Poprzednia

ⓘ Szare




Szare
                                     

ⓘ Szare

Szare – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie żywieckim, w gminie Milówka. Powierzchnia sołectwa wynosi 725 ha, a liczba ludności 800, co daje gęstość zaludnienia równą 109 os./km². Herbem wsi Szare są trzy podkowy.

                                     

1. Położenie

Wieś leży na wysokości 400-600 m n.p.m. w południowo-wschodniej części Beskidu Śląskiego. Rozciągnięta jest w dolince potoku Szarego - pomiędzy niewysokim grzbietem, zakończonym górą Suchą zwaną też Sybirką; 637 m n.p.m. na południowym wschodzie a grzbietem Szarego na północnym zachodzie.

                                     

2. Historia

Szare, według wójta żywieckiego Andrzeja Komonieckiego nazywane również Śmierlawką, powstało ok. 1625 r. - prawdopodobnie przez podniesienie przez królową Konstancję do rangi wsi starszej osady wołoskiej. Na terenie tym osiedleni zostali również chłopi z Lipowej, których ziemie zabrał w 1608 r. Mikołaj Komorowski, tworząc lipowski folwark. Szare było wsią zarębną i należało do klucza folwarcznego Węgierskiej Górki; jego mieszkańcy byli zobowiązani m.in. do "wyrabiania" w lasach określonej ilości drewna i spławiania go Sołą do Żywca lub nawet Krakowa.

Z Szarego pochodził Tomasz Masny – jeden z "najsłynniejszych" żywieckich zbójników, herszt zbójnickiej familii, grasującej w latach 1623-1624 po całej Żywiecczyźnie.

W 1672 r. wieś liczyła 20 gospodarstw i 170 mieszkańców, oprócz prac w lesie zajmujących się głównie pasterstwem. Według inwentarza z 1817 r. należało do niej 366 polan o łącznej powierzchni ok. 820 ha. W XIX w. działał tu prymitywny zakład produkujący tekturę.

Według austriackiego spisu ludności z 1900 w 297 budynkach w Szarych obejmujących również późniejsze Laliki na obszarze 2168 hektarów mieszkało 1945 osób gęstość zaludnienia 89.7 os./km², z czego 1934 99.4% było katolikami, 10 0.5% wyznawcami judaizmu a 1 innej religii, 1937 99.6% polsko- a 8 0.4% niemieckojęzycznymi.

7 października 1940 r. w ramach hitlerowskiej "Saybusch-Aktion" Akcja Żywiec wysiedlono z Szarego 58 polskich rodzin 318 osób, osiedlając na ich miejsce 18 rodzin 70 osób niemieckich. Wyzwolenie wsi nastąpiło 6 kwietnia 1945 r., lecz na odległej o parę km na południe górze Szklanówce okrążone oddziały niemieckie broniły się aż do 30 kwietnia.

W 1948 z miejscowości wyodrębniły się Laliki.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bielskiego.

                                     

3. Współczesność

W ostatnich latach uruchomiono w Szarem kilka gospodarstw agroturystycznych. W jednym z nich prowadzona jest hodowla koni – w połączeniu z prowadzeniem ścieżek turystycznych do jazdy konnej.

                                     

4. Zabytki

We wsi, przy drodze na Pawlicznem, znajduje się kaplica pw. Wniebowzięcia Matki Boskiej. Wystawiona w 1826 r. przez Szczepana Kuśnierza. Murowana, z kamienia, na rzucie prostokąta, ma kolebkowe sklepienie i gontowy dach z wydatnym okapem od frontu. We wnętrzu ołtarzyk z obrazem Wniebowzięcia, o charakterze ludowego baroku. We wsi znajduje się także drewniana dzwonnica z 1784 roku.

Użytkownicy również szukali:

szare ściany,

...
...
...