Poprzednia

ⓘ 10 Brygada Kawalerii




10 Brygada Kawalerii
                                     

ⓘ 10 Brygada Kawalerii

10 Brygada Kawalerii – wielka jednostka kawalerii Wojska Polskiego istniejąca w latach 1921–1939. Pierwotnie istniała jako związek taktyczny kawalerii, powstały z połączenia kilku pułków kawaleryjskich oraz jednego dywizjonu artylerii konnej. W 1937 rozpoczęła się jej reorganizacja i przezbrojenie w "oddział pancerno-motorowy”. Na początku kampanii wrześniowej 1939 była jedyną wielką jednostką motorową Wojska Polskiego. Była też "jedyną polską wielką jednostką, która nie uległa rozbiciu lub rozproszeniu, ani też nie dostała się do niewoli”.

Dowodzona przez płk. Stanisława Maczka jednostka wzięła udział w walkach na południowym odcinku polskiej obrony, początkowo jako mobilny odwód Armii "Kraków”. Wysłana na front w rejon przełęczy beskidzkich, 3 września brygada stoczyła całodzienną bitwę pod Jordanowem. Mimo olbrzymiej przewagi niemieckiej, jednostkom 10. brygady w tej i kolejnych potyczkach udało się zadać im spore straty nie tracąc przy tym spójności bojowej. 7 września brygada została wycofana z frontu i skierowana do odwodu Armii "Małopolska” w rejon Rzeszowa. Po utracie miasta jednostka przebiła się w rejonie Jarosławia przez linie niemieckie i dotarła w rejon Lwowa, gdzie w dniach 14–17 września uczestniczyła w obronie miasta. Po agresji ZSRR jednostka otrzymała rozkaz wyrwania się w kierunku na tzw. przedmoście rumuńskie, a następnie wobec postępów Armii Czerwonej – przekroczenia granicy z Węgrami. 19 września ok. 1.5 tysiąca żołnierzy brygady wraz z resztą ciężkiego sprzętu przekroczyło granicę na Przełęczy Tatarskiej i trafiło do obozów internowania.

Choć jednostka przestała istnieć, dużej grupie jej żołnierzy udało się wydostać z obozów internowania i przedostać do Francji, gdzie w 1940 brygadę odtworzono pod nazwą 10. Brygady Kawalerii Pancernej. W 1942 na jej podstawie sformowano w Wielkiej Brytanii 1 Dywizję Pancerną, która od 1944 do końca II wojny światowej walczyła na froncie zachodnim we Francji, Belgii, Holandii i w północnych Niemczech.

                                     

1.1. Historia Początki brygady

Początki brygady sięgają 1921 roku. Wówczas, w garnizonie Przemyśl została sformowana X Brygada Jazdy. Nowo utworzona jednostka podlegała dowódcy Okręgu Korpusu Nr X w Przemyślu.

W 1924 roku brygada została przemianowana na X Brygadę Kawalerii i podporządkowana dowódcy 4 Dywizji Kawalerii. Doszło również do reorganizacji, w ramach której:

  • W miejsce przeniesionych pułków brygada otrzymała 10 pułk strzelców konnych.
  • 10 dywizjon artylerii konnej podporządkowany został dowódcy artylerii konnej 4 DK, płk. Antoniemu Heinrichowi.
  • 24 pułk ułanów został włączony do nowo powstałej XVII Brygady Kawalerii
  • 22 pułk ułanów został włączony do 6 Samodzielnej Brygady Kawalerii.

Po rozwiązaniu 4 DK w 1930 roku, brygada została usamodzielniona i przemianowana na 10 Brygadę Kawalerii.

                                     

1.2. Historia Motoryzacja

W II Rzeczypospolitej już w końcu lat 20. XX wieku dostrzegano konieczność przeformowania brygad kawalerii, niedostatecznie wyposażonych w broń przeciwpancerną, przeciwlotniczą i artyleryjską, w nowoczesne jednostki zmotoryzowane. Za krokiem tym przemawiały nie tylko względy taktyczne, ale także ekonomiczne: koszt utrzymania na stopie pokojowej brygady kawalerii wynosił przeciętnie 88 proc. kosztów utrzymania dywizji piechoty, a więc o wiele liczniejszego związku o znacznie większej sile ognia. Tymczasem brygady motorowe siłą mogły dorównywać dywizjom piechoty.

