Poprzednia

ⓘ Świnoujście




Świnoujście
                                     

ⓘ Świnoujście

Świnoujście – miasto na prawach powiatu, uzdrowisko w północno-zachodnim krańcu Polski, najdalej wysunięte na północny zachód miasto w kraju, w województwie zachodniopomorskim z portem morskim i kąpieliskiem, położone nad cieśniną Świną oraz nad Morzem Bałtyckim, jedyne w Polsce miasto położone na 3 dużych wyspach: Uznam, Wolin, Karsibór oraz na kilkudziesięciu wyspach i wysepkach. Według danych z 31 grudnia 2011 r. miasto zamieszkiwało 41 516 osób, co lokuje miasto na 5. pozycji w województwie pod względem ludności. Granice Świnoujścia obejmują powierzchnię 197.23 km², z czego 91.23 km² to powierzchnia lądowa, a 106 km² to powierzchnia wód, w tym Zalewu Szczecińskiego, w wyniku czego miasto jest jednym z największych pod względem obszaru miast Polski. Miasto systematycznie powiększa swoją powierzchnię w wyniku sztormów oraz pogłębiania portu i toru wodnego. Według danych geodezyjnych z 30.03.2017 roku powierzchnia miasta wynosi 19 999.8 ha, czyli niemal 200 km².

                                     

1. Położenie

Miasto położone jest nad cieśniną Świną, która w północnej jego części łączy się z Morzem Bałtyckim, a południowej z Zalewem Szczecińskim. Leży na trzech zamieszkanych wyspach: Uznam 35 712 mieszkańców w 2010 r., Wolin 4317 mieszkańców, Karsibór 703 mieszkańców oraz na 41 mniejszych niezamieszkanych wyspach. Świnoujście znajduje się w północno-zachodnim krańcu woj. zachodniopomorskiego o współrzędnych 53°54′N 14°14′E. Według danych z 1 stycznia 2009 powierzchnia gminy miejskiej wynosi 197.23 km². Co roku powierzchnia miasta powiększa się poprzez nanoszenie piasku na plaży przez prądy morskie. Piaski osadzające się przy brzegu, spowodowały, że linia brzegowa, w ciągu ostatnich 200 lat, przesunęła się o 1.5 km. Obecnie plaża w najszerszym odcinku ma 200 metrów, dzięki czemu plaża w Świnoujściu jest najszerszą plażą w Polsce.

Między wyspami Uznam i Wolin istnieje stałe i bezpłatne połączenie promowe, a wyspy Wolin i Karsibór są połączone Mostem Piastowskim.

Świnoujście graniczy z gminami:

  • gmina Międzyzdroje powiat kamieński
  • gmina Stepnica powiat goleniowski – poprzez Zalew Szczeciński
  • gmina Nowe Warpno powiat policki – poprzez Zalew Szczeciński
  • Garz, Heringsdorf, Kamminke, Korswandt powiat Vorpommern-Greifswald
                                     

1.1. Położenie Położenie fizycznogeograficzne

Zgodnie z fizycznogeograficzną regionalizacją Polski wg Kondrackiego miasto Świnoujście pod względem ukształtowania terenu położone jest na obszarze należącym do regionu:

  • podprowincji Pobrzeża Południowobałtyckiego,
  • prowincji Niżu Środkowoeuropejskiego,
  • mezoregionu Uznam i Wolin.
  • makroregionu Pobrzeża Szczecińskiego;

Region ten charakteryzuje się tym, iż zbudowany jest on z aluwiów, na które składają się piaski ułożone w wydmy pochodzenia holoceńskiego, porośnięte borem nadmorskim borem bażynowym oraz gleb torfowych, na których w większości są łąki i mokradła.

                                     

2. Środowisko naturalne

Urząd Miasta Świnoujścia przedstawia, że gmina miejska obejmuje 44 wyspy – trzy zamieszkane: Uznam, Wolin, Karsibór oraz mniejsze niezamieszkane m.in.: Chełmek, Chełminka, Karsiborska Kępa, Koński Smug, Przytorskie Łęgi, Lądko, Mały Krzek, Ostrówek, Świńskie Kępy, Trzcinice, Warnie Kępy, Wielki Krzek, Wiszowa Kępa, Wola Kępa, Wołcza Kępa i Wydrza Kępa.

                                     

2.1. Środowisko naturalne Przyroda

Polską część wyspy Uznam porasta w większości Świdny Las, mieszany z przewagą sosny, rozciąga się od południowo-wschodniego krańca wyspy nad Zalewem Szczecińskim rezerwat przyrody Karsiborskie Paprocie, po zachodnie osiedla miasta i drogę krajową nr 93 na wschodzie oraz granicę polsko-niemiecką na zachodzie. Na występowanie konkretnej roślinności wpływa ukształtowanie terenu, a że jest ono dość specyficzne w związku z tym na terenach Świnoujścia i okolic panuje duże zróżnicowanie roślinności. Najbardziej rozpoznawaną cechą przyrody jest występowanie na tych terenach rezerwatu ptaków, zwłaszcza na rzece Świnie, zwłaszcza dominują tu kormorany. Brzegiem lasu a ulicą Wojska Polskiego biegnie ścieżka rowerowa prowadząca od centrum miasta do granicy państwowej. Obok ścieżki, u zbiegu ulic Wojska Polskiego i 11 Listopada znajduje się stacja kolejowa Świnoujście Centrum. Na terenie Świdnego Lasu leśnictwo Świnoujście Paprotno.

  • wydma szara i wydma biała wzdłuż brzegu morskiego, m.in. na Półwyspie Przytorskim.
  • rezerwat społeczny Karsiborska Kępa na wyspie Karsibór; gnieździ się tutaj około 140 gatunków ptaków.
  • rezerwat przyrody Karsiborskie Paprocie florystyczny – o powierzchni 38.10 ha; położony na najdalej wysuniętym na południe cyplu wyspy Uznam, ochronie podlega fragment wielogatunkowego lasu liściastego ze stanowiskami długosza królewskiego i wiciokrzewu pomorskiego.
  • Delta Świny – obszar specjalnej ochrony ptaków. Występują w nim także: zbiorowiska solniskowe, szuwary kłociowe, wielopostaciowy szuwar trzcinowy.


                                     

2.2. Środowisko naturalne Flora i fauna

W rozmieszczeniu roślinności na terenie miasta decydującą role odgrywa ukształtowanie terenu. Wysoczyzny morenowe wyspy Uznam i Wolin porastają lasy bukowe z przewagą buka oraz sosen, sporadycznie rosną dęby i brzozy. W podszycie licznie występują mszaki i porosty oraz w zależności od wilgotności oraz inne rośliny zielne. Wydmy to siedliska borów sosnowych występujących w różnych odmianach w zależności od stosunków wilgotnościowych podłoża. Na wydmach występują też takie rośliny jak: mikołajek nadmorski, rokitnik oraz gatunki roślin wydmowych takie jak: honkenia piaskowa, rukwiel nadmorska i solanka kolczysta. Obszar miasta to także obszar występowania buczyn pomorskich, lasów oraz lasów bukowo-dębowych. Na wyspach spotyka się również rozległe łąki i torfowiska. Południowe zbocza wyspy Wolin porośnięte są gęsto tarniną, głogiem, różami oraz różnorodnymi ziołami. Oddziaływanie zarówno słodkowodnego, jak i morskiego środowiska stworzyło warunki, w których przyjęła się roślinność pochodzenia atlantyckiego. Obszar 44 wysp to również środowisko życia wielu zwierząt, głównie zwierząt morskich takich jak: ryby, meduzy chełbia modra czy różnorodne skorupiaki. W Zalewie Szczecińskim natomiast występują ryby słodkowodne, a w szczególności płocie, leszcze, certy, okonie i szczupaki. Schronienie znajduje tu wiele gatunków ptaków m.in.: kaczki, mewy, łabędzie, kormorany itp. Kompleksy leśne występujące na terenie miasta zamieszkują głównie dziki, sarny, lisy, wiewiórki czy zające. Wśród owadów zaobserwować można liczną populację chrząszczy. Na terenie wysp występuje największy w Polsce chrząszcz, jelonek rogacz.

