Poprzednia

ⓘ Michał Borczuch




Michał Borczuch
                                     

ⓘ Michał Borczuch

Michał Borczuch – polski reżyser teatralny i autor adaptacji. Uznawany za jednego z najzdolniejszych teatralnych twórców młodego pokolenia. Inspirują go baśnie Andersena, psychoanaliza Freuda i powieści Goethego.

                                     

1. Życiorys

Zanim zdecydował się na studia teatralne, wybrał Wydział Grafiki w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Został absolwentem krakowskiej Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Krakowie. Własne spektakle zaczął realizować bardzo wcześnie: KOMPOnenty Małgorzaty Owsiany miały premierę w 2005 roku. Debiut młodego reżysera został szybko włączony do repertuaru Starego Teatru. Na studiach reżyserskich asystował Kazimierzowi Kutzowi przy "Pieszo” Sławomira Mrożka 2003 i Pawłowi Miśkiewiczowi przy "Niewinie” Dei Loher 2004. Był również współpracownikiem Krystiana Lupy przy Czarodziejskim flecie Mozarta, którego premiera odbyła się w Theater an der Wien w 2006 roku. W ramach stypendium programu The Rolex Mentor and Protégé Arts Initiative Borczuch przez rok wymieniał doświadczenia z Patricem Chéreau. Za jednoczesne wprowadzanie w zachwyt i wyprowadzanie widzów z równowagi dwukrotnie nominowany do Paszportów POLITYKI, nagrody najważniejszego tygodnika opiniotwórczego w Polsce.

Reżyser zapraszał do swoich spektakli m.in. dzieci upośledzone społecznie i osoby autystyczne. Tak powstały ważne dzieła w dorobku reżysera: Lepiej tam nie idź i Paradiso. Lepiej tam nie idź 2013 powstało m.in. przy udziale dzieci z Domu Dziecka w Szamocinie, które współtworzyły scenografię, światła i materiały audiowizualne do spektaklu. W procesie improwizacji powstało baśniowe przedstawienie podnoszące temat biedy i niesprawiedliwości świata. Dziecięca perspektywa, cenna w optyce Michała Borczucha, posłużyła do opisu kapitalizmu polskich peryferiów. W Paradiso 2014 teatralny dialog między profesjonalnymi aktorami i amatorami z różnym spektrum autyzmu przerodził się w humanistyczną przypowieść zaskakującą nowatorstwem. Monika Świerkosz napisała w Didaskaliach: Czyniąc osoby autystyczne przewodnikami na drodze poznania zaklętej w arcydziele Dantego "doskonałości”, Michał Borczuch proponuje kulturowy i percepcyjny eksperyment. Zaproponowana w spektaklu zmiana optyki polega na podważeniu sztywnej opozycji między tym, co "zaburzone” i tym, co "zdrowe”, zaś w sensie poznawczym – na odwróceniu "normalnego” porządku pojmowania świata, zmierzającego zawsze od konkretu do abstrakcji. W autystycznym Raju Borczucha poruszamy się w przeciwnym kierunku.

W 2007 roku Borczuch po raz pierwszy w Polsce sięgnął po nieocenzurowaną wersję dramatu Franka Wedekinda Lulu. Tragedia monstrum. Spektakl był próbą analizy seksualności w wymiarze jednostkowym i społecznym, przypominał szkic. Wkrótce reżyser zaczął pracować w Warszawie. Jego pierwszą realizacją w stolicy był Portret Doriana Graya Oscara Wilde’a 2009. Spektakl o wiecznie młodym i doskonałym Dorianie Piotr Polak uderzał w ideały ponowoczesności. Inspirujący się estetyką kampu reżyser sportretował współczesne pokolenie wielkomiejskich 30-latków. Wildeowska satyra posłużyła Borczuchowi do ujawnienia lęków, jakie kryją się pod utopijnymi marzeniami artystów życia. Zrealizowany w TR Warszawa spektakl miał być dowodem na powrót do formy jednej z najważniejszych warszawskich scen. W 2010 roku reżyser powrócił do TR Warszawa ze sztuką Witkacego Metafizyka Dwugłowego Cielęcia. Sztuka Witkacego powstała w kilka lat po jego wyprawie w egzotyczne kraje ze słynnym etnografem Bronisławem Malinowskim. Jednak egzotyka u Witkacego stała się dla Michała Borczucha pretekstem do zweryfikowania pragnień i potrzeb międzyludzkich konfiguracji.

