Poprzednia

ⓘ Słownik geograficzny Królestwa Polskiego




Słownik geograficzny Królestwa Polskiego
                                     

ⓘ Słownik geograficzny Królestwa Polskiego

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego – geograficzny słownik encyklopedyczny wydany w latach 1880–1902 w Warszawie przez Filipa Sulimierskiego, Bronisława Chlebowskiego i Władysława Walewskiego; rejestrował toponimy z obszaru Rzeczypospolitej Obojga Narodów oraz niektórych terenów ościennych ; wielokrotnie wznawiany, stanowi cenne źródło wiadomości geograficznych, historycznych, gospodarczych, demograficznych i biograficznych.

                                     

1. Prekursorzy dzieła

Inicjatorem i głównym redaktorem słownika był Filip Sulimierski – redaktor "Wędrowca”, magister nauk fizyczno-matematycznych b. Szkoły Głównej Warszawskiej. Razem z nim współredagowali dzieło Bronisław Chlebowski – magister nauk filologiczno-historycznych b. Szkoły Głównej Warszawskiej oraz Władysław Walewski – ziemianin, kandydat nauk dyplomatycznych Uniwersytetu Dorpackiego. Praca została opublikowana w dużym stopniu dzięki funduszom Witolda Zglenickiego uzyskanym za pośrednictwem Kasy Mianowskiego. Poszczególne tomy ukazywały się w latach 1880–1902 i były dostępne w prenumeracie pod postacią szczupłych zeszytów, których kilkanaście składało się na każdy tom.

                                     

2. Zawartość

Dzieło to, wydane pod tytułem pozwalającym uniknąć ingerencji cenzury carskiej, stanowi opis prawie wszystkich miejscowości z terenów, które obejmowała pierwsza Rzeczpospolita w swych największych historycznych granicach. W ten sposób hasła obejmują zarówno regiony, miasta, wsie i osady, jak i rzeki, jeziora i szczyty górskie. Zakres geograficzny Słownika obejmuje Królestwo Polskie Kongresówka, rosyjskie gubernie nadbałtyckie, zachodnie i część południowych, terytorium Prus Zachodnich i Wschodnich, ziemie Wielkiego Księstwa Poznańskiego oraz Śląska pruskiego i austriackiego, Pomorze Zachodnie, Galicję, Morawy, części ziem słowackich przynależne do Węgier, a także obszar Bukowiny. Hasła zawierają położenie geograficzne i administracyjne, dane statystyczno-demograficzne w tym często wyznaniowe oraz wiele informacji o szkołach, przemyśle i handlu, transporcie, rolnictwie. Często wiedza ta jest wzbogacona o krótki rys historyczny, nazwiska kolejnych właścicieli i urzędników państwowych, samorządowych i wyznaniowych lub znanych mieszkańców. Całość jest wzbogacona o cenną bibliografię.

Niektóre opisy zawierają także współrzędne geograficzne z dokładnością do stopni i minut, ale uwaga – długość geograficzna jest liczona od południka przechodzącego przez wyspę El Hierro łacińska nazwa Ferro położoną 17°39′46″ na zachód od południka Greenwich. W związku z tym od podanej w Słowniku wartości długości geograficznej należy odjąć ok. 17°40′, aby otrzymać położenie w notacji obecnie stosowanej.

                                     

3. Praca redakcyjna

Redaktorzy postawili przed sobą zadanie połączenia w całość danych pochodzących z trzech zaborów. Wykorzystywali do tego dane urzędowe, a także nadsyłane od amatorów lokalnej historii angażujących się dobrowolnie lub odpłatnie. Ich wkład w tworzenie dzieła jest znaczny i to redaktorzy Słownika bardzo mocno podkreślają we wstępie do Słownika. Materiały, które przysyłali do redakcji z wielu miejscowości, odznaczają się niejednolitą wartością merytoryczną.

