Poprzednia

ⓘ Kazimierz Łyszczyński




Kazimierz Łyszczyński
                                     

ⓘ Kazimierz Łyszczyński

Kazimierz Łyszczyński herbu własnego – polski filozof skazany na śmierć za ateizm, autor traktatu De non existentia Dei. Jest nazywany patronem polskich ateistów.

W latach 1655–1657, będąc w wojsku, zbrojnie walczył z najeźdźcami. Od 1658 do 1666 studiował, jako jezuita, kolejno w Krakowie, Kaliszu filozofię i Lwowie teologię. Z zakonu formalnie wystąpił w 1666 roku, po czym zajął się polityką. Wielokrotnie był wybierany posłem na sejm z województwa brzeskiego.

Łyszczyński nazywał teologów rzemieślnikami słów próżnych, wykrętnymi wężami, ślepymi, widzącymi ciemność zamiast światła, nie nauczycielami, ale zwodzicielami, nie filozofami, ale oszustami, obrońcami błędów głupoty i podstępów przodków.

W uznaniu zasług Łyszczyńskiego Polskie Stowarzyszenie Racjonalistów przeprowadza w Warszawie co roku akcję "Łyszczyński wraca do miasta”.

                                     

1.1. Życiorys Wstęp

Kazimierz Łyszczyński pochodził ze średniozamożnej szlachty zasłużonej w wojnach XVII wieku; był synem Hieronima Kazimierza Łyszczyńskiego, sędziego grodzkiego brzeskiego, i Zofii z Bobińskich. W młodości przez osiem lat jako jezuita studiował filozofię, następnie śladami ojca oddał się służbie wojskowej i samorządowej. Niewątpliwie już w połowie lat 60. XVII wieku brał czynny udział w wojnach tamtej epoki. Po awansie ojca na urząd podsędka brzeskiego objął w 1669 roku podstolstwo mielnickie, z którym to urzędem związany był w latach 1669-1682 i pisał się jako elektor z powiatu brzeskiego Jana III Sobieskiego na sejmie elekcyjnym w 1674. W roku 1682 został wybrany przez szlachtę na podsędka powiatu brzeskiego jako pierwszy kandydat, co niewątpliwie zostało kontrasygnowane przez króla, gdyż w 1685 roku był faktycznie sprawującym tę funkcję członkiem sądu ziemskiego. Funkcję podsędka pełnił w latach 1682-1689. Głosił koncepcję społeczeństwa bezklasowego, w którym tylko brak władzy może zapobiec wyzyskowi jednego człowieka przez drugiego.

Jan III Sobieski, mianując go na podsędka, pisał o zasługach Łyszczyńskiego dla ojczyzny: Od młodych lat służył w wojsku koronnym w chorągwi Jana Sapiehy, a następnie w wojskach litewskich pod księciem podkanclerzym Wielkiego Księstwa Litewskiego którym wówczas był Lew Kazimierz Sapieha, biorąc udział w wojnie z najazdem moskiewskim, szwedzkim i węgierskim.

                                     

1.2. Życiorys Proces

Zadenuncjowany przez sąsiada, Jana Kazimierza Brzoskę ówczesnego stolnika bracławskiego, który – nie chcąc zwrócić pożyczonej mu przez Łyszczyńskiego dużej sumy pieniędzy – wykradł i przekazał sądowi rękopis dzieła De non existentia Dei O nieistnieniu Boga, pierwszego polskiego traktatu filozoficznego prezentującego rzeczywistość z perspektywy dialogu wierzącego z ateistą, nad którym to traktatem Łyszczyński rozpoczął pracę w roku 1674. Koronnym argumentem na rzecz ludzkiego pochodzenia religii była obecność wielu sekt i grup religijnych. Na tej podstawie z oskarżenia publicznego odbył się proces przed Komisją Sejmową na Sejmie Nadzwyczajnym odbywającym się w Warszawie od 17 listopada 1688 do 1 kwietnia 1689, pod laską Stanisława Szczuki. Oskarżyciel Szymon Kurowicz Zabistowski według Adryana Krzyżanowskiego zarzucał Łyszczyńskiemu ponadto uznawanie małżeństwa za czysto cywilne niesakramentalne oraz nieprzestrzeganie zakazu małżeństw między osobami spokrewnionymi wydanie córki za bliskiego krewnego. W trakcie procesu Kazimierz Łyszczyński zaprzeczał swojemu ateizmowi i twierdził, że w następnej części traktatu miał obalić argumenty za nieistnieniem Boga. Nie dano wiary jego wyjaśnieniom. Nie prosił więc o ułaskawienie, natomiast zwrócił się do króla Jana III Sobieskiego o zmianę kary ze spalenia żywcem na ścięcie mieczem.

Według Nowickiego Łyszczyński jest pierwszą osobą, która pisała o ateistach jako odrębnej grupie – twórcą kategorii "my ateiści”. Przykładowo, oskarżyciel miał stwierdzić że Łyszczyński "często y okrutnie pisze Nos Athei ita demonstramus, że non est Deus ” my ateiści tak twierdzimy, że Bóg nie istnieje. Natomiast sformułowanie, że teolodzy "gaszą światło rozumu”, według Nowickiego, Łyszczyński mógł zapożyczyć od Giordana Bruna.