Już w 1923 roku generał broni Tadeusz Rozwadowski domagał się utworzenia oddziałów pancernych, zdolnych do samodzielnych działań. Trzy lata później generał brygady Edmund Kessler zaproponował utworzenie mieszanej brygady szybkiej. W 1929 ówczesny I wiceminister spraw wojskowych, generał dywizji Daniel Konarzewski wykazał, że koszty utrzymania brygad zmotoryzowanych byłyby niższe niż brygad kawalerii. W 1933 roku pułkownik Roman Saloni ponowił propozycję zorganizowania brygady pancerno-motorowej.

Motoryzacja i unowocześnienie jednostek przemieszczających się konno stanowiło jednak długotrwały i kosztowny proces. Oceniano, że koszt wystawienia i wyposażenia kompletnej dywizji pancernej na podobieństwo tych, które formowano w owym czasie w Niemczech czy ZSRR przekraczałby roczny budżet całego państwa. Ponadto państwo polskie nie posiadało rozwiniętej sieci utwardzonych dróg, a samochody traktowane były przez władze jako dobra luksusowe i obłożone wysokimi podatkami. Skutkiem tego w 1938 w Polsce zarejestrowane były zaledwie 34 324 samochody osobowe i ciężarowe 9.9 na 10 000 mieszkańców. Pod tym względem Polskę wyprzedzały nie tylko kraje wysoce zmotoryzowane, jak Stany Zjednoczone, Kanada, Australia, Nowa Zelandia, Wielka Brytania czy Francja odpowiednio 2197, 1092, 1006, 1357, 476, 517 pojazdów na 10 000 mieszkańców, ale także kraje Europy Środkowej, jak Niemcy, Czechosłowacja czy Rumunia odpowiednio 214, 71 i 12.

14 listopada 1936 roku ppłk dypl. Stanisław Sadowski opracował referat "Oddziały motorowo-pancerne”, w którym stwierdził: "istnienie jednostek pancerno-motorowych typu ciężkiego u obu sąsiadów już w okresie pokoju dywizje pancerne w Niemczech i korpusy zmechanizowane w ZSRR oraz intensywne studia prowadzone nad organizacją i użyciem tych związków każą się realnie liczyć z ich wystąpieniem na polu walki w czasie wojny. Aby przeciwstawić się działaniom jednostek pancerno-motorowych nieprzyjaciela, nasuwa się przede wszystkim myśl stworzenia analogicznych jednostek w Polsce. Rozwiązanie to jest w naszych warunkach niemożliwe koszty, rozwój przemysłu. W naszych warunkach nasuwa się nieodparcie konieczność tworzenia szybkich i lekkich oddziałów specjalnych, dla uzupełnienia środków walki z wielkimi jednostkami pancernymi nieprzyjaciela. Będą to oddziały motorowe, wyposażone w niezbędną broń pancerną i przeciwpancerną. Zadaniem głównym OM będzie współudział w walce przeciwko wielkim jednostkom pancerno-motorowym i zgrupowaniom broni pancernej przeciwnika. Oddziały pancerno-motorowe winny być jednostkami dyspozycyjnymi dowódcy armii, a do czasu niezbędnej ich rozbudowy ilościowej jako jednostki dyspozycyjne Naczelnego Wodza”.

W 1937 roku 10 Brygada Kawalerii uległa przeformowaniu w oddział pancerno-motorowy. Pomimo zmiany specjalizacji, jednostka zachowała dotychczasową nazwę i tradycję kawaleryjską. Ponadto:

  • 10 dywizjon artylerii konnej został rozformowany. W zajmowanych przez niego koszarach sformowano szwadron łączności, pluton regulacji ruchu, dywizjon przeciwpancerny i dywizjon rozpoznawczy.
  • do składu brygady powrócił 24 pułk ułanów
  • 20 pułk ułanów odszedł do Kresowej Brygady Kawalerii

Dotychczasowy dowódca brygady, płk Wincenty Jasiewicz, mianowany został zastępcą dowódcy Nowogródzkiej BK, na jego miejsce wyznaczony został płk dypl. Antoni Durski-Trzaska.

