Poprzednia

ⓘ Czwórstyk




Czwórstyk
                                     

ⓘ Czwórstyk

Czwórstyk – punkt geograficzny u zbiegu 4 granic państw czy innych jednostek geograficznych, analogiczny do trójstyku. Jest to bardzo rzadkie, chociaż spotykane zjawisko.

.

                                     

1.1. Przykłady czwórstyków Polska

Między dwoma województwami a dwoma innymi państwami: 54.36435° N 22.79228° E

  • Polska województwo warmińsko-mazurskie
  • Polska województwo podlaskie
  • Rosja Obwód kaliningradzki
  • Litwa Okręg mariampolski

Między 4 gminami województwo łódzkie, Powiat tomaszowski.:

  • Budziszewice
  • Czerniewice
  • Lubochnia
  • Żelechlinek

Między 4 gminami województwo śląskie

  • miasto Rydułtowy, powiat wodzisławski,
  • wieś Czernica, gmina Gaszowice, powiat rybnicki,
  • wieś Pstrążna, gmina Lyski, powiat rybnicki,
  • wieś Rzuchów, gmina Kornowac, powiat raciborski

Między 4 gminami województwo lubelskie

  • miasto Lubartów
  • wsie Chlewiska i Szczekarków, gmina Lubartów między dwiema jej częściami
  • wieś Pałecznica, gmina Niedźwiada
                                     

1.2. Przykłady czwórstyków między trzema państwami

Półwysep Arabski 19°N 52°E / 19, 52 – cztery prowincje trzech państw

  • Jemen, prowincja Al-Mahra
  • Arabia Saudyjska, prowincja Asz-Szarkijja
  • Jemen, prowincja Hadramaut
  • Oman, gubernatorstwo Zufar
                                     

1.3. Przykłady czwórstyków między dwoma państwami

Baarle eksklawy – czwórstyk występuje w jednym miejscu:

  • Holandia, miasto Baarle-Nassau

Szczyt Sorgschrofen enklawa austriackiej gminy Jungholz stykająca się z macierzystym terytorium tylko w jednym punkcie tzw. granica krzyżowa

  • Niemcy, powiat Oberallgäu
  • Austria, gmina Jungholz

Korytarz Tin Bigha skomplikowany układ granic, eksklawy i enklawy

  • Bangladesz, prowincja Rangpur
  • Indie, stan Bengal Zachodni

Granica norwesko-szwedzka

  • Szwecja, region Jämtland
  • Szwecja, region Västerbotten
  • Norwegia, okręg Nordland
  • Norwegia, okręg Nord-Trondelag
                                     

1.4. Przykłady czwórstyków w jednym państwie

Stany Zjednoczone, Four Corners:36°59′56.31532″N 109°02′42.62019″W granice stanów:

  • Arizona
  • Kolorado
  • Nowy Meksyk
  • Utah

Kanada,

granice prowincji:

  • Manitoba
  • Saskatchewan

terytoriów:

  • Terytoria Północno-Zachodnie
  • Nunavut

Meksyk "Mojonera de los cuatro estados” 24°33′00″N 100°48′00″W granice stanów:

  • Coahuila
  • Nuevo Leon
  • San Luis Potosi
  • Zacatecas.

Argentyna sporne 37°34′00″S 68°14′00″W /37.5666667°S granice prowincji:

  • La Pampa
  • Rio Negro
  • Mendoza
  • Neuquén
                                     

1.5. Przykłady czwórstyków Historyczne czwórstyki między państwami krajami

Vaalserberg w latach 1830–1919:

  • Prusy, od 1867 Związek Północnoniemiecki, od 1871 Niemcy
  • Belgia
  • Moresnet
  • Holandia

W latach 1922–1981:

  • Kuwejt,
  • Irak
  • Strefa Neutralna
  • Arabia Saudyjska

Obecnie nigdzie na świecie nie występują czwórstyki tego rodzaju.

                                     

2. Miejsca bliskie wystąpienia czwórstyku

Bardzo bliski zjawisku czwórstyku w l. 1967–1990 do zjednoczenia obydwu państw jemeńskich był układ granic w cieśninie Bab al-Mandab między: Etiopią, Dżibuti, Jemenem Północnym i Jemenem Południowym. Na zachodnim, afrykańskim brzegu Morza Czerwonego do cieśniny Bab al-Mandab w pobliżu jej najwęższego miejsca ok. 26 km schodziła granica między Etiopią a Dżibuti do 1977 Francuskie Terytorium Afarów i Isów zaś na wschodnim, azjatyckim Półwysep Arabski – granica między Jemenem Północnym i Jemenem Południowym do którego należała wyspa Perim.

Obecnie idealny czwórstyk między państwami nigdzie nie występuje, ale są miejsca gdzie dwa trójstyki znajdują się bardzo blisko siebie:

  • Egipt, Izrael, Jordania, Arabia Saudyjska – granice tych 4 państw schodzą do Zatoki Akaba lecz choć są blisko siebie, nie tworzą w niej punktu czwórstyku.
  • Szwajcaria, Niemcy, Austria, Liechtenstein – dwa trójstyki granic: Szwajcarii, Niemiec i Austrii na Jeziorze Bodeńskim oraz Szwajcarii, Austrii i Liechtensteinu są od siebie oddalone ok. 30 km w linii prostej
  • Pakistan, Afganistan, Tadżykistan, Chiny. Odległość między trójstykami granic Afganistanu, Tadżykistanu i Chin, oraz Afganistanu, Pakistanu zajęta przez Pakistan północna część Kaszmiru i Chin wynosi w linii prostej ok. 35 km
  • Turcja, Iran, Azerbejdżan, Armenia – granica azersko-turecka Azerbejdżan graniczy z Turcją poprzez swoją eksklawę, Nachiczewańską Republikę Autonomiczną na rzece Araks wynosi 9 kilometrów i będąc jedną z najkrótszych granic państwowych na świecie oddziela od siebie trójstyki: turecko-azersko-armeński i turecko-azersko-irański
  • Mongolia, Chiny, Rosja, Kazachstan – w rejonie Ałtaju Mongolskiego granice tych 4 państw zbiegają się blisko siebie tworząc 2 trójstyki: rosyjsko-mongolsko-chiński i rosyjsko-kazachsko-chiński, oddzielone granicą chińsko -rosyjską która w tym miejscu ma długość 55 km.
  • Botswana, Namibia, Zambia, Zimbabwe – granica botswańsko-zambijska wynosi w tym miejscu zaledwie około 700 metrów.


                                     

3. Stykanie się większej liczby granic

Antarktyda

Biorąc pod uwagę roszczenia terytorialne na Antarktydzie – które mocą Traktatu Antarktycznego zostały zawieszone do 2041 roku – Biegun Południowy byłby miejscem zetknięcia się granic stref wpływów aż 6 państw "sześciostyk”, są to:Argentyna, Australia, Chile, Francja, Nowa Zelandia i Wielka Brytania.

Arktyka

Podobna sytuacja ma miejsce w Arktyce, której statusu nie uregulowano jednak dotąd żadną umową międzynarodową. Według teorii sektorów Arktyka powinna zostać podzielona między: Rosję, USA Alaska, Kanadę, Danię Grenlandia oraz Norwegię, w związku z czym biegun północny stanowiłby punkt zetknięcia się granic tych 5 państw "pięciostyk”.

Filipiny

W prowincji Albay na szczycie wulkanu Mayon stykają się granice ośmiu gmin – w tym miasta Legazpi, stolicy prowincji.