Poprzednia

ⓘ Aglomeracja warszawska




Aglomeracja warszawska
                                     

ⓘ Aglomeracja warszawska

Aglomeracja warszawska – aglomeracja monocentryczna w środkowo-wschodniej Polsce, w województwie mazowieckim, na Nizinie Środkowomazowieckiej; obejmuje Warszawę oraz kilkanaście mniejszych miast.

                                     

1. Granice i skład aglomeracji warszawskiej

Nie istnieje jedna, ogólnie przyjęta współczesna delimitacja aglomeracji warszawskiej. Jedni widzą aglomerację w odległości od 20 do 30 km od centrum Warszawy, a inni nawet do 40–50 km. Z teoretycznego punktu widzenia aglomeracją powinien być zespół powiązanych ze sobą więzami przestrzennymi i funkcjonalnymi gmin.

                                     

1.1. Granice i skład aglomeracji warszawskiej Obszar Metropolitalny Warszawy według Zarządu Województwa Mazowieckiego z 2006

Obszar Metropolitalny Warszawy OMW został wyznaczony przez Mazowieckie Biuro Planowania Regionalnego na podstawie badań przeprowadzonych w 7 grupach zagadnień. Granice obszaru ustalono, biorąc pod uwagę największe nasilenie powiązań funkcjonalno-przestrzennych i najwyższe wartości wskaźników analizy ekonomicznej. Tak wyznaczony obszar został zatwierdzony przez Wojewódzką Komisję Urbanistyczno-Architektoniczną i Komisję Strategii Rozwoju Regionalnego i Zagospodarowania Przestrzennego Sejmiku Województwa Mazowieckiego oraz w styczniu 2006 r. przez Zarząd Województwa Mazowieckiego.

Obszar Metropolitarny Warszawy obejmuje Warszawę oraz powiaty:

  • otwocki
  • warszawski zachodni cały powiat
  • miński, Mińsk Mazowiecki gm. wiejska, Sulejówek)
  • grójecki
  • pruszkowski cały powiat
  • grodziski cały powiat
  • żyrardowski cały powiat
  • piaseczyński cały powiat
  • legionowski cały powiat
  • wyszkowski
  • sochaczewski, Sochaczew gm. wiejska, Teresin)
  • nowodworski
  • wołomiński

Tak wyznaczony OMW zajmuje powierzchnię 6207 km² i zamieszkany jest przez 3.105 883 osób stan na 1 stycznia 2014 r. W skład obszaru wchodzą 72 gminy, obejmuje on 36 miast.

                                     

1.2. Granice i skład aglomeracji warszawskiej Obszar aglomeracji warszawskiej według Planu zagospodarowania przestrzennego województwa mazowieckiego z 2004

Oficjalnie granice aglomeracji warszawskiej zostały ustalone tylko w Planie zagospodarowania przestrzennego województwa mazowieckiego Uchwała Sejmiku Województwa Mazowieckiego z dnia 7 czerwca 2004. Według tego planu w skład aglomeracji oprócz Warszawy wchodzi 15 gmin miejskich, 11 gmin miejsko-wiejskich i 13 gmin wiejskich województwa mazowieckiego, położonych na terenie 10 powiatów ziemskich: nowodworskiego, legionowskiego, warszawskiego zachodniego, wołomińskiego, żyrardowskiego, grodziskiego, mińskiego, otwockiego, piaseczyńskiego i pruszkowskiego. Z tego tylko powiat pruszkowski wchodzi w skład aglomeracji w całości, reszta powiatów częściowo.

                                     

1.3. Granice i skład aglomeracji warszawskiej Obszar aglomeracji warszawskiej według Swianiewicza 2005

Badanie zasięgu aglomeracji warszawskiej przeprowadzili Paweł Swianiewicz we współpracy z Urszulą Klimską, w kompleksie z innymi większymi aglomeracjami Polski. Autorzy stosowali wspólne kryteria dla wszystkich badanych aglomeracji. Mianowicie:

  • stosunek zatrudnionych łącznie z rolnikami do liczby ludności w wieku produkcyjnym zamieszkałej w gminie był nie wyższy od trzeciego kwartyla w województwie.
  • gęstość zaludnienia w 2002 roku była wyższa od trzeciego kwartyla dla gmin wiejskich i miejsko-wiejskich w województwie;
  • saldo migracji w latach 1998–2002 miało być nieujemne;

Autorzy podkreślają, że stosowanie ostatniego wskaźnika było paliatywem z braku statystyk dojazdów do centrum aglomeracji.