                                     

2.3. Środowisko naturalne Rzeźba terenu i geologia

O ukształtowaniu krajobrazu wysp i samego miasta w głównej mierze zdecydowały przemiany zachodzące 11-12 tysięcy lat temu w okresie lądolodu. Układ przestrzenny miasta uwarunkowany jest rzeźbą terenu, a nade wszystko obecnością Świny i jej kanałów. Mierzeja Bramy Świny leży w obrębie dwóch jednostek geologicznych: wału pomorskiego i niecki szczecińskiej. Obie struktury położone względem siebie równolegle z kierunku północno-zachodniego na południowo-wschodni. Granicę tych dwóch struktur wyznacza dyslokacja przebiegająca w rejonie miasta. Powstanie wału pomorskiego jura/kreda wiąże się z wysadami solnymi – diapiry występującymi w rejonie Przytoru. Nieckę szczecińską wyścielają osady trzeciorzędowe, które jednak w wyniku stałego wypiętrzania od mezozoiku i denudacji obszaru zostały w wielu miejscach usunięte. Czwartorzęd to okres kiedy rzeźba tego obszaru modelowana była przez lodowiec, którego największe znaczenie związane jest z pomorską fazą zlodowacenia bałtyckiego. W holocenie zaś podnoszący się poziom wód morskich wywoływał kilkukrotne transgresje morskie. Po ustąpieniu morza na obniżonych terenach dawnych pradolin i obniżeń morenowych rozpoczęła się akumulacja morska powodująca powstanie mierzejowych fragmentów obu wysp oraz częściowego odcięcia Zalewu Szczecińskiego od otwartego morza. Warunki klimatyczne, litologiczne oraz w zależności od głębokości zalegania wód gruntowych na terenie miasta wykształciły się gleby bielicowe, rozwijające się z osadów piaszczystych i piaszczysto-żwirowych np. na piaskach wydmowych, a także torfowe i bagienne.



                                     

2.4. Środowisko naturalne Klimat

Świnoujście leży w strefie klimatu umiarkowanego, o charakterze wybitnie przejściowym, na który znaczny wpływ ma ciepły prąd atlantycki. Przejściowość klimatu cechuje znaczna zmienność pogody oraz znacznie mniejsze skoki temperatury, niż to ma miejsce w głębi kraju. Opady są tu nieduże ok. 550 mm rocznie, zimy zaś są łagodniejsze i mniej mroźne. Klimat panujący latem jest dość zmienny, zdarzają się długie okresy ciepłej i słonecznej pogody i odwrotnie – tygodnie deszczowe. W lecie dzień jest tutaj dłuższy o około 1 godzinę niż w Polsce południowej a zimą o godzinę krótszy. Świnoujście ze względu, iż jest miastem najbardziej wysuniętym na zachód polskiego wybrzeża, ma największą ilość dni słonecznych w ciągu roku, również temperatura wody w Bałtyku jest tutaj najwyższa.

  • Liczba dni gorących w roku – 12
  • Liczba dni z komfortem klimatycznym w roku – 34%
  • Średnia prędkość wiatru – 3.7 m/s.
  • Liczba dni bardzo mroźnych w roku – 9
  • Liczba dni z opadem w roku – 167
  • Amplituda temperatur skrajnych – 56.6 °C
  • Temperatura powietrza średnia roczna – 7.9 °C
  • Usłonecznienie roczne w godz. – 1541
                                     

2.5. Środowisko naturalne Pomniki przyrody

Lista drzew pomnikowych i pomników przyrody na terenie Świnoujścia:

  • cisy "Żeglarze” – obwody: 60 i 57 cm Nabrzeże Władysława IV, przed kapitanatem portu
  • jodła "Elżbieta” – jodła o obwodzie 275 cm
  • dąb "Karczmarz” – dąb Warszów – centrum
  • dęby "Powodzianie” – dęby Karsibór, ul. Trzcinowa
  • dęby "Dwaj Kapitanowie” – dęby Nabrzeże Władysława IV
  • dąb "Szyper” – dąb o obwodzie 295 cm Przytór, przy kościele
  • lipy "Żony marynarzy” – lipy Nabrzeże Władysława IV
  • dąb "Latarników” – dąb o obwodzie 635 cm Warszów, ul. Sosnowa
  • cisy "Korsarze” – cisy ul. Paderewskiego i ul. Chopina
  • sosna "Rodzina” – Sosna zwyczajna z oplotem bluszczu ul. Matejki, przed wejściem na stadion
  • platan "Cudzoziemiec” – platan klonolistny ul. Bohaterów Września 39
  • wiązy "Przemytnicy” – wiązy ul. Jachtowa, Park Zdrojowy
                                     

3. Toponimia

W 1182 roku zapisano Szvvine jako nazwę miejscową. Dalsze zapisy dotyczyły cieśniny.

Do 1945 roku włącznie używano polskiej nazwy miasta Świnioujście i Swinoujście. 7 maja 1946 r. ustalono urzędowo nazwę Świnoujście.

Nazwa miasta powstała poprzez złączenie słów charakterystycznych dla tego miejsca – centrum miasta znajduje się w miejscu, gdzie Świna łączy się z Bałtykiem i ma charakter ujścia rzeki. Podaje się także, że polska nazwa została dosłownie przetłumaczona z niemieckiego Swinemünde.

                                     

4. Historia

Pierwsze osady ludzkie na terenach, gdzie obecnie leży Świnoujście, pojawiły się już przed 5 tysiącami lat, na co wskazują znaleziska archeologiczne, a najstarsze zapisy dotyczące tych okolic sięgają XII wieku. Gród plemienia Wolinian został wymieniony po raz pierwszy w 875 przez Geografa Bawarskiego, w X wieku tereny nad Świną Mieszko I włączył do swego państwa. W wiekach późniejszych władali tu książęta pomorscy, którzy po obu stronach rzeki wznosili grody warowne, kilkakrotnie niszczone przez duńskie najazdy w XII w. W 1170 i 1173 na obu brzegach Świny założono gródki strażnicze zniszczone najazdem duńskim w 1177 i odbudowane w latach 1181–1182. W latach 1185–1227 Świnoujście z całym Pomorzem Zachodnim stało się lennem Danii.

W 1628 wojska cesarskie opanowały Bramę Świny i wybudowały umocnienia broniące dostępu na Świnę od strony morza.

