Poprzednia

ⓘ Biblia królowej Zofii




Biblia królowej Zofii
                                     

ⓘ Biblia królowej Zofii

Biblia królowej Zofii, Biblia szarospotacka, Biblia Szaroszpotacka, Biblia Szaroszpatacka – najstarsza zachowana próba przetłumaczenia Starego Testamentu na język polski. Została wykonana na zlecenie żony Władysława Jagiełły, królowej Zofii Holszańskiej. Przekład ukończony został w latach 1453–1455. Jednym z autorów tłumaczenia był kapelan królowej Andrzej z Jaszowic.

                                     

1. Historia

Przekładu dokonano w oparciu o wcześniejsze przekłady czeskie. Biblia nie została ukończona – uzupełnienia iluminacji pojawiały się jeszcze w XVI wieku.

Od roku 1708 Biblia znajdowała się w bibliotece kolegium kalwińskiego w Sárospatak na Węgrzech. Od nazwy tej miejscowości pochodzi druga nazwa tego zabytku literatury. Do II wojny światowej zachowało się 185 kart, na nich Stary Testament do księgi Estery. Odnaleziono także fragmenty dalszych ksiąg Starego Testamentu, natomiast nie jest pewne, czy przełożono również Nowy Testament. Zabytek zaginął pod koniec II wojny światowej, prawdopodobnie uległ zniszczeniu podczas walk o Budapeszt w 1945 roku. Do dziś dnia dotrwały pojedyncze karty m.in. dwie karty znajdują się w Bibliotece Uniwersyteckiej we Wrocławiu, fragment karty jest w Bibliotece Muzeum Narodowego w Pradze.

Tekst Biblii Szaroszpatackiej jest jednak znany z późniejszych wydań i opracowań. W 1856 roku w Poznaniu Marian Jaroszyński wydał chromolitografię fragmentu Biblii Szaroszpatackiej. Całość tekstu po raz pierwszy ukazała się we Lwowie w 1871 roku w publikacji "Biblia Królowej Zofii żony Jagiełły. Z Kodeksu Szaroszpatackiego. Nakładem Księcia Jerzego Henryka Lubomirskiego wydał Antoni Małecki ”. Kolejne wydanie, mające charakter fototypiczny pochodzi z Krakowa z 1930 roku i jest nim wydana w nakładzie 220 egz. pozycja pt. "Biblia Szaroszpatacka. Podobizna Kodeksu Biblioteki Ref. Gimnazjum w Szaroszpataku. Wydał Ludwik Bernacki ”. Ostatnie w końcu dostępne opracowanie Biblii Szaroszpatackiej pt. "Biblia Królowej Zofii Szaroszpatacka wraz ze staroczeskim przekładem Biblii ” pochodzi z lat 1965–1971 i wydane zostało przez Stanisława Urbańczyka i Vladimira Kyasa w ramach wydawnictw źródłowych Ossolineum.