Poprzednia

ⓘ Kontener (transport)




Kontener (transport)
                                     

ⓘ Kontener (transport)

Kontener – skrzynia, zazwyczaj metalowa, o zunifikowanych wymiarach i konstrukcji, służąca do przewozu drobnicy.

Ujednolicenie wymiarów kontenerów pozwala przyspieszyć operacje przeładunku oraz stosować wyspecjalizowany sprzęt. Kontener chroni również przewożony ładunek przed uszkodzeniami mechanicznymi i warunkami atmosferycznymi. Popularność tej metody transportu ładunków sprawiła, że w typowym szkielecie kontenera transportowane są także np. cysterny czy ładunki jednostkowe.

                                     

1. Historia

Pierwsze kontenery powstały przed 1914 r. UNCTAD Report on Unitization of Cargo w 1970 r. wskazało, że w 1906 użyto stalowej, nieprzystosowanej do piętrzenia, skrzyni metalowej o wymiarach 18 × 8 × 8. Przewoźnikiem była firma Bowling Green Lift-Van Company z Nowego Jorku. Od 1929 r. kontenerami przewożono bagaże pasażerów pociągu Golden Arrow w relacji Londyn-Paryż. W Europie UIC w 1934 r. opracowało pierwszy standard dla kontenerów do transportu drogowego i kolejowego.

W Polsce pierwszy projekt systemu kontenerowego opracował w 1919 r. ppłk inż. Stanisław Rodowicz.

Prekursorem współczesnego transportu kontenerowego jest Amerykanin Malcolm McLean, który w 1955 r. cały swój majątek zainwestował w przebudowę tankowca na pierwszy w świecie kontenerowiec. 26 marca 1956 r. statek ten, nazwany Ideal X, wypłynął w swój pierwszy rejs z ładunkiem 35-stopowych kontenerów z Newark do Houston.

Wzrastająca koniunktura gospodarcza powodowała zwiększenie obrotu towarami. Dotychczasowe metody transportu morskiego przyczyniały się w tej sytuacji do coraz częstszego występowania zjawiska kongestii. Koncepcja umieszczenia małych, drobnych partii ładunkowych, wymagających kosztownych i czasochłonnych manipulacji przeładunkowo-składowych w dużym metalowym pojemniku jakim jest kontener znalazła szybko zastosowanie.

Początkowo transport kontenerowy odbywał się wyłącznie adaptowanymi specjalnie do tego rodzaju przewozów jednostkami pływającymi. Niecałe 10 lat od debiutu Ideal X wodowano w Australii pierwszy specjalistyczny kontenerowiec przeznaczony wyłącznie do przewozu kontenerów. W kwietniu 1966 r. przypłynął z USA do Europy SS Fairland, przywożąc na pokładzie 226 kontenerów.

Wraz z upływem lat sposób transportu kontenerów określony mianem port-port, przekształcił się w transport w relacji dom-dom. Powstawała specjalistyczna infrastruktura w głębi lądu oraz w portach morskich terminalach kontenerowych, a ze szlaków znikały drobnicowce. W obecnej chwili aż 90% drobnicy jest transportowana w kontenerach.

                                     

2. Definicja kontenera

Komitet techniczny ISO TC 104 opracował w 1968 następującą definicję kontenera:

  • budowa jego umożliwia przewóz jednym lub wieloma środkami transportu bez konieczności przeładowywania zawartego w nim ładunku,
  • jest odpowiednio wyposażone, w celu ułatwienia mocowania, manipulowania oraz przeładunku z jednego środka transportu na drugi,
  • jest to urządzenie transportowe trwałe o konstrukcji gwarantującej wielokrotne użycie,
  • konstrukcja jego umożliwia łatwy załadunek i rozładunek towarów.

Dokonano również w tym samym roku ustalenia ogólnoświatowego standardu określającego: wymiary, maksymalną masę brutto, oznakowanie, sprecyzowano konstrukcję kontenerów oraz ich wytrzymałość.

                                     

3. Wymiary

Standaryzowane do długości 20 stóp 1 kontener 20-stopowy = 1 TEU mogą mieć również długość 30, 40 lub 45 stóp. Obecnie kontenery są najpopularniejszą jednostką ładunkową w transporcie zarówno lądowym, jak i morskim, dzięki łatwości przeładunku i transportu. Wewnątrz kontenera zazwyczaj umocowane są haki i punkty zaczepień. Maksymalna ładowność kontenera zazwyczaj nie przekracza 28 ton. Kontenery posiadają numery o składni ABCD 123456-7 cztery litery, sześć cyfr i cyfra kontrolna

Wymiary kontenera ISO

Kontenery 1C potocznie nazywane są standardowymi 20 stopowymi, kontenery 1A potocznie nazywane są 40 stopowymi.