                                     

1.3. Życiorys Wyrok

Został skazany na karę śmierci i konfiskatę dóbr za ateizm, przy czym formalnie wyrok został wydany za obrazę majestatu królewskiego, co nie spotkało się z protestem Jana III Sobieskiego. Wyrok wykonano przed południem na Rynku Starego Miasta w Warszawie 30 marca 1689, gdzie kat ściął Łyszczyńskiemu głowę. Po egzekucji wywieziono jego zwłoki poza miasto i spalono. Inaczej przedstawia egzekucję relacja biskupa Andrzeja Chryzostoma Załuskiego: Wyprowadzono go na miejsce stracenia i okrutnie znęcano się najpierw nad jego językiem i ustami, którymi on okrutnie występował przeciw Bogu. Potem spalono jego rękę, która była narzędziem najpotworniejszego płodu, spalono także jego papiery pełne bluźnierstw i na koniec on sam, potwór, został pochłonięty przez płomienie, które miały przebłagać Boga, jeżeli w ogóle za takie bezeceństwa można Boga przebłagać.

Wyrok był uznawany przez ówczesną szlachtę za drakoński, a jak pisze Uruski, nawet u ówczesnego papieża Innocentego XI nie spotkał się z uznaniem wysłał on do Jana III list, w którym wyrażał oburzenie wyrokiem.



                                     

2. Traktat "O nieistnieniu Boga”

O nieistnieniu Boga łac. De non existentia Dei jest traktatem filozoficznym napisanym przez Kazimierza Łyszczyńskiego, z powodu którego autor po torturach został zabity 30 marca 1689 roku w Warszawie; jedyny egzemplarz został spalony na Rynku Starego Miasta w Warszawie; nieliczne fragmenty cytowane podczas procesu zachowały się i są przechowywane w Bibliotece Kórnickiej; liczył 265 kart i kończył się stwierdzeniem: "Ergo non est Deus” pol. A zatem Boga nie ma. Inny z zachowanych fragmentów zniszczonego traktatu brzmiał: "Człowiek jest twórcą Boga, a Bóg jest tworem i dziełem człowieka.”

Zachowana w Bibliotece Kórnickiej mowa instygatora Wielkiego Księstwa Litewskiego, Szymona Kurowicza Zabistowskiego, zawiera cytaty fragmentów potępionej pracy:

W 2015 roku ukazała się publikacja pt. DE NON EXISTENTIA DEI, czyli o nieistnieniu Boga autorstwa filozofa Jerzego Kochana, nawiązująca do traktatu Kazimierza Łyszczyńskiego.

                                     

3. Odbiór postaci

Kazimierz Łyszczyński jest patronem Internetowej Listy Ateistów i Agnostyków. 4 marca 2009 roku, z okazji 375. rocznicy urodzin Łyszczyńskiego, na Białorusi wprowadzono do obiegu okolicznościową kartkę pocztową ze specjalnym znaczkiem.

W literaturze

W swojej powieści Nietota. Księga tajemna Tatr Tadeusz Miciński tak opisuje postać Łyszczyńskiego, jego proces i śmierć:

Kazimierz Łyszczyński jest też postacią z tetralogii O Tron Adama Krechowieckiego, jego życiorys został tam potraktowany dość swobodnie.

                                     
  • mianowany kanclerzem wielkim koronnym. Po ujawnieniu ateizmu Kazimierza Łyszczyńskiego domagał się dla niego kary śmierci. Był początkowo stronnikiem
  • rosyjski szachista Łyszczarczyk, Dariusz ur. 1975 polski hokeista Łyszczyński Kazimierz ok. 1634 1689 polski teolog, stracony za ateizm Łytowczenko
  • Klub Humanistyczny, Polskie Stowarzyszenie Wolnomyślicieli im. Kazimierza Łyszczyńskiego Społeczne Towarzystwo Edukacyjne im. Ludwika Krzywickiego, Stowarzyszenie
  • zawartością musi mieć nazwę. BŁĄD PRZYPISÓW Thomas Aikenhead Ateizm Kazimierz Łyszczyński Praca zbiorowa, Encyplopedia Powszechna PWN., Warszawa 1976, t.
  • wymysłem. Ważną postacią w dziejach ateizmu na ziemiach polskich był Kazimierz Łyszczyński skazany w 1688 roku wyrok wykonano w rok później na karę śmierci
  • przeprowadził synod, występując w roli instygatora koronnego przeciwko Kazimierzowi Łyszczyńskiemu po ujawnieniu jego ateizmu. Domagał się dla niego kary śmierci
  • z Ryńska Maciej Dziewoński Antoni Kasztelan Rozalia Lubomirska Kazimierz Łyszczyński Marinus van der Lubbe 1934 Benita von Falkenhayn 1935 Renate
  • marcu 2013 roku odbyły się w Warszawie obchody Rocznicy Śmierci Kazimierza Łyszczyńskiego w postaci inscenizacji historycznej na Krakowskim Przedmieściu
  • kamień, na którym zostały napisane słowa białoruskiego myśliciela Kazimierza Łyszczyńskiego Podróżny, nie omiń tych kamieni. O nie się nie potkniesz, kiedy
  • ludzkiego Leon Świeżawski Thomas Paine Karl Marx Voltaire David Hume Kazimierz Łyszczyński 1634 1689 - zakonnik katolicki, autor traktatu O nieistnieniu
  • późniejsze ateizujące nurty myślowe: materializm, komunizm i anarchizm. Kazimierz Łyszczyński Daniel Dennett Krytyka religii Thomas Aikenhead Lucilio Vanini Borchert

Użytkownicy również szukali:

...
...
...