Sporym utrudnieniem dla redaktorów Słownika były podziały administracyjne i różnice w metodach statystyki urzędowej spotykane na byłych obszarach Rzeczypospolitej. Uniemożliwiły one jednolite opisanie haseł.

                                     

4. Wpływ

Już z chwilą wydania dzieło to stanowiło wyjątkowo cenny – na skalę światową – przykład pracy encyklopedycznej. Z czasem coraz bardziej doceniano ogrom pracy redaktorskiej i wydawniczej. W latach 1975–1977 nakładem Wydawnictw Artystycznych i Filmowych wydano, wykonany techniką fotooffsetową, reprint w limitowanej, numerowanej serii 800 egzemplarzy. Współcześnie Słownik jest jednym z głównych źródeł do prac nad XIX wiekiem dla wielu nauk, takich jak geografia historyczna, genealogia, kulturoznawstwo, etnologia. Wiele wydawnictw kartograficznych po 1989 roku ustaliło w oparciu o Słownik nazwy kresowe mniejszych miejscowości. W 1995 roku wydano indeks nazwisk do Słownika. Następnie pojawiły się wydania na CD-ROM oraz w Internecie.

                                     

5. Lista współpracowników

Lista bezinteresownych stałych i okresowych współpracowników redakcji Słownika została sporządzona w oparciu o informacje zamieszczone w przedmowie do pierwszej części dzieła, napisanej przez Filipa Sulimierskiego 20 listopada 1879, oraz w sporządzonym w czerwcu 1897 zakończeniu tomu 14, w którym redaktorzy Słownika dodali, że ogólnie w pracy nad Słownikiem uczestniczyło przeszło 150 osób. Lista współpracowników sporządzona przez Zygmunta Paruckiego uzupełnia listę Słownika o kilkanaście osób, a także hierarchizuje autorów artykułów. Zygmunt Parucki wymienia tylko 38 nazwisk, a Słownik geograficzny 80. Nazwiska oznaczone gwiazdką "*” podaje również Słownik.

                                     

5.1. Lista współpracowników Lista Paruckiego

  • 1. Wacław Nałkowski – zamieścił w Słowniku artykuł "Obszar geograficzny Polski historycznej” oraz artykuły o Dnieprze i Dźwinie,
  • 3. Ludwik Krzywicki – artykuł Czerwony Bór oraz wiele miejscowości na Kurpiach
  • 4. Aleksander Jabłonowski – artykuły: Ukraina, Wołyń, Wołoszczyzna, Zadnieprze i Zaporoże
  • 2. Eugeniusz Romer* ze Lwowa – pracował w końcowym okresie wydawania Słownika. Dostarczył wiele notatek o niektórych dolinach, szczytach i potokach w Karpatach,
                                     

5.2. Lista współpracowników Królestwo Polskie

  • 12. Stanisław Majerski* lub St. Majewski – przez dłuższy czas stale pracował dla redakcji Słownika. Opracował m.in. miasta: Woronce dopływ Bystrzycy, Wiejski Potok.
  • 9. Romuald Oczykowski* – przez dłuższy czas stale pracował dla redakcji Słownika. Opracował niektóre miejscowości w Łowickim, np. Walewice nad Bzurą, Gzinka, pow. łowicki.
  • 11. W. Winkler – opracował miejscowości znajdujące się w powiecie wieluńskim
  • 6. Józef Bliziński* – znany autor dramatyczny, przez dłuższy czas stale pracował dla redakcji Słownika. Dostarczył opisy poszczególnych rzek, strumieni i potoków, zwłaszcza na obszarze Kielecczyzny.
  • 13. Robert Przegaliński* – przez dłuższy czas stale pracował dla redakcji Słownika. Opracował miejscowości w powiecie janowskim.
  • 14. R. Bruhl – opisał miejscowości podwarszawskie.
  • 10. Al. Palmirski* – stały współpracownik redakcji Słownika. Opracował m.in. Chmielnik, Chmielów, Chocimów pow. opatowski, Chociszewo pow. kolski, Gozdowo Sierpc.
  • 7. Jan Chorąży* – przez dłuższy czas stale pracował dla redakcji Słownika. Sporządzał opisy miejscowości w powiecie konińskim i tureckim.
  • 8. Michał Witanowski* – przez dłuższy czas stale pracował dla redakcji Słownika. Autor monografii Łęczycy, Kłodawy i Piotrkowa. Opracował szereg miejscowości w okolicach Łęczycy, Łowicza, Łodzi i Kielecczyzny.
  • 5. Bronisław Chlebowski – artykuły dotyczące Królestwa Polskiego