Rok 2012 przyniósł debiut Michała Borczucha na deskach teatru Schauspielhaus w Düsseldorfie. Reżyser pokazał niemieckiej publiczności spektakl inspirowany głośną książką Swietłany Aleksijewicz Wojna nie ma w sobie nic z kobiety. Do tego projektu reżyser po raz pierwszy zaprosił dramaturga Tomasza Śpiewaka. Ich współpraca trwa do dzisiaj. Jej owocami są m.in. Zachodnie wybrzeże. Powrót na pustynię Bernard-Marie Koltesa 2013 we wrocławskim Teatrze Polskim. W scenariuszu Zachodniego wybrzeża. widziano zamknięty system luster, w których odbijają się i mnożą poszczególne wątki. Bez jednej tezy i bez wyraźnego przesłania, skupiony i wymagający skupienia Michał Kościelniak.

Pod koniec programu mentorskiego Rolexa Michał Borczuch, jako jeden z siedmiu wyselekcjonowanych twórców z całego świata, zaprezentował w Wenecji pierwsze przymiarki do spektaklu Apokalipsa, który miał później premierę w Nowym Teatrze w Warszawie 2014. Spektakl inspirowany jest zapisem ostatniej rozmowy Piera Paolo Pasoliniego i twórczością dziennikarki Oriany Fallaci. Trzecią autentyczną postacią inspirującą Michała Borczucha był Kevin Carter, fotograf, autor zdjęcia z Sudanu, na którym obok wygłodzonej dziewczynki stoi tłusty sęp. Warstwa faktograficzna stanowi jedynie pretekst dla pojawienia się upiornych postaci tworzących diagnozę kultury i społeczeństwa.

                                     

2. Realizacje teatralne

  • Hans, Dora i Wilk w Teatrze Polskim we Wrocławiu, Scena na Świebodzkim premiera 9 marca 2012
  • Wieczór Sierot na Festiwal Dialogu Czterech Kultur w Łodzi premiera 8 września 2008
  • Wielki Człowiek do Małych Interesów w Narodowym Starym Teatrze im. Heleny Modrzejewskiej Kraków, Nowa Scena premiera 22 września 2005
  • Wieczór Trzech Króli wv Teatrze im. Jana Kochanowskiego w Opolu premiera 27 marca 2010
  • Wszystko o mojej matce w Teatrze Łaźni Nowej w Krakowie premiera 22 kwietnia 2016
  • Lepiej tam nie idź w siedzibie Społecznego Stowarzyszenia Edukacyjno-Teatralnego "Stacja Szamocin” premiera 3 września 2013
  • Królowa Śniegu w Stadzie Ogierów Książ premiera 30 czerwca 2012
  • Brand. Miasto. Wybrani w Narodowym Starym Teatrze w Krakowie premiera 2011
  • Zachodnie Wybrzeże. Powrót na pustynię w Teatrze Polskim we Wrocławiu, Scena im. Jerzego Grzegorzewskiego premiera 4 października 2013
  • Metafizyka Dwugłowego Cielęcia w TR Warszawa premiera 17 września 2010
  • Żaby w Teatrze Studio w Warszawie premiera 6 maja 2018
  • Faust w Teatrze Polskim w Bydgoszczy premiera 14 marca 2015
  • Werter w Narodowym Starym Teatrze w Krakowie, Scena Kameralna premiera 30 października 2009
  • Lulu w Narodowym Starym Teatrze im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie, Duża Scena premiera 26 października 2007
  • Portret Doriana Greya w TR Warszawa premiera 3 marca 2009
  • Leonce i Lena w Teatrze Dramatycznym m. st. Warszawy premiera 10 marca 2007
  • Apokalipsa w Nowym Teatrze w Warszawie premiera 29 września 2014
  • Zew Cthulhu w Nowym Teatrze w Warszawie premiera 24 marca 2017
  • Wojna nie ma w sobie nic z kobiety w Schauspielhaus Düsseldorf premiera 21 grudnia 2012
  • Paradiso w Teatrze Łaźni Nowej premiera 21 czerwca 2014