Do strefy podmiejskiej obszarów aglomeracji zaliczono gminy spełniające równocześnie co najmniej dwa z wymienionych powyżej trzech kryteriów. Dodatkowym wymaganiem było, by obszar aglomeracji był zwartą całością, a zatem nie zaliczono doń gmin spełniających powyższe kryteria, jeśli były "odcięte” od miasta centralnego przez inne gminy nie spełniające tych kryteriów.

W tak zdefiniowany obszar aglomeracji warszawskiej wchodzą:

  • Powiat pruszkowski
  • Powiat piaseczyński bez gminy Tarczyn
  • Powiat warszawski zachodni
  • Miasta Mińsk Mazowiecki i Sulejówek, oraz gminy Cegłów, Dębe Wielkie, Halinów, Mińsk Mazowiecki i Stanisławów z powiatu mińskiego.
  • Warszawa
  • Powiat wołomiński bez gmin Jadów, Poświętne i Strachówka
  • Powiat otwocki bez gminy Osieck
  • Powiat grodziski
  • Powiat legionowski

W porównaniu z obszarem aglomeracji warszawskiej według Planu zagospodarowania przestrzennego województwa mazowieckiego z 2004 z terytorium aglomeracji wykluczone zostały miasta Żyrardów i Nowy Dwór Mazowiecki w sumie 42.58 km² z 68 545 os. populacji, natomiast do aglomeracji dodane zostały 12 gmin wiejskich oraz 3 gminy miejsko-wiejskie w sumie 1535.14 km² z 138 270 os. populacji, w tym 22 290 os. ludności miejskiej. Obszar aglomeracji został zmniejszony o gęsto zaludnione tereny miast a powiększony o słabo zaludnione 90 os./km² przeważnie wiejskie 84% ludności wiejskiej terytoria. W wyniku tych zmian podstawowe statystyki obszaru aglomeracji warszawskiej według Swianiewicza 2005 są następujące w nawiasach podane wartości obszaru aglomeracji warszawskiej według Planu zagospodarowania przestrzennego województwa mazowieckiego z 2004:

  • Ludność podmiejska: 964 139 894 414
  • Ludność aglomeracji: 2 666 278 2 596 553
  • Obszar aglomeracji km²: 4222.79 2730.23
  • ludność wiejska: 401 447 285 467
  • Gęstość zaludnienia os./km²: 631.4 951.0
  • Gęstość zaludnienia terenów podmiejskich os./km²: 260.2 404.2
  • ludność wiejska % terenów podmiejskich: 41.6 31.9
  • w tym ludność miejska: 562 692 608 947
  • ludność wiejska % całości aglomeracji: 15.1 11.0

Wszystkie dane pochodzą z Banku danych regionalnych GUS na datę 31.12.2006.



                                     

1.4. Granice i skład aglomeracji warszawskiej Warszawski Obszar Funkcjonalny Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych 2014

Warszawski Obszar Funkcjonalny Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych WOF ZIT został powołany na podstawie podpisanej w sierpniu 2013 r. wielostronnej deklaracji współpracy gmin Warszawskiego Obszaru Funkcjonalnego w ramach ZIT. Po podjęciu uchwał przez rady 38 gmin Warszawskiego Obszaru Funkcjonalnego, 21 lutego 2014 r. zostało podpisane docelowe porozumienie o współpracy w zakresie ZIT w perspektywie finansowej UE 2014-2020. Tym samym zasięg WOF ZIT objął Warszawę i 37 okolicznych gmin. Kolejne dwie gminy dołączyły do WOF ZIT w dniu 30 czerwca 2014 r.