24 czerwca 1630 na wyspie Uznam znalazły się wojska szwedzkie. Król Szwecji Gustaw II Adolf pięć dni spędził w Karsiborze. Kończący wojnę trzydziestoletnią 1618-48 pokój westfalski pozostawił miasto wraz z całym Pomorzem Zachodnim Szwecji do 1720, kiedy to Prusy odkupiły wyspy Wolin i Uznam za sumę 10 mln talarów w złocie.

W latach 1738–1740 wobec konieczności wnoszenia wysokich opłat za przepływanie cieśniną Peenestrom ten akwen razem z Wolgast należał do Szwecji do 1815 rząd pruski postanowił umożliwić żeglugę Świną do Szczecina i rozpoczął pogłębianie jej głównego koryta. W 1743 na północ od wioski Swine powstało osiedle o nazwie Swinemünde, oficjalnie ogłoszone portem morskim w 1747 roku. Świnoujście uzyskało prawa miejskie od Fryderyka Wielkiego w 1765.

Wraz z XIX wiekiem rozpoczęła się rozbudowa portu – wybudowane zostało drewniane molo, pogłębiono tor wodny i miało miejsce wzniesienie latarni morskiej, wówczas znacznie poprawiły się warunki bezpieczeństwa żeglugi. Uruchomiona została regularna żegluga pasażerska, a pod koniec tegoż wieku, miasto uzyskało połączenie kolejowe z Berlinem. Wszystko to wpłynęło korzystnie na rozwój miasta.

Bramę Świny ujęto w latach 1818–1823 w dwa kamienne falochrony, a w latach 1875–1890 w celu usprawnienia żeglugi pomiędzy Szczecinem a Bałtykiem w południowo-wschodniej części wyspy Uznam przekopano Kanał Piastowski. W 1854 roku rozpoczęto budowę najwyższej wówczas w świecie latarni morskiej, którą uruchomiono już w grudniu 1857 roku.

W 1824 miasto stało się kurortem, a w 1895, po odkryciu źródeł solanki i borowiny – uzdrowiskiem. W końcu XIX wieku w szybkim tempie powstała dzielnica uzdrowiskowa, oddzielona od centrum miasta parkiem. W drugiej połowie XIX wieku uzyskało połączenie kolejowe z Berlinem zniszczone w 1945 stacje Świnoujście Główne, Świnoujście Nieradków i Świnoujście Port.

W czasie II wojny światowej funkcjonowała mała stocznia, port przeładunkowy oraz baza zaopatrzenia floty wojennej okręty podwodne, kutry. Miasto i port zostały zniszczone głównie podczas nalotów alianckich 12 marca i 16 kwietnia 1945. Liczba ofiar przekroczyła 23 tysiące. Miasto poddało się Armii Czerwonej 5 maja 1945. Po zakończeniu II wojny światowej, na mocy układu poczdamskiego Świnoujście zostało najbardziej na zachód położonym polskim portem. Na przełomie lat 40. i 50. powstało PPDiUR "Odra”. Zimą 1945/1946 w mieście doszło do mordów pozostałej na miejscu niemieckiej ludności cywilnej. IPN ocenia liczbę ofiar na ponad 40. Zdarzyły się też gwałty, pobicia i kaleczenia. Sprawcami tych zajść byli młodzi funkcjonariusze Urzędu Bezpieczeństwa i MO.

W 1948 r. rozpoczęto odbudowę i przebudowę portu Świnoujście z wojennego na handlowo – rybacki. Rozpoczęto też budowę wielkiego kombinatu rybnego, zbudowano olbrzymi basen i budynki przemysłowe, a 3 lata później przekazano do eksploatacji Bazę Rybacką. W ciągu trzech lat powstał wielki kombinat rybny, zarządzany przez samodzielne Przedsiębiorstwo Usług Rybackich Odra w Świnoujściu.

Dopiero 27 listopada 1950 r. rząd NRD wyraził zgodę na przekazanie Polsce ujęcia wody dla miasta Świnoujścia, położonego przy jeziorze Wolgastsee i wytyczeniu tam na nowo granicy. W czerwcu 1951 roku włączono do Polski obszar o powierzchni 76.5 ha wraz ze stacją uzdatniania wody, tworząc wysunięty w obszar niemiecki charakterystyczny cypel tzw. Worek 53°54′49.11″N 14°11′11.18″E. W zamian Niemcom przyznano podobny obszar między ujęciem wody a Zatoką Pomorską.

Część uzdrowiskowa miasta zajmowana była przez wojska radzieckie do 1957, a do przełomu lat 80. i 90. w Świnoujściu istniała baza radzieckich okrętów wojennych wraz z zapleczem. Do 1972 r. miasto należało do powiatu wolińskiego. W 1959 roku powstało Państwowe Przedsiębiorstwo "Uzdrowisko Świnoujście”. Obecnie Uzdrowisko Świnoujście S.A. należy do największych i najnowocześniejszych w Polsce, a jej największym atutem są w dalszym ciągu odkryte sto lat temu solanki bromkowo-jodkowo-sodkowe.

W latach 60. i 70. XX wieku powstał port morski, który wraz ze szczecińskim utworzył zespół portów Szczecin–Świnoujście. W 1964 roku wznowiono żeglugę promową do Skandynawii.

W grudniu 2006 podjęto decyzję o budowie w Świnoujściu na wyspie Wolin portowego terminalu LNG mającego podnieść bezpieczeństwo energetyczne Polski.

W wyniku ratyfikacji przez Polskę konwencji o poszukiwaniu i ratownictwie morskim oraz konwencji o ochronie środowiska morskiego obszaru Morza Bałtyckiego, a także w obliczu świadomości coraz większego zagrożenia zanieczyszczeniem rozlewami olejów lub chemikaliów spowodowanego wzrastającym natężeniem ruchu statków w Kanale Kilońskim i Cieśninach Duńskich, postanowiono wybudować w Świnoujściu Bazę Zwalczania Zanieczyszczeń. Inwestycję tę wykonało w latach 2007–2008 przedsiębiorstwo NAVIMOR-INVEST z Gdańska. Obiekt został wybudowany na zakończeniu mola przy wejściu do Basenu Północnego i spełnia trzy główne funkcje:

  • bazy specjalistycznych statków zwalczania zanieczyszczeń oraz statków ratowniczych,
  • centrum szkoleniowo-treningowego ratownictwa morskiego.
  • miejsca lokalizacji Pomocniczego Centrum Koordynacyjnego oraz

Powstała Baza Ratownictwa Morskiego, Baza Zwalczania Rozlewów oraz punkt kontroli granicznej, uruchamiany w razie konieczności przyjęcia rozbitków.



                                     

5. Architektura

Miasto posiada specyficzną zabudowę wynikająca z morskiego charakteru miasta. Znajdują się tu zabytkowe budowle portowe, ale także i kamienice, liczne pensjonaty, hotele. Ukształtował się tutaj także drugi układ urbanistyczny dzielnicy nadmorskiej położonej pomiędzy świnoujską promenadą a oddzielającym ją od śródmieścia pasem zieleni, przede wszystkim zabytkowym Parkiem Zdrojowym.