                                     

5.3. Lista współpracowników Ziemie zaboru austriackiego

  • 15. Bronisław Gustawicz* – nauczyciel geografii i historii w Gimnazjum św. Anny w Krakowie, przez dłuższy czas stale pracował dla redakcji Słownika.
  • 16. Maurycy Maciszewski* 1847-1917 – nauczyciel historii i geografii, stały współpracownik redakcji Słownika. Opracował m.in. Kraków, Nowy Sącz, Myślenice, Rzeszów, Krosno, Kolbuszową, Łańcut, Mielce i in.
  • 17. Ludwik Dziedzicki* 1844-1903 – profesor ze Lwowa, stały współpracownik redakcji Słownika. Opracował artykuły o Przemyślu i Rudkach, Wołczkowcach, Wołczuchach, Olesku.
                                     

5.4. Lista współpracowników Wielkie Księstwo Poznańskie

  • 19. Maksymilian Studniarski* 1828-1889 – starszy nauczyciel geografii w Poznaniu. Przez dłuższy czas stale pracował dla redakcji Słownika. Opracował miejscowości w porządku alfabetycznym od A do M.
  • 18. Edmund Callier* – przez dłuższy czas stale pracował dla redakcji Słownika. Opracował główny artykuł o Wielkim Księstwie Poznańskim oraz miejscowości w porządku alfabetycznym od M do W.
  • 20. Władysław Łebiński* 1840-1907 – działacz polityczny, społecznik, dziennikarz, powstaniec styczniowy, przez dłuższy czas stale pracował dla redakcji Słownika. Opracował artykuły rozpoczynające się od litery W. Pochowany na Cmentarzu Zasłużonych Wielkopolan.
                                     

5.5. Lista współpracowników Górny i Dolny Śląsk

  • 23. Anna Nałkowska* 1862-1942
  • 25. Filip Sulimierski – opisał wiele miejscowości w pierwszych tomach Słownika.
  • 26. Alfons Parczewski – opisał niektóre miejscowości na Dolnym Śląsku.
  • 24. Walerian Heck* lub Hech – nauczyciel historii i geografii w Gimnazjum św. Anny w Krakowie, autor historycznej mapy Polski. Przez dłuższy czas stale pracował dla redakcji Słownika.
                                     

5.6. Lista współpracowników Obszary leżące poza obecną RP

  • 27. Edward Rulikowski* z guberni kijowskiej – historyk, archeolog, etnograf, członek Komisji Antropologicznej Akademii Umiejętności w Krakowie, a także członek Komisji Archeograficznej w Kijowie. Urodził się w 1825 w Motowidłówce na Ukrainie w zamożnej rodzinie ziemiańskiej. W 1880 Rulikowski podjął stałą współpracę z redakcją Słownika geograficznego. Dla tego wydawnictwa opisał szereg miejscowości na Ukrainie i Białorusi. Zmarł w roku 1900.
  • 33. Alfons Parczewski – dostarczał informacje z Łużyc.
  • 28. Aleksander Jelski*, obywatel guberni mińskiej, stały współpracownik redakcji Słownika. Dostarczał dane z Polesia i Białorusi.
  • 31. Aleksander Dowojna-Sylwestrowicz* 1857-1911 z Łapkaś – opracowywał Litwę.
  • 32. Józef Bieliński – opracowywał Litwę.
  • 29. Gustaw Manteuffel* 1832-1916 z Rygi – baron, historyk i etnolog polski. Ze znanej inflancko-pomorskiej rodziny Manteufflów. Badacz dziejów Inflant polskich. Przez dłuższy czas stale pracował dla redakcji Słownika. Dostarczał dane z Łotwy i Estonii.
  • 30. Józef Krzywicki – dostarczał dane głównie odnośnie Wołynia.