10 czerwca 1937 roku szef Departamentu Kawalerii MSWojsk, generał brygady Piotr Skuratowicz zatwierdził do użytku służbowego opracowanie podpułkownika dyplomowanego Kazimierza Dworaka zatytułowane "Użycie i działanie kawalerii zmotoryzowanej”. Praca ta w liczbie 60 egzemplarzy trafiła do 10 BK.

Mimo planów doposażenia jednostki w silny komponent pancerny na wzór jednostek szybkich Niemiec, Francji, Włoch, Wielkiej Brytanii czy ZSRR, ostatecznie zamiast planowanego batalionu czy nawet pułku pancernego 10 Brygada otrzymała na manewrach wsparcie w postaci dwóch kompanii czołgów lekkich i jednej czołgów rozpoznawczych. Podczas późniejszej mobilizacji liczbę czołgów lekkich ograniczono do jednej kompanii, jednostka nie otrzymała także oddziału samochodów pancernych, które mogłyby zostać wykorzystane do dalekiego zwiadu. Największą część wojsk brygady stanowiły oddziały piechoty zmotoryzowanej 45 proc., podczas gdy na oddziały pancerne przypadało zaledwie 4.5 proc. stanu osobowego jednostki dla niemieckich dywizji pancernych było to odpowiednio 25 i 30 proc. Dodatkowo negatywnie na zgraniu jednostki odbijał się fakt, że jej pododdziały stacjonowały z dala od siebie w obrębie pięciu różnych Dowództw Okręgu Korpusu i na stopie pokojowej podlegały czterem różnym dowództwom i departamentom ministerialnym. Dopiero w 1939 roku 10 BK wyszła z gestii Departamentu Kawalerii M.S.Wojsk i została podporządkowana Dowództwu Broni Pancernych M.S.Wojsk.

W 1938 roku podczas wielkich manewrów wojskowych na Wołyniu zostały przećwiczone działania zaczepne z jej udziałem, ale wypadły niezbyt zachęcająco ze względu na słaby potencjał ofensywny jednostki. W czerwcu 1938 roku nastąpiła kolejna istotna zmiana w organizacji obu pułków brygady. Otrzymały po jednym szwadronie rozpoznawczym, składające się z plutonu tankietek TK – TKS, plutonu ppanc., i plutonu motocyklistów. Niestety, tankietki w szwadronach rozpoznawczych pułków przydzielono tylko na wypadek ćwiczeń.

1 lipca 1938 roku został sformowany Dywizjon Rozpoznawczy 10 Brygady Kawalerii.

20 września 1938 roku brygada została wprost z manewrów przetransportowana koleją na Śląsk Cieszyński i podporządkowana dowódcy SGO "Śląsk”, gen. bryg. Władysławowi Bortnowskiemu. SGO "Śląsk” miała być użyta, w zależności od potrzeb, albo do demonstracji siły, albo do działań zbrojnych. Gdy 2 października 1938 Wojsko Polskie przekroczyło Olzę, 10 BK pozostała w odwodzie. Pułkownik Dworak, dowódca 24 pułku ułanów, został mianowany dowódcą Oddziału Wydzielonego OW 10 BK, który miał za zadanie zajęcie ważnego węzła komunikacyjnego – Bogumina. Wyjazd OW nastąpił 8 października, a węzeł zdobyto następnego dnia. Niemcy byli zaskoczeni tym manewrem. 16 października brygada została cofnięta do Bielska, gdzie stanowiła odwód SGO "Śląsk”.

31 października 1938 dowództwo brygady objął pułkownik dyplomowany Stanisław Maczek, dotychczasowy dowódca piechoty dywizyjnej 7 Dywizji Piechoty w Częstochowie, a w czasie wojny z bolszewikami dowódca batalionu szturmowego 1 Dywizji Jazdy.

