Poprzednia

ⓘ Zespół kapliczek słupowych na Winiarach w Poznaniu




Zespół kapliczek słupowych na Winiarach w Poznaniu
                                     

ⓘ Zespół kapliczek słupowych na Winiarach w Poznaniu

Zespół kapliczek słupowych na Winiarach – zespół czterech kapliczek słupowych zlokalizowanych na Winiarach w Poznaniu, stanowiących pozostałość znacznie liczniejszego założenia.

                                     

1. Geneza i historia

Dawna wieś Winiary znajdowała się kiedyś w obrębie Cytadeli Poznańskiej, na Wzgórzu Winiarskim, ale została stamtąd przeniesiona w obecne miejsce z uwagi na budowę olbrzymiego kompleksu fortecznego od 1829. Na nowym miejscu nie zbudowano żadnego kościoła katolickiego, w związku z czym mieszkańcy wybudowali kilkanaście kapliczek przydomowych, pełniących rolę "małych kościółków", czemu sprzyjała niska zabudowa z ogrodami wzdłuż ulic. Winiary stały się częścią miasta w 1925, a z końcem lat 70. XX wieku zbudowano tu wielorodzinne Osiedle Winiary na 10.000 mieszkańców, praktycznie całkowicie niszcząc zabudowę dawnej wsi. Z charakterystycznych kaplic przydomowych ocalały tylko cztery. Od początku powstania osiedla były one doglądane i pielęgnowane przez lokalną społeczność, m.in. proboszcza kościoła św. Stanisława Kostki – Janusza Szajkowskiego, który 26 września 1982 stworzył Komitet Opieki nad Kapliczkami. W 2016 wszystkie zostały poddane renowacji i umieszczono na nich tablice informacyjne oparte m.in. na haśle w Wikipedii.

                                     

2. Forma

Wszystkie kapliczki są słupowe, jasno otynkowane, posiadają nisze na kwiaty lub obrazy, a w górnej części miejsce na figurę patrona, czasem okratowaną.

                                     

3. Charakterystyka

Na zespół składają się kapliczki na Osiedlu Winiary 3 sztuki i jedna na północ od niego.

  • Kapliczka św. Wawrzyńca zbudowana w 1833 – najstarsza w zespole. Zlokalizowana między wieżowcami nr 7 i 9, dawniej przy ul. św. Stanisława 16 ulica istnieje w formie szczątkowej, w odleglejszym fragmencie. Dawniej znajdowała się w niej polichromowana rzeźba św. Wawrzyńca, która po uszkodzeniu została przeniesiona na probostwo. Fundatorami była bamberska rodzina Remleinów. Święty cieszył się dużą popularnością wśród Bambrów. W czasie II wojny światowej figura świętego została przechowana przez wywłaszczoną rodzinę Czerniaków i następnie zwrócona. 10 sierpnia urządzano specjalne procesje do kapliczki.

Na mapach: 52°25′54.8″N 16°54′36.7″E

  • Kapliczka Matki Bożej dawniej św. Józefa i św. Idziego zbudowana w 1857 z fundacji rodziny Hirschów, jest najwyższym tego typu obiektem w Poznaniu. Zlokalizowana w centrum dookolnego bloku, tzw. "rogala", jednego z najdłuższych w Poznaniu, dawniej przy ul. św. Jana 17. Zawiera ceramiczną figurę Matki Boskiej od 1983. Do 1978 stały tutaj sosnowe figury poprzednich patronów, autorstwa bamberskiego rzeźbiarza Tadeusza Glogera 1856 i 1857. Ciekawostką jest, iż rzeźby te skradziono w 1978, a dwa lata później złodzieje zwrócili je do Muzeum Etnograficznego.

Na mapach: 52°26′01.46″N 16°54′33.31″E

  • Kapliczka św. Józefa zbudowana w 1859 i ustawiona przy ul. św. Leonarda, przy głównym trakcie wsi na osi wschód-zachód. W trakcie budowy osiedla przeniesiona o kilkanaście metrów na zachód, w obecne miejsce przy klatce schodowej nr 10 "rogala". Ufundowana przez rodzinę Petzoldów. Wyposażona w ceramiczną figurę św. Józefa z Dzieciątkiem Jezus wcześniej była tu figura Najświętszego Serca Pana Jezusa, zniszczona przez nazistów. Obiekt bardziej zdobiony od pozostałych w blendy, liście i wyryty napis: Na cześć i Hwałę Panu Bogu postawiona została ta figura Roku 1859 pisownia oryginalna. Fundatorami była bamberska rodzina Petzoldów wraz z figurą św. Wawrzyńca – pierwszą w tej kapliczce.

Na mapach: 52°25′59.85″N 16°54′38.42″E

  • Kapliczka Chrystusa Frasobliwego zbudowana w 1857, dawniej św. Rocha. Ufundowana przez nieznaną rodzinę bamberską. Jako jedyna położona poza Osiedlem Winiary na granicy Trójpola, między torowiskiem tramwajowym linii na Piątkowską, a ulicą Piątkowską w pobliżu ul. Trójpole przy starym trakcie ówczesnej ul. Obornickiej. Jako jedyna ucierpiała podczas walk o Poznań w 1945, ponadto Niemcy wcześniej zniszczyli figurę św. Rocha. W 1947 obiekt odnowiono i wstawiono doń ceramiczną figurę Jezusa. Do kapliczki odbywały się uroczyste procesje przed Zielonymi Świątkami, a w dni patrona – pielgrzymki.

Na mapach: 52°26′17.07″N 16°54′40.25″E

Oprócz powyższych, przy ul. św. Leonarda 16 istniała kapliczka typu słupowego, częściowo wkomponowana w stojącą na tej parceli kamienicę. Napis na tablicy pamiątkowej głosił: Na cześć i chwałę Bożą postawiono tę figurę 22 września 1906. Obiekt ten został rozebrany wraz z budynkiem i nie pozostały po nim żadne ślady.