Poprzednia

ⓘ Sros




Sros
                                     

ⓘ Sros

Sros, l. mn. srose – szeroki ozdobny pas góralski z kieszeniami, spotykany jako część wyposażenia ubioru, element wyróżniający się w strojach męskich u niektórych grup etnicznych Karpat i Pogórza.

Wykonany był, jak w przypadku mieszkańców Karpat polskich górale podhalańscy, Lachy Sądeckie z juchtowej skóry o naturalnej lub czerwonej barwie, z tłoczonym geometrycznym ornamentem. Pas nabijany był metalowymi lub miedzianymi kabzlami i zapinany na 3 lub 4 metalowe sprzączki. Gospodarze bogatsi nosili powszechnie srosy. Szyte z podwójnej dubeltowej skóry, szerokie na dwie dłonie, zapinane na dwie sprzączki. Wewnątrz takiego pasa znajdowały się przy zapięciu wszywane skórzane woreczki na pieniądze, zapinane na sprzączki. Przechowywano w nich również ważne kwity, fajkę, hubkę i krzesiwo.

                                     

1. Oposki

Nieco węższe od srosów były białe pasy krakowskie tzw. oposki uopaski. Miały szerokości do 10 cm, wyposażone były w dwie sprzączki i mieszek. Nabijane były mosiężnymi gwoździkami, z przytwierdzonymi półkoliście kolorowymi, dzwoniącymi blaszkami, torebką i nożykiem. U oposka prawie zawsze każdy chłop miał składany nóż, z jednym ostrzem, przywiązany na sznurku. Był to zwyczaj czysto lachowski.

Pod koniec XIX w. gdy podobne pasy należały już do przeszłości, lud nazywał oba rodzaje srosami. Nazwą pas związany jest z gwarą podegrodzką.

                                     

2. Chimir-Serpar

Na Bukowinie pasy takie nazywane były czimirem rum. chimir, szeroki skórzany pas z kieszeniami na pieniądze. Etymologicznie nazwa rumuńska wywodzi się od słowa tureckiego oznaczającego pas Kemer.

Na terenie Siedmiogrodu pod nazwą serpar ; pînză, zonă "brîul ars": zona ecuatorială, fr. cordon de piele, węg. tüszö; oraz niem. breiter Ledergürtel mit Geldbeutel. Siedmiogrodzcy Sasi z okolic Saros nosili kapelusze, białe koszule naciągnięte na spodnie, w połowie przepasane serparem. Serpar miał szerokość od 8-13 cm i zapinany był na dwie sprzączki. Jest obecnie produkowany w Rumunii jako tradycyjny, saski, pas myśliwski.

Prawdopodobnie to podobieństwo spowodowało zamieszczenie przez Wincentego Pola takiej wzmianki – "Cała okolica Głuchoniemców jest nowo-siedlinami Sasów; jakoż strój przechowali ten sam co węgierscy i siedmiogrodzcy Sasi".