                                     

5.1. Architektura Zabytki

Zabytki chronione prawnie w Świnoujściu:

  • fort III – Fort Anioła, z lat 1845–1858, wzorowany na mauzoleum Hadriana, dzisiejszy Zamek Świętego Anioła w Rzymie,
  • zespół fortów twierdzy Świnoujście nad rzeką Świną, wybudowanych w latach 1848–1863 i 1877–1900
  • fort IV – Fort Zachodni, wybudowany w latach 1843–1863, wielokrotnie modernizowany, po wojnie do 1962 stacjonowały tu wojska radzieckie,
  • układy urbanistyczne z XVIII–XIX w., układ urbanistyczny śródmieścia wybudowany w latach 20. XVIII w. oraz układ urbanistyczny dzielnicy nadmorskiej z lat 40. XIX w.,
  • fort I – Fort Gerharda Fort Wschodni. W pomieszczeniach fortu oglądać można ekspozycję dotyczącą świnoujskich fortyfikacji, eksponaty znalezione na ich terenie,
  • wieża garnizonowego kościoła luterańskiego pw. Marcina Lutra z 1904 r., zniszczonego pod koniec II wojny światowej, obecnie pełni funkcję wieży widokowej i kawiarni ul. Paderewskiego 7,
  • fort II z lat 1848–1860, wysadzony w latach 70. XX wieku w związku z rozbudową świnoujskiego portu,
  • dawna stocznia z lat 1897–1903 przy Wybrzeżu Władysława IV Basen Północny, obejmujące 2 budynki administracyjne, halę warsztatową później magazyn, 3 magazyny, wieżyczkę wodowskazową, nabrzeża Basenu Północnego z urządzeniem dźwigowym oraz kolejową wieżę ciśnień, zbudowaną w 1898 z czerwonej cegły i czerwonego granitu, znacznie uszkodzona podczas bombardowań portu w 1945.
  • dawny ratusz, z 1805, obecnie Muzeum Rybołówstwa Morskiego na Placu Rybaka, ze zbiorami z historii rybołówstwa, dziejów miasta i regionu, zabytkowymi przyrządami nawigacyjnymi, okazami fauny morskiej, miejsce wielu wystaw.
  • dawny szpital miejski przy ul. Wyspiańskiego 34a, z lat 1914–1919 i 1927-29, zespół z budynkami głównym, oddziału zakaźnego oraz park leśny
  • willa ryglowa przy ul. Konopnickiej 2, z 1920 r.,
  • zabytkowe kamienice przy ul. Hołdu Pruskiego
  • Park Zdrojowy, z XIX wieku,
  • zespół rzeźni przy ul. Kościuszki 15 z 1911, obejmujący kotłownię z maszynownią, halę uboju zwierząt, wieżę ciśnień, budynek administracyjny obecnie mieszkalny przy ul. Kościuszki 13,
  • kamienica z dwiema oficynami na Placu Słowiańskim, z 1906,
  • pensjonat, ul. Żeromskiego 14, z 1905,
  • gimnazjum przy ul. Narutowicza 10, z lat 1922–1927, obecnie Szkoła Podstawowa nr 1,
  • kamienica przy ul. Armii Krajowej 13, z ok. 1904,
  • wille przy ul. Sienkiewicza 3, 4,
  • willa drewniana przy ul. Żeromskiego 28, wybudowana po 1920,
  • pensjonat "Posejdon” przy ul. Kasprowicza 15, z końca XIX,
  • kamienica przy ul. Bolesława Chrobrego 21 z 1908 r.,
  • gmach poczty przy ul. Piłsudskiego 1, budynek z czerwonej cegły, z 1878, przebudowany w 1900,

Zabytki w dzielnicach Świnoujścia:

  • kościół filialny Niepokalanego Poczęcia NMP z XV w., przebudowany w 1826, z ołtarzem gotyckim z XV w. i amboną z XVII w., Karsibór
  • Latarnia Morska Świnoujście, ul. Bunkrowa, z lat 1854–1857, najwyższa na polskim wybrzeżu 68 m wysokości, znajduje się w rejonie Fortu Wschodniego, na prawym brzegu Świny, 500 m od morza, Warszów
  • cmentarz ewangelicki nieczynny przy ul. Kwiatowej, część A z połowy XIX w., część B z lat 1910–1914, Karsibór
  • kościół parafialny Najświętszego Serca Pana Jezusa, ul. Sąsiedzka, z 1901-02, Przytór
  • dom szachulcowy chata rybacka, ul. Wierzbowa 7, z początku XIX w., Przytór
                                     

5.2. Architektura Obiekty historyczne

  • Falochron Zachodni ze Stawą Młyny – o długości ok. 350 m, wybudowany w latach 1818–1923, na końcu plaży na wyspie Uznam przy ujściu Świny do Bałtyku. Stawa Młyny jest symbolem Świnoujścia.
  • basen U-bootów – położony jest na wyspie Karsibór. Powstał w 1944 roku, jako stała baza promów wojskowych i miejsce postoju U-Bootów 4 szkolnej flotylli Kriegsmarine ze Szczecina. Obok basenu stoi jeszcze ruina hali warsztatowej, w której obsługiwano zawijające tu okręty. Dziś z basenu korzystają głównie wędkarze.
  • falochrony
  • Falochron Wschodni – wybudowany w latach 2010–2013 na potrzeby nowego portu zewnętrznego, mieszczącego stanowisko wyładunkowe Terminalu LNG. Falochron o nadbudowie żelbetowej posadowionej na palowej konstrukcji stalowej i na narzucie kamiennym ma długość prawie 3000 m.
  • Falochron Centralny – budowany w latach 1818–1923, na prawobrzeżnej części miasta na wyspie Wolin przy ujściu Świny o długości przeszło 1400 metrów w głąb morza najdłuższy falochron kamienny w Europie. W latach 2010–2013 do falochronu dobudowano żelbetową ostrogę o długości ok. 250 m, zamykającą od północy basen nowego portu zewnętrznego. Po wybudowaniu nowego Falochronu Wschodniego patrz niżej zmieniono jego nazwę z Falochronu Wschodniego na Centralny.
  • Brama Zachodniego Kompleksu Fortecznego, wybudowana około roku 1877 stanowiła jedyne lądowe połączenie miasta z terenem Zespołu Fortecznego i Basenem Jachtowym. Bramę umieszczono w wale fortecznym i połączono z wysokim ceglanym murem poprowadzonym w fosie zachodniej, zaś po obu stronach Bramy znajduje się 6 strzelnic skierowanych na przyległe odcinki zasypanej fosy.
  • kościół Chrystusa Króla zbudowany w latach 1788–1792, wzniesiony na miejscu gotyckiej świątyni w centrum miasta przy Placu Kościelnym Słowiańskim. W nawie głównej zwisa ze stropu drewniany model korwety żaglowej. Znajdują się tu także zabytkowe organy. Od połowy maja do połowy września w sobotnie wieczory odbywają się tutaj Świnoujskie Wieczory Organowe.
  • neogotycki kościół NMP "Stella Maris” z końca XIX wieku.
  • kościoły
  • dawny ratusz, obecnie muzeum.
  • Kapitanat Portu z 1870, wybudowany w czasie szybkiego rozwoju i rozbudowy portu. W okolicy ulokowana jest zabytkowa kotwica.
                                     

5.3. Architektura Pomniki i miejsca pamięci narodowej

  • schron – "Miasto wczoraj i dziś”. Historia miasta na zdjęciach i wiele innych eksponatów związanych z miastem – ul. Wyspiańskiego 51.
  • Tablica Pamiątkowa "50 lat Polskiego Świnoujścia”,
  • Pomnik wystawiony "Tym, którzy nie powrócili z Morza”,
  • pomnik poświęcony lotnikom RAF-u zestrzelonym w kwietniu 1945 podczas bombardowania niemieckiego ciężkiego krążownika "Lützow” cumującego na Kanale Piastowskim.
  • Tablica pamiątkowa w kościele "Stella Maris”, która upamiętnia śmierć świnoujścian w Grenoble w tragicznym wypadku autokaru.
  • Tablica ku czci prześladowanych, zmarłych, pomordowanych ofiar komunizmu w Polsce w latach 1939–1989
                                     

5.4. Architektura Zieleń miejska

Zieleń miejska obejmuje 3 parki i zieleń przy promenadzie nadmorskiej.