                                     

4. Rodzaje kontenerów

Ze względu na przeznaczenie i budowę rozróżniamy następujące typy kontenerów:

  • kontener termiczny mechanicznie chłodzony – mechanically refrigerated container
  • kontener izotermiczny – insulated container
  • kontener o podwyższonej wysokości i szerokości – high cube palletwide – do przewozu europalet
  • kontener ogrzewany – heated container
  • kontener chłodniczy – refrigerated container
  • kontener o podwyższonej wysokości – high cube
  • kontener o kontrolowanej temperaturze – temperature controlled – do przewozu ładunków w temperaturze od –25 °C do +25 °C, oprócz kontenerów klimatyzowanych wśród nich wyróżnia się inne
  • kontener termiczny – thermal container
  • kontener uniwersalny ogólnego przeznaczenia – general purpose "dry van” – przeznaczony do przewozu: towarów w opakowaniach kartonowych, paczkach, skrzyniach, workach, balach, paletach, bębnach,
  • kontener o zdejmowalnej obudowie ścianach wraz sufitem
  • kontener składany – Collapsible ISO
  • kontener o bokach otwartych – open side – do przewozu ponadnormatywnych ładunków,
  • kontener wraz z podporami do samo załadunku Swapbody
  • kontener agregat – Generator – mieszczący w sobie urządzenia gotowe do pracy np. zespoły prądotwórcze, stacje uzdatniania wody, radiostacje itp.,
  • kontener do przewozu gazów – Gas Bottle
  • kontener o podłodze tocznej – rolling floor – przeznaczony dla trudnych do przemieszczenia ładunków,
  • kontener z otwartym dachem – open top "bulktainers” – przeznaczony do przewozu ładunków masowych, maszyn,
  • kontener z otwartym dachem i bokiem – flushfolding flat-rack container – dla ładunków ciężkich i gabarytowych,
  • kontener z wentylacją – ventilated container – do przewozu ładunków organicznych,
  • kontener cysterna – tank container – do przewozu ładunków płynnych,
  • kontener platforma – platform container – jw., posiadają wytrzymała podłogę dla ładunków o dużych naciskach punktowych,


                                     

5. Sposoby przewozu kontenerów

Rozmiary kontenerów, ich właściwości konstrukcyjne powodują, że do ich przewozu wykorzystuje się specjalistyczne środki transportowe. Zapewniają one również szybki załadunek i wyładunek oraz bezpieczny ich przewóz.

                                     

5.1. Sposoby przewozu kontenerów Transport morski

W żegludze do przewozów kontenerów wykorzystuje się następujące typy statków:

  • Rorowce – statki do przewozów ładunków tocznych, charakteryzują się poziomym systemem przeładunkowym ro-ro, czyli roll on-roll off, znaczną część przewożonych przez nie ładunków stanowią kontenery.
  • Kontenerowce – jednostki o załadunku pionowym lo-lo, czyli lift on-lift off, najczęściej używany typ statku używany na liniach transkontynentalnych jak i w żegludze kabotażowej. Są to statki o pojemności od kilkudziesięciu do ponad 16 tysięcy TEU. Między innymi w 2012 r. zwodowano kontenerowiec o pojemności ponad 16 000 TEU CMA CGM Marco Polo,
  • Semikontenerowce – statki częściowo przystosowane do przewozu kontenerów tzw. półpojemnikowiec, półkontenerowiec, wykorzystywane na kierunkach o niewielkim strumieniu ładunku kontenerów, mogą również przewozić drobnicę,
                                     

5.2. Sposoby przewozu kontenerów Transport śródlądowy

W żegludze śródlądowej do transportu kontenerów wykorzystuje się statki o załadunku pionowym Lo-Lo jako pojedyncze statki do kilkudziesięciu kontenerówCMS, jak i zestawy pchane oraz popularniejsze zestawy "kombi” KVB.W Polsce, z racji degradacji szlaków wodnych, ta gałąź transportu nie istnieje.

                                     

5.3. Sposoby przewozu kontenerów Transport kolejowy

W tym rodzaju transportu wykorzystywane są specjalne wagony kontenerowe i wagony-platformy. Są to jedynie stalowe konstrukcje ramowe oparte na dwóch lub czterech osiach, na których nie ma podłogi, ścian bocznych ani dachu. Wyposażone są za to w odpowiednią liczbę czopów do mocowania kontenerów. Wagony platformy różnią się od nich jedynie obecnością podłogi. W USA i Kanadzie wykorzystuje się również wagony umożliwiające przewóz kontenerów w dwóch warstwach.

                                     

5.4. Sposoby przewozu kontenerów Transport samochodowy

Transport kontenerów po drogach odbywa się samochodami ciężarowymi zazwyczaj składającymi się z dwóch części – ciągnika siodłowego i naczepy podkontenerowej. Naczepa tego typu jest specjalną, stalową konstrukcją ramową, składającą się z dwóch dźwigarów podłużnych i dwóch lub trzech poprzecznych umieszczoną na trzech osiach. Również tak jak w przypadku wagonów kolejowych są wyposażone w czopy do mocowania tego rodzaju ładunku. Przepisy międzynarodowe dopuszaczają maksymalną ładowność pojazdów drogowych do 2 TEU.