                                     

5.7. Lista współpracowników Pomocnicy redakcji Słownika

  • 34. Henryk Sienkiewicz
  • 36. Aleksander Świętochowski
  • 37. Wojciech Gerson*
  • 35. Adolf Dygasiński
  • 38. Stefan Szolc-Rogoziński
                                     

5.8. Lista współpracowników Lista współpracowników redakcji Słownika

  • 71. J.J. Ossowski z Czerwonej pod Ełkiem
  • 59. Michał Kuściński z guberni witebskiej
  • 85. hrabia Józef Skarbek z Osięcin w pow. nieszawskim
  • 55. Kajetan Kraszewski
  • 69. Henryk Müldner – literat z Krakowa, autor takich pozycji: Kąpiele Schwarzenberg, węgierski Gräfenberg na Spiżu: wspomnienia z podróży odbytéj w lecie 1878 r., Warszawa: Gebethner i Wolff, 1879; Szkice z podróży po Słowacyi: z dodaniem krótkiego przewodnika, Kraków 1877; Bibliografia karpacka, "Pamiętnik Towarzystwa Tatrzańskiego”, tom I, rok 1876
  • 57. Józef Kuczyński
  • 79. Ludwik Rokossowski z guberni wołyńskiej
  • 56. Kazimierz Król
  • 48. Karol Gerlach
  • 78. Antoni Rehman ze Lwowa
  • 77. Klemens Przedrzymirski z Wołynia
  • 91. E. Uściński z Maryampola
  • 47. ks. M. Gapiński z Nawry pod Chełmżą
  • 86. Stanisław Skrzyński
  • 42. Chmurzyński z Radomska
  • 74. Juliusz Ostrowski
  • 62. Józef Łazowski z Sawina
  • 66. dr Eugeniusz Maryański z Jarmoliniec – stały współpracownik redakcji Słownika
  • 83. Adam Rzążewski 1844-1885 – historyk literatury i publicysta. Urodził się 3 listopada 1844 w Cieleśnicy na Podlasiu. W 1862 ukończył Gimnazjum Lubelskie. Do roku 1869 studiował historię i filozofię w Warszawskiej Szkole Głównej. Osiadł następnie na wsi i zajął się gospodarstwem. Zmuszony do wyjazdu za granicę przebywał w Paryżu i pod pseudonimem Aer prowadził działalność literacką jako krytyk studiów literackich oraz korespondent i współpracownik różnych pism polskich. Autor wielu rozpraw, powieści, nowel i poematów. Zmarł 8 listopada 1885 w Paryżu.
  • 67. hrabia Tadeusz Miączyński z Wielgiego
  • 73. Ostrołęcki z Lubartowa
  • 89. Edward Śląski lub Slaski z Janowa Lubelskiego
  • 75. Kazimierz Plebański z Izdebna
  • 40. Ludwik Bryndza z Woroblina
  • 61. Józef Łabuński
  • 95. Tytus Żukowski – przez dłuższy czas stale pracował dla redakcji Słownika
  • 88. Gustaw Szpilewski z Białegostoku
  • 43. Aleksander Czołowski ze Lwowa
  • 63. Adam Łopaciński przez dłuższy czas stale pracował dla Słownika
  • 94. Konstanty Wójciechowski
  • 72. ks. Ostaszewski – stały współpracownik redakcji Słownika
  • 80. Bronisław Rozwadowski z Brzeżan
  • 82. Ignacy Rychlik z Jarosławia
  • 54. Adam Kosmowski z Wilna
  • 70. Adam Napieralski – przez dłuższy czas stale pracował dla redakcji Słownika
  • 46. Władysław Federowicz z Okna
  • 41. Adam Chmara 1829 – 1889 – obywatel z guberni mińskiej
  • 52. dr Wojciech Kętrzyński ze Lwowa
  • 50. Karol Hoffmann lub Hofman z Suwałk
  • 58. Kurtzman spod Rawicza
  • 76. Klaudyusz Przedrzymirski z guberni kijowskiej
  • 90. Aleksander Tyszyński 1811-1880 – krytyk literacki; współzałożyciel 1841 i współredaktor "Biblioteki Warszawskiej”; 1866-1869 wykładowca Szkoły Głównej; od 1873 członek Akademii Umiejętności; przedstawiciel krytyki romantycznej m.in. w zbeletryzowanym traktacie filozoficzno-estetycznym Amerykanka w Polsce, ewoluował ku programowi pozytywistycznemu.
  • 65. M. Marassé z Krosna
  • 53. Władysław Korotyński
  • 84. Jan Sembrzycki – przez dłuższy czas stale pracował dla redakcji Słownika
  • 87. Tytus Sopodźko lub Sopoćko 1845-1896 – obywatel z gub. mińskiej
  • 60. Wojciech Leppert
  • 51. Bolesław Kamiński Żyłłok z guberni wołyńskiej
  • 68. Ildefons Mroczkowski z Wyszek
  • 39. Jan Banzemer
  • 64. Edward Maliszewski 1875-1928 – dziennikarz; krajoznawca; historyk
  • 45. Stanisław Eliasz-Radzikowski 1869-1935 – syn Walerego, lekarz, z zamiłowania badacz historii oraz folkloru Tatr i Podhala
  • 44. Emilia Dobrzańska urodziła się w Rożenku i była wychowywana w dworku należącym do rodziny jej ojca Franciszka Karczewskiego. Uczęszczała na pensję sióstr Emilii i Felicji Krzywickich, działającej od 1856 w gmachu przy ulicy Kaliskiej obecnie Słowackiego 11 w Piotrkowie. Gdy w 1881 kurator Apuchtin zamknął szkołę dla dziewcząt, jeszcze w tym samym roku zorganizowała na jej miejsce czteroklasową szkołę żeńską. Funkcjonowanie tej placówki od samego początku budziło trwogę władz zaborczych i w konsekwencji doprowadziło do jej zamknięcia po dwóch latach działalności. W 1883 pod pretekstem utworzenia stancji dla dziewcząt Dobrzańska zorganizowała prężnie działający zakład wychowawczy dla dziewcząt, w którym odbywało się ich tajne nauczanie.
  • 93. Władysław Wiśniewski z Krakowa
  • 92. Józef Wejssenhof
  • 81. Zygmunt Różycki z guberni wołyńskiej
  • 49. C. Haller


