Poprzednia

ⓘ Order Krzyża Niepodległości




Order Krzyża Niepodległości
                                     

ⓘ Order Krzyża Niepodległości

Order Krzyża Niepodległości – piąte w kolejności polskie państwowe odznaczenie cywilne, nadawane osobom, które w latach 1939–1956 jako ochotnicy lub podejmując się służby ponad wymaganą od nich miarę położyły zasługi w obronie niepodległości Państwa Polskiego. Zostało ustanowione ustawą z dnia 5 sierpnia 2010 i jest kontynuacją ustanowionego 29 października 1930 Krzyża Niepodległości.

                                     

1. Podział na klasy i kapituła

Order dzieli się na dwie klasy:

  • Klasa II – Krzyż Orderu Krzyża Niepodległości – noszony na lewej piersi na wstążce o szerokości 40 mm.
  • Klasa I – Krzyż z Mieczami Orderu Krzyża Niepodległości – noszony na szyi na wstędze o szerokości 45 mm,

Na straży honoru Orderu stoi Kapituła składająca się z Kanclerza Orderu i pięciu członków Kapituły, powoływanych na pięć lat spośród Kawalerów Orderu przez Prezydenta RP.

                                     

2. Geneza

Idea przywrócenia Krzyża Niepodległości pojawiła się po 1989 roku, ale dopiero w 2008 Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Janusz Krupski zgłosił oficjalną propozycję reaktywacji odznaczenia do Kancelarii Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego. 5 marca 2010 do Laski Marszałkowskiej wpłynął poselski projekt ustawy o wznowieniu Krzyża Niepodległości oraz o ustanowieniu Krzyża Wolności i Solidarności, przygotowany przez Krakowski Komitet Krzyża Solidarności 30 czerwca 2009. 10 kwietnia 2010 w katastrofie polskiego samolotu Tu-154M w Smoleńsku zginęło 5 z 31 posłów wnoszących projekt ustawy do Sejmu oraz 2 wspierających go wysokich urzędników państwowych sekretarz stanu Janusz Krupski i Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Janusz Kurtyka, co jednak nie wstrzymało dalszych prac w Sejmie. Po otrzymaniu opinii Biura Analiz Sejmowych podkomisja, do której został skierowany projekt ustawy, opracowała na podstawie wniesionego projektu ustawę o zmianie ustawy o orderach i odznaczeniach oraz przyjętą przez Sejm 24 czerwca 2010 uchwałę w sprawie przywrócenia Krzyża Niepodległości i ustanowienia Krzyża Wolności i Solidarności. Ustawa została uchwalona na posiedzeniu 5 sierpnia 2010, po czym 9 sierpnia 2010 została przekazana do podpisu Prezydentowi RP. Prezydent Komorowski złożył swój podpis 13 sierpnia 2010. Ustawa została opublikowana w Dzienniku Ustaw w dniu 25 sierpnia 2010 z mocą obowiązującą od dnia 9 września 2010. Krzyż Niepodległości powrócił w formie dwuklasowego Orderu Krzyża Niepodległości. Wzór wznowionego Krzyża Niepodległości został wprowadzony rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 15 listopada 2010 roku i zamieszczony w Dzienniku Ustaw z 2010 r. nr 221 poz. 1448.

                                     

3. Zasady nadawania

  • Krzyż Orderu Krzyża Niepodległości – nadawany jest osobom, które przez dłuższy okres lub w sytuacji skrajnego zagrożenia broniły niepodległości i suwerenności Ojczyzny, walczyły o jej odzyskanie lub podtrzymywały funkcjonowanie instytucji i tradycji Rzeczypospolitej Polskiej.
  • Krzyż z Mieczami Orderu Krzyża Niepodległości – nadawany jest osobom, które walczyły z bronią w ręku o niepodległość i suwerenność Ojczyzny z niezwykłym poświęceniem lub walką tą kierowały,
                                     

4. Insygnia

Odznaką Orderu Krzyża Niepodległości jest krzyż równoramienny, złocony, o ramionach w przekroju spłaszczonego ośmioboku, poszerzonych na końcach, połączonych pośrodku prostopadłościanem. Ramiona krzyża pokryte są ciemnoniebieską emalią ze złoconym paskiem przez środek. Na ramionach poziomych jest wyryty dwudzielny napis BOJOWNIKOM NIEPODLEGŁOŚCI. W środku krzyża wyryty stylizowany wizerunek Orła Białego. Odwrotna strona Krzyża jest gładka. Na górnym ramieniu Krzyża znajduje się ruchome, ażurowe, złocone zawieszenie. W klasie I Orderu na zawieszeniu umieszczone są dwa skrzyżowane miecze złocone, z ostrzami skierowanymi ku górze. W klasie II zawieszenie jest bez mieczy. Wymiar krzyża bez zawieszenia w klasie I wynosi 52 mm, w klasie II – 42 mm.

W klasie I krzyż zawieszony jest na wstędze ciemnoniebieskiej szerokości 45 mm ze złotymi paskami szerokości 8 mm wzdłuż boków, w odległości 3 mm od krawędzi wstęgi; pośrodku złotych pasków czerwony prążek szerokości 2 mm. W klasie II krzyż zawieszony jest na ciemnoniebieskiej wstążce szerokości 40 mm ze złotymi paskami szerokości 8 mm wzdłuż boków, w odległości 3 mm od krawędzi wstęgi; pośrodku złotych pasków czerwony prążek szerokości 2 mm.

Baretki sporządza się ze wstążki Orderu, przy czym w klasie I dodatkowo umieszcza się na niej rozetkę na złotej podkładce.



                                     

5. Odznaczeni

Po raz pierwszy Ordery Krzyża Niepodległości zostały nadane w lutym 2013 i wręczone 28 lutego 2013 podczas uroczystości upamiętniającej Narodowy Dzień Pamięci "Żołnierzy Wyklętych”.

Kawalerowie i Damy Krzyża z Mieczami Orderu Krzyża Niepodległości I Klasy

Za wybitne zasługi poniesione w walce z bronią w ręku o suwerenność i niepodległość Państwa Polskiego w latach 1939–1956.

Kawalerowie i Damy Krzyża Orderu Krzyża Niepodległości II Klasy

Za wybitne zasługi w obronie niepodległości i suwerenności Państwa Polskiego w latach 1939–1956.

Statystyki odznaczonych do lipca 2019

Według Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej