Poprzednia

ⓘ Gogolin (gmina)




Gogolin (gmina)
                                     

ⓘ Gogolin (gmina)

Gogolin – gmina miejsko-wiejska w województwie opolskim, w powiecie krapkowickim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie opolskim. W 2010 roku dla niektórych miejscowości gminy ustalono dodatkowe nazwy w języku niemieckim.

Siedziba gminy to Gogolin.

Według danych z 30 czerwca 2007 gminę zamieszkiwało 11 902 osób. Natomiast według danych z 31 grudnia 2017 roku gminę zamieszkiwało 12 544 osób.

Na terenie gminy działa lądowisko Kamień Śląski.

                                     

1. Położenie

Gmina Gogolin położona jest w środkowej części województwa opolskiego w odległości 15 km na południe od Opola. Od zachodu graniczy z gminą Krapkowice, od północy z gminą Tarnów Opolski. Na wschodzie graniczy z gminą Strzelce Opolskie, od południa z gminą Zdzieszowice.

Gmina ma charakter miejsko-wiejski, a w jej skład wchodzi miasto Gogolin z dwiema dzielnicami: Karłubiec i Strzebniów oraz 9 sołectw: Chorula, Dąbrówka, Górażdże, Kamień Śląski, Kamionek, Malnia, Obrowiec, Odrowąż, Zakrzów. Łączna powierzchnia gminy wynosi 10051 ha, co stanowi 1.2% powierzchni województwa. Miasto Gogolin zajmuje powierzchnię 2.035 ha, wioski 8.016 ha. W samym mieście Gogolinie mieszkają 6.519 osoby, a całą gminę zamieszkuje 12 743 osób, Jablunkov Czechy oraz gminą Łodygowice Polska, możliwa stała się wymiana kulturalna, a także wzajemne wsparcie oraz korzystanie z doświadczeń.

Według podziału na jednostki fizyczno-geograficzne dokonanego przez Kondrackiego, wynika, że gmina Gogolin położona jest w mezoregionie Kotlina Raciborska. Mezoregion ten jest najdalej na południe wysuniętą częścią makroregionu Niziny Śląskiej. Sąsiaduje od wschodu z Płaskowyżem Rybnickim, Wyżyną Katowicką i Garbem Tarnogórskim, od zachodu zaś z Płaskowyżem Głubczyckim. Na południu dolina Odry łączy Kotlinę Raciborską z Kotliną Ostrawską. Wypełnione utworami piaszczystymi i żwirowymi dno kotliny leży poniżej 200 m n.p.m. Rzeźba terenu jest równinna, fragmentarycznie w części gminy falista.

Gmina Gogolin tworzy sztucznie wydzielony i geograficznie niespójny obszar, okalający miasto Gogolin od północy, zachodu i południa. W jej skład wchodzą peryferyjne fragmenty kilku jednostek fizyczno-geograficznych na styku Niziny Śląskiej i Wyżyny Śląskiej. Do Niziny Śląskiej należą:

  • Dolina Odry z przełomową Bramą Krapkowicką
  • Kotlina Raciborska południowo-wschodnia część gminy: Obrowiec, Zakrzów.

Do Wyżyny Śląskiej zaliczają się północne i zachodnie skłony Garbu Chełmu, tworzące środkową i wschodnią część gminy: Zakrzów, Dąbrówka, Kamień Śląski, Kamionek.

Wysokości bezwzględne wahają się od 158 m n.p.m. do 256 m n.p.m., zróżnicowanie wysokościowe wynosi więc prawie 100 m. Najniżej położone są tarasy zalewowe Odry w zachodniej, a zwłaszcza północno-zachodniej części gminy. Inne nisko położone tereny znajdują się w starej dolinie Odry między Gogolinem a Krapkowicami, która ciągnie się od Obrowca do Malni, a od współczesnej doliny oddziela ją ciąg wzniesień zajętych przez miejscowości Odrowąż, Otmęt i Obrowiec.

                                     

2.1. Geografia Struktura powierzchni

Według danych z roku 2002 gmina Gogolin ma obszar 100.51 km², w tym:

  • użytki rolne: 45%
  • użytki leśne: 33%

Gmina stanowi 22.72% powierzchni powiatu.

                                     

2.2. Geografia Gleby

Użytki rolne zajmują zaledwie 48.1% powierzchni gminy, w tym 41% stanowią grunty orne a 7.1% użytki zielone. W gminie Gogolin przeważają gleby brunatne i brunatno wyługowane wytworzone z piasków słabogliniastych i gliniastych.

Na podłożu wapieni triasowych wykształciły się rędziny węglanowe brunatne. W dolinie Odry dominują mady gliniaste i pylaste, a w dolinach mniejszych cieków i ich obszarach źródłowych – gleby organiczne: mułowo-torfowe i czarne ziemie zdegradowane.