                                     

6. Opis bibliograficzny

wyd. pod red. F. Sulimierskiego, B. Chlebowskiego, J. Krzywickiego i W. Walewskiego: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 1-15. Warszawa: 1880-1902.

  • T. VIII Perepiatycha – Pożajście, 1887, 960 s.
  • T. III Haag – Kępy, 1882, 960 s.
  • T. XIV Worowo – Żyżyn, 1895, 930, 8 s.
  • T. XV, cz. 2 Januszpol – Żyżkowo, Aleksin – Wola Justowska, 1902, 741, s.
  • T. V Kutowa Wola – Malczyce, 1884, 960 s.
  • T. XIII Warmbrun – Worowo, 1893, 960 s.
  • T. I Aa – Dereneczna, 1880, 960 s.
  • T. X Rukszenice – Sochaczew, 1889, 960 s.
  • T. XV, cz. 1 Abablewo – Januszowo, 1900, 640 s.
  • T. IX Pożajście – Ruksze, 1888, 960 s.
  • T. VII Netrebka – Perepiat, 1886, 960 s.
  • T. VI Malczyce – Netreba, 1885, 960 s.
  • T. XI Sochaczew – Szlubowska Wola, 1890, 960 s.
  • T. IV Kęs – Kutno, 1883, 963 s.
  • T. XII Szlurpkiszki – Warłynka, 1892, 960 s.
  • T. II Derenek – Gżack, 1881, 943 s.
                                     

7. Nazwy niektórych jednostek administracyjnych

Słownik odwołuje się do nazw powiatów według poniższego spisu. Podział regionalny oraz pisownia według skorowidzu.

