Poprzednia

ⓘ Kategoria:Góralszczyzna




                                               

Bacówka (chata pasterska)

Bacówka, szałas lub koleba – zazwyczaj drewniany budynek pasterski stawiany na halach pasterskich, w którym przez kilka miesięcy w roku, na czas wypasu, przebywa baca wraz z juhasami. Bacówka to nie tylko schronienie przed złą pogodą, ale również miejsce, które służy pasterzom do przerabiania mleka owczego na ser, serwatkę czy też wędzone oscypki.

                                               

Babiogórcy

Babiogórcy – grupa etnograficzna ludności polskiej, zamieszkująca północne stoki Babiej Góry. Etnografowie zaliczają ich do grupy Górali beskidzkich. Na początku XX wieku ulegli silnym wpływom krakowskim wraz z rozwojem turystyki na tym obszarze oraz podhalańskim. Ich strój ludowy został całkowicie zapomniany. Dopiero niedawno staraniem Stowarzyszenia Gmin Babiogórskich odtworzono tradycyjne ubrania. Ich głównym zajęciem było pasterstwo, którego tradycje przyniesione zostały tutaj przez Wołochów. Babiogórcy zamieszkiwali następujące wsie: Maków Podhalański Grzechynię Juszczyn Żarnówkę Zawo ...

                                               

Bania (kopalnia)

Bania – w gwarze podhalańskiej kopalnia rudy lub kruszcu. Nazwa pochodzi z języka węgierskiego. Zachowały się jeszcze niektóre z dawnych kopalni, np. Krywańskie Banie. W południowej Polsce istnieje wiele nazw geograficznych pochodzących od słowa bania. Indeks nazw geograficznych Polski wymienia ich 67. Są to góry, łąki, lasy, części wsi, uroczyska i inne. W Tatrach, zarówno w polskich, jak i słowackich istnieje wiele nazw wywodzących się od słowa bania – wszystkie związane są z dawniej prowadzonymi w nich pracami górniczymi, np. Baniste w Dolinie Pyszniańskiej, Baniste w Dolinie Staroroboc ...

                                               

Chłopek (skała)

Chłopek – w gwarze podhalańskiej rodzaj niewielkiej turniczki, z oddala podobnej wyglądem do człowieka. Popularnie przez turystów nazywana chłopkiem jest np. skała na wschodnim siodle Zmarzłej Przełęczy w Orlej Perci. Istnieją też turniczki o takim imieniu własnym, np. Chłopek powyżej Przełęczy pod Chłopkiem oraz wzniesienie Chłopek w Sudetach.

                                               

Ciasnocha (koszula)

Ciasnocha – odświętna koszula spodnia noszona przez kobiety, jeden z najdawniejszych typów kobiecej koszuli w stroju polskim. Obecna w stroju górali śląskich i górali żywieckich. Nazwa nawiązuje do kroju ubrania - ciasno przylegającej do ciała tkaniny.

                                               

Górale łąccy

Górale Łąccy – zamieszkują teren, na którym stykają się trzy rozległe pasma górskie: Beskidu Wyspowego, Beskidu Sądeckiego i Gorców. Zbiegają się tu również granice powiatów: limanowskiego, nowosądeckiego i nowotarskiego. Do regionu tego zaliczani ze względu na ubiór, tradycje i gwarę. Zamieszkują oni również dolinę Kamienicy Gorczańskiej i mogą być również nazywani Góralami Kamienickimi. Według niektórych źródeł Górale Biali i Łąccy są osobnymi podgrupami: Górale Biali zamieszkują zachodnie części terenu Górali Łącckich, zaś Łąccy wschodnią część.

                                               

Guniok

Guniok – element dawnego stroju męskiego występujący w górskich rejonach Śląska Cieszyńskiego. Szycie był gęsty, samodziałowego materiału, jak zwykle, brązowy. Zapinany na jeden rząd przycisków, ma skręcić w dół kołnierz, kieszonki boczne i rękawy obszyte czarną taśmą. Nosić w chłodne dni, większość reniferów i pracowników leśnictwa.