Pułkownik Maczek nie wywodził się jednak z Legionów Polskich i jako takiemu brakowało mu poparcia politycznego w kręgach Sanacji. John McGilvray sugeruje wręcz, że przyznanie dowództwa nad brygadą Maczkowi było w istocie próbą odsunięcia niewygodnego oficera na boczny tor.

Pułkownik dyplomowany Roman Saloni w piśmie do Biura Rejestracyjnego Ministerstwa Spraw Wojskowych z 2 maja 1940 roku napisał "wiem, że pan Szef Sztabu był przeciwny kawaleryjskim tendencją panującym w 10 BK konie wierzchowe dla oficerów, noszenie ostróg. Chciał w niej mieć raczej piechotę zmotoryzowaną, solidniejszą w walce. Staraniom pana Szefa Sztabu, zdaje mi się, należy przypisać oddanie Dowództwa 10 BK oficerowi piechoty, ppłk. Maczkowi, z osobą którego łączono nadzieje, że postawi wysoko jej bojową wartość”.

W ramach tzw. mobilizacji alarmowej wynikającej z planu mobilizacyjnego "W” brygada została uzupełniona rezerwistami powołanymi na ćwiczenia już w pierwszym rzucie, między 15, a 23 marca 1939. Naczelny Wódz skierował ją w rejon Rzeszowa, gdzie otrzymała zadanie osłony mobilizacji głównych sił Wojska Polskiego. W planie operacyjnym "Zachód” z marca 1939 brygada była przeznaczona dla odwodowej Armii "Warszawa” późniejszej Armii "Prusy” z rejonem koncentracji w Łowiczu.

W połowie sierpnia rozkazem Ministra Spraw Wojskowych Brygada została wysłana w rejon Krakowa, gdzie – wraz z 11 i 45 Dywizją Piechoty – stworzyła główny odwód Armii "Kraków”. Brygada dotarła w rejon Krakowa rankiem 15 sierpnia i została rozlokowana na zachód od miasta, po obu stronach Wisły, w rejonie Bronowic, Woli Justowskiej miejsce postoju dowództwa brygady, Liszek i Skawiny.

Niemal do samego wybuchu wojny trwało szkolenie żołnierzy, w tym także rezerwistów powołanych pod broń w sierpniu. Organizowano próbne alarmy przeciwlotnicze i praca nad zgrywaniem poszczególnych pododdziałów brygady, a także kompletowanie brakujących sortów mundurowych, amunicji czy samochodów ciężarowych. Sam płk Maczek prowadził w tym czasie rozpoznanie rejonów, w których możliwe było przyszłe użycie brygady, a także rozmowy z dowódcami stacjonujących tam oddziałów.

                                     

1.3. Historia Walki w Beskidach

Jeszcze przed szóstą rano 1 września brygada została postawiona w stan alarmu. Już w pierwszych godzinach natarcia niemieckiego stało się jasne, że siły Armii Kraków są atakowane na całym froncie przez nie mniej niż 10 bądź 11 niemieckich dywizji, w tym dwie pancerne i jedną zmotoryzowaną. Największe zagrożenie dla armii stanowiło silne niemieckie zgrupowanie pancerne uderzające od strony słowackich Tatr w kierunku Jordanowa i Chabówki, którego przełamanie słabych pozycji obronnych obsadzonych jedynie przez 1 pułk piechoty KOP groziło wyjściem nieprzyjaciela na tyły wojsk polskich i zdobyciem przez niego Krakowa.