  • promenada nadmorska – przedwojenny bulwar, ciągnący się od granicy polsko-niemieckiej wzdłuż dzielnicy uzdrowiskowej.
  • park przy ul. Chopina dawny cmentarz.
  • Park Zdrojowy – założony w latach 1826–1827 projektował architekt Peter Joseph Lenné, o powierzchni 40 ha, z rzadkimi okazami drzew śródziemnomorskich porosłymi wiciokrzewem pomorskim i bluszczem. 17 kilometrów alejek i ścieżek.
                                     

6. Gospodarka

Rozwój gospodarczy Świnoujścia uwarunkowany jest jego położeniem geograficznym. Gospodarka morska i turystyka wraz z funkcją uzdrowiskową oraz handel to dziedziny, na których opiera się rozwój miasta. Prawobrzeżna część miasta to obszar silnie zindustrializowany, zaś na lewobrzeżu dominują podmioty gospodarcze związane z turystyką i działalnością uzdrowiskową.

Według danych z 2007 roku w mieście działało 6540 prywatnych podmiotów gospodarczych, z czego 5478 stanowiły osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą. W 2007 r. spośród 283 spółek handlowych 119 miało udział kapitału zagranicznego.

W 2013 r. wydatki budżetu samorządu Świnoujścia wynosiły 226.7 mln zł, a dochody budżetu 215.5 mln zł. Zadłużenie dług publiczny samorządu według danych na IV kwartał 2013 r. wynosiło 123.5 mln zł, co stanowiło 57.3% dochodów.

Świnoujście należy także do grona miast w Polsce o największych dochodach samorządu w stosunku do liczby mieszkańców – 4817.54 zł na 1 mieszkańca, co stawia miasto na 2. miejscu wśród miast na prawach powiatu pod względem dochodów w kraju. W 2015 r. dochody na jednego mieszkańca wynosiły 5929.00 zł., Świnoujście zajęło siódme miejsce w rankingu miast o najwyższych dochodach w przeliczeniu na jednego mieszkańca. Wzrost dochodów w ostatnich latach związany jest m.in.z coraz większą liczbą firm, które chętniej inwestują w mieście. Znaczne wpływy do budżetu rzędu kilkudziesięciu mln złotych zapewnia także Terminal LNG.

Na początku 2016 roku liczba zarejestrowanych bezrobotnych w Świnoujściu obejmowała ok. 967 osób, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 6.8%. Jest to najniższe bezrobocie w regionie i jedno z najniższych w całym kraju. Na tak niską stopę bezrobocia mają wpływ inwestycje, a także strategiczne dla kraju położenie.

Dochody w budżecie Urzędu Miasta Świnoujście w złotych na 1 mieszkańca:

Struktura demograficzna mieszkańców Świnoujścia według danych z 31 grudnia 2007:

                                     

6.1. Gospodarka Gospodarka morska

Główny ciężar działalności gospodarczej w Świnoujściu, skupia się w prawobrzeżnej, silnie zindustrializowanej części miasta w dzielnicy Warszów, gdzie zlokalizowane są główne świnoujskie przedsiębiorstwa, nie tylko związane z branżą morską.

Głównymi przedsiębiorstwami gospodarki morskiej w mieście są:

  • Polskie LNG Terminal LNG w Świnoujściu
  • Unity Line
  • Fairplay Polska
  • Zarząd Morskich Portów Szczecin i Świnoujście
  • Terminal Promowy Świnoujście
  • Euro Terminal
  • Polska Żegluga Bałtycka
  • OT Port Świnoujście
  • Poltramp Yard S.A.
  • Morska Stocznia Remontowa
                                     

6.2. Gospodarka Handel i usługi

Miasto ma rozwiniętą bazę handlową. W mieście znajdują się 3 duże centra handlowe oraz 2 pasaże handlowe oraz wiele dyskontów spożywczych i sklepów. W 2012 r. oddana została do użytku galeria handlowo-usługowa Platan. Ten sam inwestor planuje również budowę 14-kondygnacyjnego biurowca handlowo-usługowego w ramach inwestycji Platan Complex. W 2015 r. w centrum miasta do użytku została oddana galeria handlowa CORSO o powierzchni użytkowej 13 207 m², której generalnym wykonawcą była firma Calbud. Ponadto w maju 2016 r. otwarty został park handlowy STOP SHOP, mający łączną powierzchnię 3600 m², którego generalnym wykonawcą była firma Budimex. Z kolei w Dzielnicy Nadmorskiej pomiędzy plażą a promenadą znajduje się Galeria Promenada – obiekt handlowo-usługowy o łącznej powierzchni 2200 m² – również otwarty obiekt handlowy 2015 roku.

                                     

7. Transport

Świnoujście od Berlina dzieli 160 km, od Danii 150 km, a od wybrzeży Szwecji 175 km. Do Świnoujścia dotrzeć można między innymi samochodem, drogą krajową nr 3, która prowadzi z Jakuszyc z południa Polski oraz koleją. Promy łączą miasto ze Szwecją.

                                     

7.1. Transport Transport wodny

Droga wodna prowadzi przez Kanał Piastowski, Odrę, Kanał Haweli i łączy Świnoujście z południem Polski. Dostęp do Morza Bałtyckiego i na cały świat zapewnia port morski, jak również terminal promów morskich i pasażersko-towarowych z rejsami do Skandynawii.

                                     

7.2. Transport Transport morski

W Świnoujściu znajduje się Terminal Promowy Świnoujście skąd regularnie kursują stąd promy morskie do Szwecji Trelleborg i Ystad. Połączenia te realizowane są przez Polferries, Unity Line oraz TT-Line.

Do Świnoujścia zawijają również statki białej floty umożliwiające rejsy do okolicznych miejscowości w Polsce i w Niemczech. Rejsy te organizuje głównie niemiecki armator Adler-Schiffe.

                                     

7.3. Transport Transport drogowy

Świnoujście leży na początku drogi krajowej nr 3 planowanej drogi ekspresowej S3, która jest częścią trasy europejskiej E65, wiodącej z północy na południe Europy – od Malmö do miejscowości Chaniá na Krecie.

Łunowo z byłym przejściem granicznym Świnoujście-Garz łączy droga krajowa nr 93 w ciągu której od wielu lat planowane jest wybudowanie tunelu drogowego pod Świną. Istniało także drugie przejście graniczne, do Seebad Ahlbeck, oba dnia 21 grudnia 2007 zostały zlikwidowane na mocy Układu z Schengen.