Gubernia grodzieńska

Powiaty:

białostocki, bielski, brzeski, grodzieński, kobryński, prużański, słonimski, sokólski, wołkowyski

Gubernia kaliska

Powiaty:

kaliski, kolski, koniński, łęczycki, sieradzki, słupecki, turecki, wieluński

Gubernia kielecka

Powiaty:

jędrzejowski, kielecki, miechowski, olkuski, pińczowski, stobnicki stopnicki, włoszczowski

Gubernia kijowska

Powiaty:

berdyczowski, czehryński, czerkaski, humański lub umański, kaniowski, kijowski, lipowiecki, radomyski, skwirski, taraszczański, wasylkowski, zwinogródzki

Gubernia kowieńska

powiaty:

kowieński, nowoaleksandrowski, poniewieski, rossieński, szawelski, telszewski, wiłkomierski

Gubernia łomżyńska

powiaty:

powiat kolneński, powiat łomżyński, powiat makowski, powiat mazowiecki, powiat ostrołęcki, powiat ostrowski, powiat pułtuski, powiat szczuczyński

Gubernia mińska

powiaty:

borysowski, ihumeński, mozyrski, miński, nowogródzki, piński, rzeczycki, słucki

Gubernia mohylewska

powiaty:

czausowski, czerykowski, homelski, horecki, horodecki, klimowicki, mohilewski, mścisławski, orszański, rohaczewski, sieński lub sienneński, starobychowski

Gubernia piotrkowska

powiat będziński, powiat brzeziński, powiat częstochowski, powiat łaski, powiat łódzki, powiat noworadomski, powiat piotrkowski, powiat rawski

Gubernia płocka

powiat ciechanowski, powiat lipnowski, powiat mławski, powiat płocki, powiat płoński, powiat przasnyski, powiat rypiński, powiat sierpecki

Gubernia podolska

powiaty:

bałcki, bracławski, hajsyński, jampolski, kamieniecki, latyczowski, lityński, mohylowski, olhopolski, płoskirowski lub proskurowski, uszycki lub nowouszycki, winnicki

Gubernia radomska

powiat iłżecki, powiat konecki, powiat kozienicki, powiat opatowski, powiat opoczyński, powiat radomski, powiat sandomierski

Gubernia siedlecka

powiat bialski, powiat garwoliński, powiat konstantynowski, powiat łukowski, powiat radzyński, powiat siedlecki, powiat sokołowski, powiat węgrowski, powiat włodawski

Gubernia suwalska

powiat augustowski, maryampolski, powiat sejneński, powiat suwalski, władysławowski, wiłkowiski, a właściwie Wyłkowyski

Gubernia wileńska

dzisieński, lidzki, oszmiański, święciański, trocki, wilejski, wileński

Gubernia witebska

powiaty:

drysieński, dyneburski, lepelski, lucyński, newelski, połocki, rzeżycki, siebieski, suraski wieliski Wieliż,

Gubernia wołyńska

powiaty:

dubieński, kowelski, krzemieniecki, łucki, zwiahelski lub nowogradwołyński, ostrogski, owrucki, rówieński, starokonstantynowski, zasławski

Szląsk austryacki

powiat bielski, bogumiński Oderberg, powiat cieszyński, frydecki, frysztacki, frywałdzki, skoczowski, strumieński

                                     