Wobec zaistniałej sytuacji gen. Szylling zdecydował ok. 8:00 o użyciu 10 BK właśnie na tym odcinku, bez pytania o zgodę naczelnego dowództwa. Półtorej godziny później brygada dostała rozkaz jak najszybszego zamknięcia nieprzyjacielowi wyjścia z doliny Czarnego Dunajca i zatrzymania wojsk niemieckich przed Myślenicami i Dobczycami, aby nie dopuścić do ich wyjścia z wąwozów górskich. Pod jej dowództwo został oddany 1 pułk piechoty KOP z 1 Brygady Górskiej oraz 12 pułk piechoty. Brygada około południa wyruszyła z miejsc postoju na południe, a do wieczora wszystkie jej siły znalazły się na pozycjach 1 pułku piechoty KOP pod Jordanowem i Chabówką. Płk Maczek obsadził najważniejszą pozycję, Wzgórze Wysoka oraz Górę Ludwiki przed Jordanowem siłami 24 pułku ułanów, wspartym przez kompanię szkolną 1 pułku, dywizjon przeciwpancerny oraz 16 dywizjon artylerii motorowej i pociąg pancerny nr 51, reszta brygady pozostała w drugim rzucie i w odwodach, w rejonie Krzeczowa, Lubnia i Suchej.

Jeszcze tego samego wieczora wojska polskie odparły z ciężkimi stratami pierwsze uderzenie niemieckiego XXII Korpusu. Płk Maczek zarządził nocne uderzenie na niemiecki oddział pancerny w Spytkowicach, jednak nie przyniósł on większych efektów poza zdobyciem jeńców i książki kodowej niemieckiej 2 Dywizji Pancernej.

2 września zacięte walki z niemiecką 2 Dywizją Pancerną toczył o wzgórze Wysoka 24 pułk ułanów i szwadron przeciwpancerny. Po południu Niemcom za cenę dużych strat w wyniku polskich kontrataków udało się zdobyć wzgórze. Pod Chabówką 1 pułk KOP zatrzymał niemiecką 4 Dywizję Lekką. Brygada wykonała swoje zadanie, zatrzymując cały niemiecki XXII Korpus Armijny i zadając mu duże straty zniszczenie ok. 50 czołgów.



                                     

2. Obsada personalna dowództwa brygady w latach 1921-1939

Dowódcy brygady
  • płk dypl. Stanisław Maczek 30 X 1938 – IX 1939
  • płk kaw. Ryszard Gieszkowski-Wolff-Plottegg 29 XI 1927 – 31 VIII 1929 → stan spoczynku
  • płk kaw. Wincenty Jasiewicz 31 III 1930 – V 1937 → zastępca dowódcy Nowogródzkiej BK
  • płk kaw. / gen. bryg. Adam Kiciński 1921 – 15 X 1925 → członek Oficerskiego Trybunału Orzekającego
  • płk dypl. Antoni Durski-Trzaska V 1937 – 30 X 1938 → dowódca piechoty dywizyjnej 4 DP
  • płk SG Włodzimierz Tyszkiewicz 15 X 1925 – 31 V 1927 → stan spoczynku
Zastępcy dowódcy brygady
  • płk Leonard Łodzia-Michalski 1939
  • płk dypl. Stanisław Rola-Arciszewski
Szefowie sztabu
  • rtm. dypl. Stanisław Kostkiewicz VI 1930 – XII 1932
  • mjr dypl. kaw. Aleksander Niedziński XI 1933 – XII 1934
  • rtm Józef II Pająk p.o. do I 1924
  • rtm. / mjr dypl. kaw. Franciszek Skibiński 1935 – IX 1939
  • rtm dypl. Zygmunt Dobrowolski
  • mjr kaw. Mieczysław Kudelski od I 1924
  • rtm. dypl. Mieczysław Łubieński XII 1932 – XI 1933
Oficerowie sztabu
  • rtm. dr Kazimierz Kajetan Turyczyn p.o. 1924
  • por. kaw. Stanisław Jan Wołoszyn-Broczyński – II oficer sztabu 1923
  • rtm. dypl. Bohdan Mincer - I oficer sztabu 1937-1939
  • rtm. dypl. Michał Gulcz - I oficer sztabu 1 XI 1934 - 1937
  • por. kaw. Tadeusz Leonard Jaworski od IX 1930
  • por. kaw. Tadeusz Klepacki – I oficer sztabu 1923
Obsada personalna i struktura organizacyjna w marcu 1939 roku
  • dowódca łączności – mjr łączn. Jan Grajkowski
  • szef sztabu – mjr dypl. kaw. Franciszek Skibiński
  • oficer techniczny – mjr br. panc. Demetriusz Tadeusz Radziewanowski
  • II oficer sztabu – rtm. Ludwik Michał Ferenstein
  • dowódca brygady – płk dypl. piech. Stanisław Maczek
  • dowódca plutonu regulacji – por. Anatol Pieregorodzki
  • szef służby zdrowia – mjr lek. dr Władysław I Pawłowicz
  • oficer intendentury – kpt. int. Stefan Konicki
  • I oficer sztabu – rtm. Bohdan Mincer
                                     