Dworzec autobusów regionalnych, jak i dalekobieżnych znajduje się w naprzeciw dworca kolejowego Świnoujście.

                                     

7.4. Transport Transport kolejowy

Na wyspie Wolin znajduje się dworzec kolejowy Świnoujście oraz przystanki: Świnoujście Warszów, Świnoujście Przytór i Świnoujście Port. Stacja kolejowa Świnoujście obsługiwana jest przez przewoźników: Przewozy Regionalne oraz PKP Intercity. Z miasta kursują pociągi Regio, spółki Przewozy Regionalne, obsługiwane nowoczesnym taborem ED78 Newag Impuls do Szczecina i Poznania, jak również pociągi dalekobieżne spółki PKP Intercity TLK, IC oraz Express InterCity EIC do różnych miast w kraju m.in. do Katowic, Krakowa, Warszawy, Poznania, Wrocławia, Lublina czy Przemyśla.

Na wyspie Uznam znajduje się tylko jedna stacja Świnoujście Centrum, z której od 20 września 2008 kursują pociągi Usedomer Bäderbahn Uznamskiej Kolei Nadmorskiej do Heringsdorf, Wolgast, Züssow oraz Stralsund, a w sezonie także do Berlina.

W sprawie powrotu kolei do miasta na wyspie Uznam, w listopadzie 2005 został podpisany list intencyjny między prezydentem miasta a Uznamską Koleją Nadmorską, a 24 lipca 2006 przekazano w 30-letnią dzierżawę grunt pod inwestycję, dzięki czemu na początku 2008 Niemcy przedłużyli o ok. 1.5 km linię UBB do centrum Świnoujścia i została wybudowana stacja Świnoujście Centrum ok. 300 m od miejsca gdzie znajdowała się nieistniejąca stacja Świnoujście Nieradków, niem. Swinemünde Bad.

Dalsza rozbudowa planowana jest etapami. Pierwszy ma obejmować budowę linii do portu lotniczego Heringsdorf i ma być wykonany do 2012, a drugi budowę linii do Ducherow, gdzie linia połączy się z siecią kolei niemieckich Deutsche Bahn, etap ten ma być zrealizowany do 2015. Po zakończeniu inwestycji podróż do Berlina ma zajmować ok. 2 godzin.

                                     

7.5. Transport Komunikacja miejska

Obsługiwana jest poprzez Komunikację Autobusową w Świnoujściu Sp. z o.o. Komunikacja miejska realizuje przewozy na terenie miasta Świnoujścia, zarówno na wyspie Uznam, Wolin, jak i Karsibór, oraz na terenie Międzyzdrojów. Od 2004 w mieście uruchomiono autobusową Linię Europejską obsługiwaną wraz z Ostseebus łączącą Świnoujście z niemieckimi kurortami Ahlbeck, Heringsdorf i Seebad Bansin.

Komunikację pomiędzy wyspami Uznam i Wolin zapewniają promy Bielik kursujące pomiędzy centrum i Warszowem przez całą dobę, które transportują pieszych, pojazdy jednośladowe oraz samochody osobowe mieszkańców miasta oraz prowadzących na jego terenie działalność gospodarczą. Drugą przeprawę promową stanowią promy Karsibór pływające pomiędzy Ognicą i południową częścią wyspy Uznam, promy te transportują pieszych oraz wszystkie pojazdy.

                                     

7.6. Transport Transport lotniczy

W odległości 13 km od centrum miasta po niemieckiej stronie granicy znajduje się port lotniczy Heringsdorf, który obsługuje sezonowe letnie połączenia z 6 miastami w Niemczech oraz od 2009 r. także do Zürichu w Szwajcarii oraz Warszawy.

W granicach Polski, port lotniczy Szczecin-Goleniów znajduje się ok. 70 km od Świnoujścia i obecnie obsługuje całoroczne rejsowe połączenia z Dublinem, Londynem, Rygge k. Oslo i Warszawą.

                                     

8. Uzdrowisko Świnoujście

W uzdrowisku prowadzone jest leczenie w następujących kierunkach: choroby ortopedyczno-urazowe, choroby układu nerwowego, choroby reumatologiczne, choroby kardiologiczne i nadciśnienie, choroby górnych i dolnych dróg oddechowych, otyłość, choroby endokrynologiczne, osteoporoza, choroby skóry.

Na terenie Świnoujścia znajduje się 15 zakładów lecznictwa uzdrowiskowego: 2 szpitale uzdrowiskowe, 11 sanatoria uzdrowiskowe, 1 zakład przyrodoleczniczy, 1 przychodnia uzdrowiskowa.

Na terenie uzdrowiska znajdują się udokumentowane następujące naturalne surowce lecznicze:

  • złoża wód leczniczych z ujęć "Jantar” oraz "Teresa” ul. Żeromskiego 45B
  • złoże borowinowe "Płachcin”

W 1824 Świnoujście zostało ogłoszone kąpieliskiem morskim. W 1897 zostały odkryte na terenie miasta źródła leczniczej solanki, wówczas zbudowane tutaj zostały odpowiednie urządzenia przyrodolecznicze.

Wykorzystywane są określone właściwości lecznicze surowców naturalnych, borowiny nizinnej oraz solanki bromkowo-jodkowo-sodkowej. Uzdrowisko specjalizuje się w leczeniu schorzeń: kardiologicznych, narządów ruchu, endokrynologicznych, pulmonologicznych, reumatologicznych, laryngologicznych, dermatologicznych jak i: rehabilitacją po mastektomii, wczesną rehabilitacją kardiologiczną, leczeniem otyłości. Wykonywane są również zabiegi z zakresu balneoterapii, hydroterapii, kinezyterapii, elektroterapii, fototerapii.

                                     

9. Turystyka

W Świnoujściu funkcjonują całoroczne punkty informacji turystycznej, jeden z nich znajduje się na Wybrzeżu Władysława IV przy miejskiej przeprawie promowej, drugi zaś przy byłym przejściu granicznym Świnoujście-Ahlbeck. Sezonowy punkt informacji turystycznej działa przy marinie żeglarskiej. Planowana jest organizacja szlaku wodnego Berlin – Szczecin – Bałtyk.

                                     

9.1. Turystyka Plaża

Jedną z atrakcji Świnoujścia jest plaża, która ciągnie się na przestrzeni 10 kilometrów 3.7 km na wyspie Uznam oraz 6 km na wyspie Wolin. Co roku plaża poszerza się wskutek cofania się morza obecnie w najszerszym miejscu mierzy 200m i dzięki temu zjawisku świnoujskie kąpielisko jest płytkie.

Nad Zatoką Pomorską wyznaczono letnie kąpielisko morskie Świnoujście-Uznam. W 2013 r. sezon kąpielowy określono na okres od 1 lipca do 31 sierpnia.

Latem wody Bałtyku w rejonie Świnoujścia są najcieplejsze na polskim wybrzeżu. Oprócz zażywania kąpieli morskich i słonecznych można również korzystać z wodnych zjeżdżalni, trampolin, motorówek z pontonem, a także wypożyczyć skuter wodny.

