

W tym samym roku z miernictwa wyodrębniono wykłady o komasacji i parcelacji gruntów, a z geodezji wyższej wykłady na temat odwzorowań kartograficznych. W 1928 otwarto kurs fotogrametrii, który w 1930 przekształcono w regularne wykłady. Od 1929 studia miernicze wydłużono do czterech lat. W okresie II Rzeczypospolitej, w związku z postępem w dziedzinie teorii i praktyki geodezyjnej, nastąpiło przeniesienie wielu elementów zagadnień naukowych z geodezji wyższej do miernictwa geodezji niższej – m.in. trygonometryczny pomiar wysokości, tachymetria, wykłady z teorii błędów i rachunku wyrównawczego.

                                     

2. Po 1939

Po wybuchu II wojny światowej i zajęciu Lwowa przez Armię Czerwoną 22 września 1939 przekształcono politechnikę w Lwowski Instytut Politechniczny, a Wydział Inżynierii w Wydział Budownictwa Drogowo-Wodnego kierowany przez Romualda Rosłońskiego, na którym działały trzy katedry geodezyjne o zmienionych nazwach:

  • instrumentów geodezyjnych i fotogrametrii
  • astronomii i geodezji wyższej.
  • geodezji

W czerwcu 1941 Lwów został zajęty przez Niemców, co spowodowało aresztowania wśród kadry rozstrzelany został m.in. Kasper Weigel i zamknięcie uczelni. W maju 1942 na bazie Instytutu Niemcy utworzyli studia wyższe dla Polaków i Ukraińców – Państwowe Techniczne Kursy Zawodowe, podzielone na pięć wydziałów, w tym inżynierii, który zawierał w sobie Oddział Miernictwa obsługiwany przez jedną Katedrę Geodezji. Katedrą kierował Edmund Wilczkiewicz, a zastępcą był Leopold Grzyb.

Po zajęciu 27 lipca 1944 Lwowa przez bolszewików uczelnia wznowiła pracę ponownie jako Lwowski Instytut Politechniczny, z takim samym układem wydziałów jak w latach 1939–1941.

Polski okres lwowskiej geodezji zakończył się w ciągu roku 1945, kiedy to w styczniu został aresztowany i wywieziony w głąb Rosji Leopold Grzyb, a kadra profesorska przeniosła się do Krakowa. Kontynuatorami lwowskiej szkoły geodezji po 1945 byli pracownicy naukowi oraz absolwenci lwowskiej politechniki pracujący na polskich uczelniach, wśród nich m.in.:

  • Michał Paszkiewicz – Politechnika Śląska
  • Józef Kożuchowski – Politechnika Wrocławska
  • Zbigniew Skąpski – Politechnika Krakowska
  • Roman Hlibowicki – Akademia Rolnicza we Wrocławiu
  • Czesław Kamela – Politechnika Warszawska.
  • Walenty Szpunar – Politechnika Warszawska
  • Mieczysław Wrona – Politechnika Krakowska
                                     
  • techniki stereo - ortofoto.. W pracy naukowej zajmował się instrumentami geodezyjnymi i fotogrametrycznymi oraz projektowaniem nowatorskich systemów pomiarowych
  • powiatowych w okręgu Lwowskiego c.k. Wyższego Sądu Krajowego na rok 1885, Lwów 1885, s. 75 Gazeta Narodowa 1879, Nr 149, s. 3 Gazeta Lwowska 1883, Nr 121
  • bankowego, szkołę realną i gimnazjum ukończył w Brodach, dalej kształcił się we Lwowie. Maturę zdał w 1872 i zapisał się na Wydział Inżynierii lwowskiej Akademii
  • obszarze Bieszczadzkiego Parku Narodowego. Obecnie jest to tzw. obręb geodezyjny leżący na terenie Międzynarodowego Rezerwatu Biosfery Karpaty Wschodnie
  • województwie podkarpackim, w powiecie sanockim, w gminie Komańcza, obecnie obręb geodezyjny Przez wieś przebiega droga wojewódzka nr 892. Wieś królewska położona
  • Inżynierii Szkoły Politechnicznej we Lwowie 1908 obecnie Politechnika Lwowska Wykładowca w tej szkole od roku 1907. W 1909, rok po uzyskaniu dyplomu
  • się 9 października 1888 w Dębicy. W 1907 ukończył z wyróżnieniem Wyższą Szkołę Realną w Tarnowie, a w 1910 również z wyróżnieniem Wydział Geodezji Szkoły
  • Szkół Budowlanych i Rzemiosł Różnych, Zespół Szkół Zawodowych, Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia, a także budynek należący do raciborskiej Państwowej
  • 1830 29 XI 1930. Szkice z dziejów piechoty polskiej. Ostrów - Komorowo: Szkoła Podchorążych Piechoty, 1930. Bronisław Dzikiewicz 1899 - 1978 pol. GEOFORUM

Użytkownicy również szukali:

...
...
...