Poprzednia

ⓘ O zachowaniu się przy stole




O zachowaniu się przy stole
                                     

ⓘ O zachowaniu się przy stole

O zachowaniu się przy stole – wiersz będący przykładem średniowiecznej poezji polskiej przypisywany Przecławowi Słocie.

Utwór ten jest najstarszym zabytkiem polskiej poezji świeckiej i jednym z pierwszych tekstów, w którym autor pozostawił po sobie podpis.

                                     

1. Autorstwo

Przypuszcza się, że przydomek Słota, którym podpisano wiersz, pochodzi od nazwy wsi Słota lub Złota. Taki sposób podpisywania utworów był częstą praktyką w średniowieczu. Ostatnio autorstwo przypisuje się Przecławowi Słocie Złocie – burgrabiemu poznańskiemu w latach 1398–1400.

                                     

2. Historia utworu

Powstał około 1400 roku, zamieszczony został w kodeksie z 1415. Tekst jego odnalazł Aleksander Brückner w Cesarskiej Bibliotece Publicznej w Petersburgu i wydał z odpisu w 1891. Kodeks, w którym znajdował się wiersz, powrócił do Polski, jednak uległ zniszczeniu w czasie II wojny światowej.

                                     

3. Treść

Utwór zawiera elementy satyryczne. Autor wykorzystując antywzorzec formułuje wypowiedź tak, aby odbiorca sam się zorientował, jakie zachowanie uważane jest za niewłaściwe. Tym samym wyjaśnia podstawowe zasady kultury spożywania posiłków. Z utworu wynika, że na średniowiecznej uczcie nie należało:

  • wypluwać resztek jedzenia do misy,
  • objadać się,
  • brać zbyt dużych kawałków,
  • brać do ust tego, co z nich wypadło.
  • wyszukiwać dla siebie jak najlepszych kąsków,

Etykieta nakazywała:

  • wycierać usta,
  • podsuwać im półmiski z co lepszymi sztukami jadła.
  • zabawiać damy,
  • siedzieć na wyznaczonym miejscu,
  • umyć palce nim sięgnie się po jedzenie,
  • nie mówić z pełnymi ustami,
                                     

4. Kompozycja

O zachowaniu się przy stole jest przykładem wiersza intonacyjno-zdaniowego, zamkniętego klamrą kompozycyjną. Przypuszcza się, że jego źródłem mógł być łaciński utwór Frovinusa pt. Antigameratus.