Świnoujskie kąpielisko na wyspie Uznam corocznie od 2006 roku otrzymuje certyfikat "Błękitnej Flagi”. Jest ona przyznawana kąpieliskom, które spełniają wysokie wymogi jakości i bezpieczeństwa na plaży.

                                     

9.2. Turystyka Promenada

Promenada nadmorska w Świnoujściu to przedwojenny bulwar graniczący z dzielnicą uzdrowiskową. Wzdłuż promenady znajdują się punkty gastronomiczne, kawiarnie, bary, ogródki piwne, muszla koncertowa, kasyno i oceanarium. Na świnoujskiej promenadzie udostępniony jest internet bezprzewodowy.

                                     

9.3. Turystyka Rejsy

Jedną z możliwości spędzenia wolnego czasu jest rejs statkami białej floty. Latem można skorzystać z rejsów po porcie, Bałtyku i do pobliskich niemieckich miejscowości letniskowych: Ahlbecku, Heringsdorfu i Bansinu, a od 2004 roku także do Międzyzdrojów. Katamaranem można popłynąć na wyspę Rugia.

                                     

9.4. Turystyka Szlaki rowerowe

Świnoujskie szlaki rowerowe są wytyczone, oznakowane i przygotowane do ruchu według europejskich standardów turystycznych. Drogi przebiegu szlaków są wyrównane i utwardzone, przebiegi tras wskazuje 249 znaków na drzewach i tabliczkach. Przy szlakach znajdują się wiaty turystyczne, wyposażone m.in. w stojaki na rowery, a także tablice edukacyjne. Łącznie szlaki posiadają 109 km długości.

  • Szlak dookoła wyspy Karsibór – szlak ten prowadzi przez Karsibór, trzecią co do wielkości w archipelagu. Na terenie szlaku znajdują się m.in.: Basen U-bootów, ruiny warsztatów, falochron w wejścia do kanału Piastowskiego, Zajęcze Łęgi – plantacja trzciny cukrowej
  • Międzynarodowy szlak rowerowy wokół Zalewu Szczecińskiego R66 – na Uznamie i Wolinie znakowany na niebiesko
  • Szlak przez Świdny Las – część jego trasy biegnie wzdłuż Kanału Piastowskiego. Szlak ten leży na najbardziej wysuniętym na południowy zachód skrawku wyspy Uznam i częściowo przebiega także po trasie ścieżki spacerowo-edukacyjnej "Karsiborskie Paprocie”.
  • Międzynarodowy szlak rowerowy wokół Bałtyku R10 Nadmorski Szlak Hanzeatycki
                                     

9.5. Turystyka Szlaki piesze

  • Szlak Nad Bałtykiem i Zalewem Szczecińskim
  • Szlak Nadmorski
  • Ścieżka dydaktyczna "Karsiborskie Paprocie”
  • Szlak Fortyfikacyjny Twierdzy Świnoujście
                                     

9.6. Turystyka Szlaki kajakowe

  • Szlak kajakowy "44 wysp” – szlak wokół świnoujskich wysp i kanałów delty Świny, szlak jest oznakowany i przeznaczony dla turystów obeznanych z wiosłowaniem.
  • Szlak kajakowy wzdłuż brzegów wyspy Wolin
                                     

10. Kultura

Głównym ośrodkiem kulturalnym jest Miejski Dom Kultury, w którym organizowane są także różnego typu wystawy i przedstawienia teatralne. Przy MDK-u istnieje Kino "Pegaz”. Działa tutaj również Uniwersytet III wieku, pod honorowym patronatem Prezydenta Świnoujścia. MDK posiada także salę teatralną oraz salę kameralną. Instytucja ma również swoją filię w Przytorze, na Warszowie oraz w Karsiborze.

Istotnymi obiektami kulturalnymi są amfiteatr i muszla koncertowa przy promenadzie w dzielnicy nadmorskiej nieopodal plaży. Odbywają się tam koncerty, festyny i letni festiwal studencki FAMA.

Na placu Rybaka, w dawnym ratuszu, z lat 1805–1809, Muzeum Rybołówstwa Morskiego. W Forcie Gerharda funkcjonuje Muzeum Obrony Wybrzeża.

Miejskie galerie sztuki: Galeria "ART”, Galeria "Słowianin” oraz Galeria 99, będąca studiem sztuki współczesnej.

                                     

10.1. Kultura Muzea

  • Muzeum Obrony Wybrzeża
  • Muzeum Rybołówstwa Morskiego
  • Muzeum Historii Twierdzy Świnoujście
  • Muzeum w Latarni Morskiej
  • Podziemne Miasto na Wyspie Wolin
                                     

10.2. Kultura Lokalne media

W Świnoujściu wydawane są dwie gazety lokalne: bezpłatny tygodnik "Kroniki Portowe” ukazujący się w każdy piątek oraz tygodnik "Wyspiarz Niebieski”, ukazujący się również w Międzyzdrojach i w Wolinie. W mieście działa także oddział Głosu Szczecińskiego, którym składany jest cotygodniowy dodatek ukazujący się w piątki "Głos nad Morzem”.

Od czerwca 2016 roku ukazuje się również bezpłatny miesięcznik WYSPY.

Wśród serwisów internetowych funkcjonują takie portale informacyjne jak: swinoujskie.info, eswinoujscie.pl, scie24.pl,"tu.swinoujscie.pl"oraz iswinoujscie.pl.

W mieście działają dwie lokalne telewizje: Telewizja Świnoujście największa lokalna telewizja oraz Telewizja Słowianin.

                                     

11. Edukacja

W mieście znajduje się jeden żłobek miejski, sześć przedszkoli, osiem szkół podstawowych i cztery gimnazja publiczne, liczne szkoły średnie, a także szkoły artystyczne i policealne. W mieście działają również filie uczelni oraz samodzielny Wydział Przedsiębiorczości ZPSB.

                                     

12. Bezpieczeństwo

W 2009 r. wskaźnik wykrywalności sprawców przestępstw stwierdzonych w Świnoujściu wynosił 77.5%. W 2009 r. stwierdzono w Świnoujściu m.in. 79 kradzieży z włamaniem, 2 kradzieże samochodów, 73 przestępstwa narkotykowe.

Świnoujście jest położone w strefie nadgranicznej i zasięgiem służbowym obejmuje je placówka Straży Granicznej w Świnoujściu z Morskiego Oddziału SG.

Miasto jest obszarem właściwości Prokuratury Rejonowej w Świnoujściu i Prokuratury Okręgowej w Szczecinie.

Na terenie Świnoujścia działa jednostka ratowniczo-gaśnicza przy Komendzie Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej i jej posterunek na Warszowie, a także jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej w Karsiborze i Przytorze.

                                     

13. Administracja i samorząd

Organem wykonawczym władzy samorządowej od 1987 roku jest prezydent miasta. Świnoujście tytuł prezydenta miasta otrzymało w 1987 roku jako 1 z 11 miast, które nie posiadały wtedy wymaganej liczby 50 tys. mieszkańców. W 1990 roku, kiedy podwyższono wymagane kryterium do 100 tys. mieszkańców, tytuł prezydenta dla Świnoujścia został zachowany.

Obecnie Świnoujście ma status miasta na prawach powiatu. Mieszkańcy wybierają do Rady Miasta Świnoujścia 21 radnych, w trzech okręgach wyborczych. Organem wykonawczym władz jest prezydent miasta. Siedzibą władz miasta jest urząd miasta przy ul. Wojska Polskiego.