3. Organizacja pokojowa 10 BK w latach 1937-1939

  • Dywizjon Rozpoznawczy 10 Brygady Kawalerii w Rzeszowie
  • Pluton Regulacji Ruchu w Rzeszowie
  • Dowództwo 10 Brygady Kawalerii w Rzeszowie
  • Szwadron Łączności w Rzeszowie
  • Dywizjon Przeciwpancerny 10 Brygady Kawalerii w Rzeszowie
  • 10 Pułk Strzelców Konnych w Łańcucie
  • 24 Pułk Ułanów w Kraśniku
                                     

4. Organizacja wojenna i obsada personalna 10 BK we wrześniu 1939 roku

Kwatera Główna 10 Brygady Kawalerii zmobilizowane w Rzeszowie

  • szef sztabu - mjr dypl. kaw. Franciszek Skibiński
  • oficer operacyjny - kpt. dypl. br. panc. Ludwik Antoni Stankiewicz
  • zastępca dowódcy - płk kaw. Leonard Łodzia-Michalski
  • dowódca brygady - płk dypl. piech. Stanisław Maczek – dowódca
  • kwatermistrz - rtm. dypl. Stanisław Maleszewski

Oddziały i pododdziały

  • 71 bateria motorowa artylerii przeciwlotniczej zmobilizowana przez 6 dywizjon artylerii przeciwlotniczej we Lwowie – dowódca por. Roman Zwil
  • szwadron łączności zmobilizowany przez dywizjon przeciwpancerny w Rzeszowie – dowódca kpt. Stanisław Jakub Gontek
  • 90 zmotoryzowany batalion saperów zmobilizowany przez 4 pułk saperów w Przemyślu – dowódca mjr Jan Dorantt
  • 24 pułk ułanów zmobilizowany w Kraśniku – dowódca płk dypl. Kazimierz Dworak
  • dywizjon rozpoznawczy 10 Brygady Kawalerii – dowódca mjr Ksawery Święcicki
  • 10 pułk strzelców konnych zmobilizowany w Łańcucie – dowódca ppłk dypl. Janusz Bokszczanin
  • Kwatera Główna zmobilizowana przez dowództwo 10 BK w Rzeszowie – komendant rtm. st. sp. Adam Lipski
  • dywizjon przeciwpancerny 10 Brygady Kawalerii zmobilizowany w Rzeszowie – dowódca ppłk Zygmunt Moszczeński
  • 16 dywizjon artylerii motorowej zmobilizowany przez 1 pułk artylerii motorowej w Stryju – dowódca mjr Kazimierz Żmudziński
  • pluton regulacji ruchu zmobilizowany przez dywizjon przeciwpancerny w Rzeszowie – dowódca rtm. Anatol Pieregorodzki
  • 121 kompania czołgów lekkich 16 czołgów Vickers E zmobilizowana przez 2 batalion pancerny w Żurawicy – dowódca por. Stanisław Raczkowski
  • 101 kompania czołgów rozpoznawczych 13 czołgów rozpoznawczych typu TKS zmobilizowana przez 2 batalion pancerny w Żurawicy – dowódca por. Zdzisław Ziemski