Warszawski Obszar Funkcjonalny Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych obejmuje łącznie 40 gmin – Warszawę oraz:

  • nowodworski gmina Czosnów i Nowy Dwór Mazowiecki
  • pruszkowski cały powiat
  • otwocki
  • piaseczyński
  • legionowski
  • powiat miński gminy: Halinów i Sulejówek
  • żyrardowski gmina Żyrardów
  • wołomiński
  • grodziski
  • warszawski zachodni

Tak wyznaczony WOF zajmuje powierzchnię 2932 km², co stanowi 8.2% powierzchni województwa mazowieckiego i 47.2% powierzchni Obszaru Metropolitalnego Warszawy. Na tym obszarze zamieszkuje 2.714.987 ludności.

                                     

1.5. Granice i skład aglomeracji warszawskiej Obszar aglomeracji warszawskiej według NUTS

Wiele urzędów i instytucji a szczególnie administracja centralna przedstawiając różne dane dla obszaru aglomeracji warszawskiej definiuje ją zgodnie z podziałem statystycznym kraju na podregiony NUTS 3 / NTS 3. Tak określona aglomeracja obejmuje od 1 stycznia 2008 roku 3 podregiony: Warszawę, warszawski wschodni i warszawski zachodni, tj. powiaty: garwoliński, grodziski, grójecki, legionowski, miński, nowodworski, otwocki, piaseczyński, pruszkowski, sochaczewski, warszawski zachodni, wołomiński, żyrardowski od 19 kwietnia 2002 roku do 31 grudnia 2007 roku istniał tu odmienny podział na dwa podregiony – Warszawę i warszawski – obejmujące o jeden powiat garwoliński mniej od obecnego podziału).

Tak wyznaczony obszar aglomeracji liczył w 2014 roku 3.335867 mieszkańców i zajmował obszar 9924.02 km², co daje średnią gęstość zaludnienia 336.1 os./km².

1 stycznia 2018 roku zostanie dokonana modyfikacja podziału statystycznego Polski, w wyniku której województwo mazowieckie zostanie podzielone na dwie jednostki na poziomie NUTS 2: Warszawę wraz z 9 powiatami oraz pozostałą część województwa.



                                     

1.6. Granice i skład aglomeracji warszawskiej Szersza strefa miejska Warszawy 2012

Szersze strefy miejskie Larger Urban Zone – LUZ wyznaczane są na potrzeby statystyki europejskiej, jako obszary oddziaływania aglomeracji miejskich. Stanowią one ciągły przestrzennie obszar z którego 15% i więcej populacji dojeżdża do pracy do miasta centralnego. Szersze strefy miejskie w obecnych granicach wyznaczone zostały w Polsce w 2012 roku na podstawie wyników badania "Przepływy ludności związane ze zatrudnieniem w 2006 r.”

Szersza strefa miejska Warszawy obejmuje, poza samą stolicą, 89 gmin w tym jedną spoza województwa mazowieckiego:

  • powiat grodziski cały
  • powiat sochaczewski gminy: Nowa Sucha i Teresin
  • powiat ostrowski gmina Małkinia Górna
  • powiat miński cały
  • powiat wołomiński cały
  • powiat łowicki gmina Nieborów.
  • powiat płoński
  • powiat węgrowski
  • powiat wyszkowski gmina Zabrodzie
  • powiat żyrardowski gminy: Puszcza Mariańska i Wiskitki
  • powiat nowodworski cały
  • powiat siedlecki gmina Kotuń
  • powiat grójecki gmina Chynów
  • powiat garwoliński gminy: Borowie i Pilawa
  • powiat piaseczyński
  • powiat warszawski zachodni cały
  • powiat legionowski cały
  • powiat pułtuski gminy: Pokrzywnica i Świercze
  • powiat otwocki
  • powiat ciechanowski gmina Sońsk
  • powiat pruszkowski cały
                                     

2. Populacja

W 2001 w gminie Halinów z terenów wiejskich wyodrębniono miasto Halinów, w związku z tym w 2001 roku odnotowano spadek odsetku ludności wiejskiej aglomeracji. Przyrost ludności aglomeracji składa się z przyrostu populacji Warszawy miał wartości ujemne do 2002, w latach 2003–2007 był notowany przyrost i przyrostu populacji terenów podmiejskich ok. połowy którego przypada na tereny wiejskie. Tereny wiejskie mały w 2008 roku najwyższy, w porównaniu z miastami, wskaźnik przyrostu 15.2‰ 26.2‰ w 2007 roku, 20.9‰ w 2006 roku, natomiast ludność miast przedmieść Warszawy wzrosła o 9.8‰ 10.0‰ w 2007 roku, 9.9‰ w 2006 roku, a Warszawy – o 1.8‰ 2.6‰ w 2007 roku, 2.7‰ w 2006 roku.