7.1. Nazwy niektórych jednostek administracyjnych Galicya

Powiaty: bialski, bóbrecki, bohorodczański, borszczowski, brodzki, brzeski, brzeżański, brzozowski, buczacki, chrzanowski, cieszanowski, czortkowski, dąbrowski, dobromilski, doliniański, drohobycki, gorlicki, gródecki, grybowski, horodeński, husiatyński, jarosławski, jasielski, jaworowski, kałuski, Kamionka Strumiłowa, kolbuszowski, kołomyjski, kossowski, krakowski, krośnieński, limanowski, Lisko, lwowski, łańcucki, mielecki, Mościska, myślenicki, nadworniański, nisko, nowosądecki, nowotarski, pilzeński, podhajecki, przemyski, przemyślański, Rawa Ruska, rohatyński, ropczycki, Rudki, rzeszowski, samborski, sanocki, skałacki, stanisławowski, staromiejski, stryjski, śniatyński, tarnobrzeski, tarnopolski, tarnowski, tłumacki, trębowelski, turka, wadowicki, wielicki, zaleszczycki, zbaraski, złoczowski, żółkiewski, żydaczowski, żywiecki

                                     

7.2. Nazwy niektórych jednostek administracyjnych Gubernia grodzieńska

Powiaty:

białostocki, bielski, brzeski, grodzieński, kobryński, prużański, słonimski, sokólski, wołkowyski

                                     

7.3. Nazwy niektórych jednostek administracyjnych Gubernia kaliska

Powiaty:

kaliski, kolski, koniński, łęczycki, sieradzki, słupecki, turecki, wieluński

                                     

7.4. Nazwy niektórych jednostek administracyjnych Gubernia kielecka

Powiaty:

jędrzejowski, kielecki, miechowski, olkuski, pińczowski, stobnicki stopnicki, włoszczowski

                                     

7.5. Nazwy niektórych jednostek administracyjnych Gubernia kijowska

Powiaty:

berdyczowski, czehryński, czerkaski, humański lub umański, kaniowski, kijowski, lipowiecki, radomyski, skwirski, taraszczański, wasylkowski, zwinogródzki

                                     

7.6. Nazwy niektórych jednostek administracyjnych Gubernia kowieńska

powiaty:

kowieński, nowoaleksandrowski, poniewieski, rossieński, szawelski, telszewski, wiłkomierski

                                     

7.7. Nazwy niektórych jednostek administracyjnych Gubernia łomżyńska

powiaty:

powiat kolneński, powiat łomżyński, powiat makowski, powiat mazowiecki, powiat ostrołęcki, powiat ostrowski, powiat pułtuski, powiat szczuczyński

                                     

7.8. Nazwy niektórych jednostek administracyjnych Gubernia mińska

powiaty:

borysowski, ihumeński, mozyrski, miński, nowogródzki, piński, rzeczycki, słucki

                                     

7.9. Nazwy niektórych jednostek administracyjnych Gubernia mohylewska

powiaty:

czausowski, czerykowski, homelski, horecki, horodecki, klimowicki, mohilewski, mścisławski, orszański, rohaczewski, sieński lub sienneński, starobychowski

                                     

7.10. Nazwy niektórych jednostek administracyjnych Gubernia piotrkowska

powiat będziński, powiat brzeziński, powiat częstochowski, powiat łaski, powiat łódzki, powiat noworadomski, powiat piotrkowski, powiat rawski

                                     

7.11. Nazwy niektórych jednostek administracyjnych Gubernia płocka

powiat ciechanowski, powiat lipnowski, powiat mławski, powiat płocki, powiat płoński, powiat przasnyski, powiat rypiński, powiat sierpecki

                                     

7.12. Nazwy niektórych jednostek administracyjnych Gubernia podolska

powiaty:

bałcki, bracławski, hajsyński, jampolski, kamieniecki, latyczowski, lityński, mohylowski, olhopolski, płoskirowski lub proskurowski, uszycki lub nowouszycki, winnicki

                                     