Służby

  • motorowy pluton parkowy uzbrojenia nr 671 zmobilizowany przez 1 pamot w Stryju
  • tabory – dowódca mjr Stanisław Maniak
  • motorowy park intendentury zmobilizowany przez Składnicę Materiału Intendenckiego Nr 10 w Przemyślu – komendant ppor. rez. Stanisław Bobra
  • pluton żandarmerii improwizowany – p.o. dowódcy st. sierż. Sylwester Jackowski
  • kolumna samochodów ciężarowych nr 551 typ I, lekka zmobilizowana przez 5 batalion pancerny w Krakowie – dowódca ppor. rez. Tadeusz Spychalski
  • poczta polowa nr 104 zmobilizowana przez Dyrekcję Okręgu Poczt i Telegrafów Lwów w oparciu o Urząd Poczt i Telegrafów w Przemyślu


                                     

5. Ośrodek Zapasowy Kawalerii Zmotoryzowanej

Ośrodek Zapasowy Kawalerii Zmotoryzowanej nie występował w organizacji pokojowej Wojska Polskiego. Został zmobilizowany zgodnie z planem "W”, w Łańcucie, w I rzucie mobilizacji powszechnej. Formowanie miało się rozpocząć pierwszego dnia mobilizacji powszechnej 31 sierpnia 1939 roku, a zakończyć szóstego dnia mobilizacji 5 września. Jednostką mobilizującą był 10 Pułk Strzelców Konnych. Pod względem ewidencyjnym do ośrodka należały wszystkie jednostki mobilizowane przez jednostki 10 BK.

Obsada personalna ośrodka:

  • dowódca – ppłk kaw. Jarosław Michał Kaczyński
  • oficer techniczny – kpt. br. panc. Józef Weczera z 5 bpanc
  • adiutant – por. kaw. Bolesław Józef Cwakliński 1906 – † 1940 Charków
  • kwatermistrz – rtm. Jerzy Liehr
                                     

6. Tymczasowa organizacja 10 BK na stopie wojennej

Osobny artykuł Organizacja 10 Brygady Kawalerii

24 grudnia 1938 roku została zatwierdzona tymczasowa organizacja wojenna 10 BK na stopie wojennej:

  • dowództwo z plutonem sanitarnym i szwadronem gospodarczym
11 oficerów i 55 szeregowych, 9 pistoletów, 2 ckm, 55 karabinów, 6 samochodów osobowych i terenowych, 2 samochody specjalne, 5 samochodów ciężarowych, 2 przyczepki i 7 motocykli;
  • pluton regulacji ruchu
1 oficer i 29 szeregowych, 1 pistolet, 25 karabinów, 5 samochodów ciężarowych, 8 motocykli;
  • szwadron łączności
3 oficerów i 84 szeregowych, 3 pistolety, 81 karabinów, 1 samochód osobowy, 4 samochody specjalne, 10 samochodów ciężarowych, 1 przyczepka, 8 motocykli;
  • 10 pułk strzelców konnych
34 oficerów i 940 szeregowych, 137 pistoletów, 4 pistolety maszynowe, 781 karabinów, 43 rkm, 20 ckm, 12 karabinów przeciwpancernych, 2 moździerze 81 mm, 3 armaty przeciwpancerne 37 mm, 20 samochodów osobowych i terenowych, 6 samochodów specjalnych, 56 samochodów ciężarowych, 3 ciągniki, 20 przyczepek i 66 motocykli;
  • 24 pułk ułanów
34 oficerów i 940 szeregowych, 137 pistoletów, 4 pistolety maszynowe, 781 karabinów, 43 rkm, 20 ckm, 12 karabinów przeciwpancernych, 2 moździerze 81 mm, 3 armaty przeciwpancerne 37 mm, 20 samochodów osobowych i terenowych, 6 samochodów specjalnych, 56 samochodów ciężarowych, 3 ciągniki, 20 przyczepek i 66 motocykli;
  • dywizjon rozpoznawczy
15 oficerów i 363 szeregowych, 69 pistoletów, 287 karabinów, 16 rkm, 3 ckm, 3 karabiny przeciwpancerne, 13 czołgów rozpoznawczych, 6 armat przeciwpancernych 37 mm, 9 samochodów osobowych i terenowych, 9 samochodów specjalnych, 23 samochody ciężarowe, 6 ciągników, 9 przyczepek i 52 motocykle;
  • dywizjon przeciwpancerny
12 oficerów i 241 szeregowych, 63 pistolety, 173 karabiny, 18 armat przeciwpancernych 37 mm, 5 samochodów osobowych i terenowych, 4 samochody specjalne, 16 samochodów ciężarowych, 18 ciągników, 4 przyczepki i 20 motocykli;
  • Ośrodek Zapasowy 10 BK
15 oficerów i 81 szeregowców
  • dywizjon artylerii zmotoryzowanej
21 oficerów, 394 szeregowych, 35 pistoletów, 5 ręcznych karabinów maszynowych, 2 ciężkie karabiny maszynowe, 369 karabinków, 4 haubice kalibru 100 mm, 4 armaty kalibru 75 mm, 7 samochodów osobowych i terenowych, 32 samochody ciężarowe, 12 samochodów łączności, 8 ciągników, 9 motocykli;
  • batalion saperów złożony z kompanii zaporowej i kompanii przeprawowej
24 oficerów i 424 szeregowych wyposażonych w 3 samochody osobowe, 16 samochodów ciężarowych, 4 samochody półciężarowe, 3 samochody łączności, 4 ciągniki, 3 motocykle;
  • bateria motorowa artylerii przeciwlotniczej
6 oficerów i 163 szeregowych wyposażonych w 4 armaty przeciwlotnicze kalibru 40 mm wz. 36, 1 samochód osobowy, 1 samochód łączności, 15 samochodów ciężarowych, 8 ciągników, 6 motocykli;
  • kompania czołgów lekkich złożona z 3 plutonów po 5 wozów oraz wozu dowódcy
4 oficerów i 110 szeregowych wyposażonych w 16 czołgów Vickers E w tym 6 uzbrojonych tylko w ckm, 1 samochód osobowy, 8 samochodów ciężarowych, 3 terenowe samochody półgąsienicowe, 9 motocykli;
  • kompania czołgów rozpoznawczych złożona z 2 plutonów po 6 wozów oraz wozu dowódcy
3 oficerów i 50 szeregowych wyposażonych w 13 czołgów rozpoznawczych TKS, 1 samochód terenowy, 1 samochód łączności, 2 samochody ciężarowe, 5 motocykli;
  • 1 kolumna transportowa
2 oficerów i 67 szeregowych, 1 samochód osobowy, 2 motocykle, 21 samochodów ciężarowych, 1 cysterna;
  • 2 kolumna transportowa
2 oficerów i 67 szeregowych, 1 samochód osobowy, 2 motocykle, 21 samochodów ciężarowych, 1 cysterna;
  • kolumna benzynowa
2 oficerów i 67 szeregowych, 1 samochód osobowy, 2 motocykle, 21 cystern, 1 samochód ciężarowy;
  • warsztat naprawczy
1 oficer i 29 szeregowych wyposażonych w 2 samochody-warsztaty, 4 samochody ciężarowe, 1 motocykl.

Stan etatowy liczył ogółem 4294 żołnierzy, w tym 190 oficerów, 4104 szeregowych. Na uzbrojeniu i wyposażeniu miało się znajdować:

  • 45 czołgów, w tym 16 lekkich Vickers E, 3 działa samobieżne i 26 rozpoznawczych,
  • 790 pojazdów, w tym 77 osobowych i terenowych, 48 specjalnych, 307 ciężarowych, 14 półciężarowych, 2 warsztatowych, 3 półgąsienicowe, 23 cysterny, 50 ciągników i 266 motocykli
  • 31 egzemplarzy broni towarzyszącej, w tym 27 armat przeciwpancernych 37 mm i 4 moździerze
  • około 4380 egzemplarzy broni strzeleckiej, w tym około 4200 pistoletów i karabinów, 8 pistoletów maszynowych, 43 ciężkich karabinów maszynowych, 102 ręcznych karabinów maszynowych i 27 karabinów przeciwpancernych.
  • 12 dział, w tym 4 haubice 100 mm, 4 armaty 75 mm i 4 armaty przeciwlotnicze 40 mm

Użytkownicy również szukali:

10 batalion zmechanizowany dragonów,

...
...
...