                                     

3. Nazewnictwo

Na przestrzeni lat pojęcia takie jak "aglomeracja” czy "zespół miejski” zmieniały swoje znaczenia. W ostatnich latach częściej używanym jest określenie "obszar metropolitalny”. W odniesieniu do Warszawy i jej otoczenia wszystkie trzy pojęcia, w różnych opracowaniach, stosuje się wymiennie.

                                     

4. Stan prawny

Aglomeracja warszawska nie posiada osobowości prawnej nie ma jednostki administracyjnej obejmującej Aglomerację. W latach 1975–1998 istniało województwo warszawskie, które obejmowało obszar OMW i kilkadziesiąt okolicznych gmin. W latach 1975–1989 prezydent m.st. Warszawy pełnił jednocześnie urząd wojewody warszawskiego.

W czasie dyskusji przed reformą administracyjną z 1999 r. planowano powstanie Warszawskiego Zespołu Miejskiego obejmował on zarówno aglomerację, jak i tereny podmiejskie w skład którego miały wchodzić: Warszawa oraz powiaty: warszawski zachodni, legionowski, wołomiński, miński, otwocki, piaseczyński, pruszkowski, nowodworski oraz grodziski. WZM miał posiadać własną radę z reprezentantami poszczególnych jednostek i mieć administracyjny status powiatu. Ustawę przyjęto w Sejmie w 2001 roku, lecz ostatecznie prezydent Aleksander Kwaśniewski nie podpisał ustawy powołującej WZM, a Sejm nie odrzucił jego weta.

Istniały również inne projekty poselskie, m.in. projekt ustawy powołującej Warszawski Okręg Stołeczny, który miał być powiatem skupiającym Warszawę i okoliczne gminy. Projekt ten nie został jednak przyjęty przez Sejm. W 2017 grupa posłów na wniosła projekt ustawy o ustroju m. st. Warszawy tworzącej metropolitalną jednostkę obejmującą Warszawę oraz 33 okoliczne gminy.



                                     
  • Aglomeracja łódzka aglomeracja monocentryczna w środkowej części województwa łódzkiego, z miastem centralnym Łodzią. W zależności od koncepcji i przyjętych
  • Aglomeracja krakowska aglomeracja monocentryczna w południowej Polsce, w województwie małopolskim, obejmująca miasto centralne Kraków oraz okoliczne
  • Aglomeracja poznańska aglomeracja monocentryczna w zachodniej Polsce, w województwie wielkopolskim, obejmująca miasto centralne Poznań oraz okoliczne
  • Aglomeracja olsztyńska aglomeracja monocentryczna w środkowej części województwa warmińsko - mazurskiego, która obejmuje miasto centralne Olsztyn oraz
  • kolejowym typu 14WE, 19WE, 27WE i 35WE. Warszawska Kolej Dojazdowa WKD najstarszy w Polsce system SKM. Warszawska WKD oferuje 128 pociągów na dobę wrzesień
  • marca 2001 r. o zmianie ustawy o ustroju miasta stołecznego Warszawy Obszar Metropolitalny Warszawy Aglomeracja warszawska Warszawski Okręg Stołeczny
  • Aglomeracja lubelska aglomeracja monocentryczna we wschodniej Polsce, w województwie lubelskim, obejmująca miasto centralne Lublin oraz okoliczne zurbanizowane
  • Polsce jest aglomeracja katowicka, następnie warszawska oraz krakowska i łódzka. Liczba mieszkańców aglomeracji w Polsce według różnych źródeł: Kategoria: Aglomeracje
  • Aglomeracja opolska obszar o intensywnej zabudowie i dużym zagęszczeniu ludności w centralnej części województwa opolskiego, którego miasto centralne

Użytkownicy również szukali:

aglomeracja warszawska nad świdrem, granice aglomeracji warszawskiej, miasto powiatowe w aglomeracji warszawskiej krzyżówka, miasto w aglomeracji warszawskiej na północ od stolicy krzyżówka,

...
...
...