Gleby brunatne i rędziny na wysoczyźnie przydolinnej cechuje okresowy lub stały niedobór wilgoci. W dolinach występuje odwrotne zjawisko – nadmiar stały lub okresowy wilgoci. Gleb o właściwych stosunkach powietrzno-wodnych jest niewiele.

Gmina posiada długoletnie tradycje rolnicze. Użytki rolne zajmują obszar 4.656 ha. Grunty orne stanowią 34.25% lasy 32.5%, a pozostałość to łąki, sady oraz nieużytki. W rolnictwie dominują rodzinne – indywidualne gospodarstwa. Na terenie gminy jest 567 gospodarstw rolnych – średnia powierzchnia wynosi 6.5 ha. Ze względu na niską bonitację gleb – głównie V VI klasa – przeważa kierunek uprawy zbóż. Jedynie na terenach położonych bliżej rzeki Odry mady uprawia się rzepak i buraki cukrowe.

Ze względu na spadek opłacalności produkcji rolnej rolnicy z gminy szukają dodatkowych źródeł dochodu głównie praca w Europie Zachodniej. Według spisu rolnego 2002 r. na terenie gminy odnotowano 567 szt. bydła, w tym 263 krowy mleczne oraz 5455 szt. trzody chlewnej, w tym 567 szt. macior.



                                     

2.3. Geografia Geologia

Na obszarze gminy Gogolin pod względem geologicznym odsłaniają się utwory monokliny śląsko-krakowskiej, głównie: wapieni, margli i dolomitów. Są to skały triasowe tzw. górny pstry piaskowiec ret i dolny oraz środkowy wapień muszlowy. W samym Gogolinie wydobywano wapienie retu i przede wszystkim najniższej części dolnego wapienia muszlowego, która nosi nazwę tzw. warstw gogolińskich. W XIX wieku z warstw gogolińskich w Gogolinie opisano szereg całych szkieletów liliowców i gadów morskich, głównie z grupy notozaurów, w tym kilka nowych gatunków. W środkowej i północnej części gminy także występują wapienie dolnego i częściowo środkowego wapienia muszlowego wchodzącego w skład utworów węglanowych obszaru Śląsko – Krakowskiego.

W rejonie Choruli trias wynurza się spod grubej pokrywy deluwialnej. W okolicach Górażdży i Choruli charakteryzuje się miąższością 100 – 150 m. Warstwy karchowickie widoczne w okolicach Kamienia Śląskiego wykształcone są jako gruboławicowe wapienie o zabarwieniu żółtawo – pomarańczowym i jasnoszarym, występują również terebratulowe, reprezentowane przez szare, twarde cienkopłytkowe wapienie margliste. Wapienie warstw górażdżańskich wykształcone są jako gruboławicowe zwięzłe wapienie szare o miąższości 20 – 25 m. Na południe od Gogolina występują utwory triasu dolnego retu, należą tu margle, dolomity, wapienie z ewaporatami.

Na obszarze gminy utwory triasowe są przykryte utworami czwartorzędu, zlodowacenia środkowopolskiego, o różnej miąższości. W części północnej i północno-wschodniej utwory czwartorzędu nie występują lub posiadają miąższość w przedziale od 2 – 3 m. W południowej części gminy miąższość pokrywy czwartorzędowej wynosi około 10 – 15 m okolice Obrowca. Wśród utworów czwartorzędu występują: piaski, żwiry, kemy pochodzenia lodowcowego i wodnolodowcowego. Cała zachodnia część gminy Dolina Odry zbudowana jest z osadów rzecznych holocenu.

                                     

3. Demografia

Analizując okres 1995–2003 zaobserwowano istotny spadek liczby mieszkańców zameldowanych na pobyt stały. Zgodnie z istniejącymi danymi w latach 1995–1996 występowała pewna równowaga w liczbie osób zameldowanych na terenie gminy.

Według stanu na dzień 31.12.2003 r. liczba ludności gminy Gogolin wynosi 12 743 osoby. Na liczbę tę składa się 6227 mężczyzn oraz 6516 kobiet. W podziale na miasto i wieś sytuacja ta przedstawia się następująco:

  • mężczyźni 3195
  • miasto 6519 mieszkańców
  • kobiety 3324
  • kobiety 3192
  • wioski 6224 mieszkańców
  • mężczyźni 3032

Gęstość zaludnienia wynosi 127 osób na km 2. W mieście Gogolinie zamieszkuje 6519 osób, co stanowi 51.16% ogółu mieszkańców gminy.

Najliczniejszym sołectwem jest Kamień Śląski – 1424 mieszkańców, następnie:

  • Górażdże – 998 mieszkańców
  • Odrowąż – 550 mieszkańców
  • Dąbrówka – 197 mieszkańców
  • Malnia – 708 mieszkańców
  • Chorula – 626 mieszkańców
  • Zakrzów – 486 mieszkańców
  • Obrowiec – 571 mieszkańców
  • Kamionek – 664 mieszkańców

Dane z 30 czerwca 2004:

  • Piramida wieku mieszkańców gminy Gogolin w 2014 roku.