Prezydenci Świnoujścia:

  • Janusz Dziekoński 2000–2002
  • Stanisław Możejko 1998–2000
  • Janusz Żmurkiewicz od 2002
  • Leszek Miłosz 1990–1994
  • Krzysztof Adranowski 1994–1998
                                     

13.1. Administracja i samorząd Skład Rady Miasta w latach 2002–2006

  • Towarzystwo Samorządowe "Nowa Fala” – 4 mandaty
  • Grupa Morska Cała Naprzód – 3 mandaty
  • Świnoujście-Wspólnota Samorządowa – 2 mandaty
  • świnoujście.pl – 3 mandaty
  • Sojusz Lewicy Demokratycznej-Unia Pracy – 9 mandatów
                                     

13.2. Administracja i samorząd Skład Rady Miasta w latach 2006–2010

  • Wybierz Świnoujście – 2 mandaty
  • Świnoujskie Forum Samorządowe Most – 1 mandat
  • Porozumienie dla Świnoujścia – 2 mandaty
  • Na Wyspach – 1 mandat
  • Prawo i Sprawiedliwość – 3 mandaty
  • Solidarni dla Rozwoju Miasta Świnoujścia – 3 mandaty
  • Lewica i Demokraci – 6 mandatów
  • Platforma Obywatelska – 3 mandaty
                                     

13.3. Administracja i samorząd Skład Rady Miasta w latach 2010–2014

  • Czas Na Zmiany – 1 mandat
  • Prawo i Sprawiedliwość – 3 mandaty
  • Sojusz Lewicy Demokratycznej – 10 mandatów
  • Platforma Obywatelska – 5 mandatów
  • Stowarzyszenie Grupa Morska – 2 mandaty
                                     

13.4. Administracja i samorząd Skład Rady Miasta w latach 2014–2018

  • Grupa Morska-Cała Naprzód – 4 mandaty
  • Prawo i Sprawiedliwość – 3 mandaty
  • SLD Lewica Razem – 9 mandatów
  • Platforma Obywatelska – 5 mandatów

Świnoujście jest członkiem następujących związków i organizacji:

  • Stowarzyszenie Gmin Polskich Euroregionu "Pomerania”,
  • Związek Powiatów Polskich,
  • Związek Portów i Przystani Morskich Województwa Zachodniopomorskiego.
  • Związek Miast Polskich,
  • Związek Miast i Gmin Morskich,

W obrębie Świnoujścia zostały utworzone 4 jednostki pomocnicze miasta:

  • Dzielnica Uzdrowiskowa – obejmuje całą wyspę Uznam bez obszaru przy Bramie Świny, bez Fortu Zachodniego, Fortu Anioła, Basenu Zimowego, Węglowego, Południowego oraz półwyspów Kosa i Zieliny.
  • Osiedle Karsibór – obejmuje wyspę Karsibór i wszystkie wyspy delty wstecznej Świny
  • Osiedle Warszów
  • Osiedle Przytór-Łunowo

Miasto jest obszarem właściwości miejscowej Sądu Rejonowego w Świnoujściu, Sądu Okręgowego w Szczecinie oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie.

Mieszkańcy Świnoujścia wybierają radnych do Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego w okręgu nr 2. Posłów na Sejm wybierają z okręgu wyborczego nr 41, senatora z okręgu wyborczego nr 98, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu wyborczego nr 13.

                                     

13.5. Administracja i samorząd Współpraca zagraniczna

Miasto należy do euroregionu Pomerania. Dzięki położeniu miasta nad Bałtykiem, jego gospodarka i kultura są trwale związane z państwami nadbałtyckimi. Przykładem takiej współpracy jest program "Cztery Zakątki” promujący wzajemną turystykę, oraz dający możliwość wymiany kulturalnej i młodzieżowej pomiędzy Południową Skanią w Szwecji, duńską wyspą Bornholm, niemiecką Rugią i Świnoujściem.

                                     

13.6. Administracja i samorząd Europejskie wyróżnienia dla miasta

27 czerwca 2002 w Pałacu Europy w Strasburgu miasto otrzymało Dyplom Europejskiego Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy, za promocję idei europejskich, wkład w rozwój Euroregionu Pomerania oraz za współpracę z miastami partnerskimi. Kolejnym wyróżnieniem dla miasta jest Flaga Honorowa Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy, przyznana w kwietniu 2005. Flagę wręczył podczas uroczystej sesji miasta Wilfried Böhm, członek honorowy Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy.

                                     

14. Wspólnoty wyznaniowe

W terenie Świnoujścia działalność religijną prowadzą następujące Kościoły i związki wyznaniowe:

  • Kościół rzymskokatolicki dekanat Świnoujście
  • parafia pw. Chrystusa Króla
  • parafia pw. NMP Gwiazdy Morza
  • parafia pw. Najśw. Serca Pana Jezusa Przytór
  • parafia pw. św. Stanisława i Bonifacego BM Osiedle Posejdon
  • parafia pw. św. Wojciecha BM Warszów
  • parafia pw. bł. Michała Kozala BM Osiedle Rycerska
  • Świadkowie Jehowy
  • zbór Świnoujście-Wschód
  • zbór Świnoujście-Zachód w tym grupa ukraińskojęzyczna; Sala Królestwa ul. Wielkopolska 25
  • zbór Świnoujście-Warszów Sala Królestwa ul. Łąkowa 2
  • Kościół Chrześcijan Baptystów
  • zbór MaranaTha
  • Kościół Ewangelicznych Chrześcijan
  • zbór w Świnoujściu

W mieście znajdują się także domy zakonne Zgromadzenia sióstr zakonnych: Uczennice Krzyża w Świnoujściu-Przytorze oraz Siostry Maryi Niepokalanej. Przy Parafii Chrystusa Króla działa również Duszpasterstwo Młodzieży. Ponadto w mieście znajduje się

                                     

15. Sport

W Świnoujściu znajduje się stadion należący do OSiRu, na którym swoje mecze rozgrywa MKS Flota Świnoujście. Świnoujście ma także 3 hale sportowe do koszykówki, siatkówki oraz do tenisa, lodowisko, 4 korty tenisowe, 5 siłowni, fitness club, kryty basen oraz skatepark dla fanów deskorolki i łyżworolek. W Basenie Północnym znajduje się marina jachtowa. Dużą rolę odgrywa Ośrodek Sportu i Rekreacji "Wyspiarz”, do którego należą obiekty sportowe i rekreacyjne.

                                     

16. Honorowi obywatele Świnoujścia

Lista honorowych obywateli Świnoujścia:

  • Adolf Hitler – tytuł nadano w 1934 r. przez niemiecką radę miejską Świnoujścia
  • Władysław Gomułka – tytuł nadano w 1947 r., dyplom wręczono w 1948 r. przez Miejską Radę Narodową w Świnoujściu
  • August von Mackensen – tytuł nadano w 1923 r. przez niemiecką radę miejską Świnoujścia
  • Bolesław Bierut – tytuł nadano w 1947 r., dyplom wręczono w 1948 r. przez Miejską Radę Narodową w Świnoujściu
  • Stanisław Sroka – tytuł nadano 27 sierpnia 1964 r. przez Miejską Radę Narodową w Świnoujściu