7.13. Nazwy niektórych jednostek administracyjnych Gubernia radomska

powiat iłżecki, powiat konecki, powiat kozienicki, powiat opatowski, powiat opoczyński, powiat radomski, powiat sandomierski

                                     

7.14. Nazwy niektórych jednostek administracyjnych Gubernia siedlecka

powiat bialski, powiat garwoliński, powiat konstantynowski, powiat łukowski, powiat radzyński, powiat siedlecki, powiat sokołowski, powiat węgrowski, powiat włodawski

                                     

7.15. Nazwy niektórych jednostek administracyjnych Gubernia suwalska

powiat augustowski, maryampolski, powiat sejneński, powiat suwalski, władysławowski, wiłkowiski, a właściwie Wyłkowyski

                                     

7.16. Nazwy niektórych jednostek administracyjnych Gubernia warszawska

powiat błoński, powiat gostyński, powiat grójecki, powiat kutnowski, powiat nieszawski, powiat nowomiński, powiat radziejowski, powiat radzymiński, powiat skierniewicki, powiat sochaczewski, powiat warszawski, powiat włocławski

                                     

7.17. Nazwy niektórych jednostek administracyjnych Gubernia wileńska

dzisieński, lidzki, oszmiański, święciański, trocki, wilejski, wileński

                                     

7.18. Nazwy niektórych jednostek administracyjnych Gubernia witebska

powiaty:

drysieński, dyneburski, lepelski, lucyński, newelski, połocki, rzeżycki, siebieski, suraski wieliski Wieliż,

                                     

7.19. Nazwy niektórych jednostek administracyjnych Gubernia wołyńska

powiaty:

dubieński, kowelski, krzemieniecki, łucki, zwiahelski lub nowogradwołyński, ostrogski, owrucki, rówieński, starokonstantynowski, zasławski

                                     

7.20. Nazwy niektórych jednostek administracyjnych Prusy wschodnie

powiat braniewski lub brunsberski Bransberg, darkiański, powiat ełcki lub łecki Lyck, fiszhuski, frydlądzki albo frylądzki fyrlądzki, gąbiński albo głąbiński, gierdawski, powiat gołdapski, powiat pasłęcki, czyli holądzki Preussich-Holand, powiat iławski Preussich-Eylau, powiat piski lub jańsborski Johannisburg, kłajpedzki Memel, królewiecki, labiewski v. labiawski albo Łabiewski Labiau, lecki Loetzen, powiat lidzbarski albo świętogórski Heiselberg, olecki lub margrabowski Oletzko, żuławski lub nizinowy Niederung, powiat olsztyński Allenstein, powiat ostródzki Osterode, pilkaleński Pilkallen, ragnecki Ragnit, rastemborski, powiat reszelski Roessel, stołupiański Stallupoehnen, powiat suski rosenberg, powiat szczycieński lub szczycki Ortelsburg, szyłokarczemski Heydekrug, świętomiejski lub świętosiekierski Heiligenbeil, tylżycki, węgoborski Angerburg, wystrucki Insterburg, ządzborski lub sąsborski Sensburg

                                     

7.21. Nazwy niektórych jednostek administracyjnych Prusy zachodnie

powiat brodnicki Strasburg, powiat chełmiński Culm, powiat człuchowski Schlochau, powiat elbląski, powiat gdański, grudziąski, powiat kartuski, powiat kościerski Berent, powiat kwidzyński Marienwerder, powiat lubawski Loebau, powiat malborski, niborski albo nidborski Neidenburg, starogrodzki Stargardt, powiat sztumski, powiat świecki Schwetz, powiat toruński, powiat tucholski, powiat wałecki Deutschkrone, powiat wejherowski Neustadt, powiat złotowski Flatow

                                     

7.22. Nazwy niektórych jednostek administracyjnych Szląsk austryacki

powiat bielski, bogumiński Oderberg, powiat cieszyński, frydecki, frysztacki, frywałdzki, skoczowski, strumieński

                                     

7.23. Nazwy niektórych jednostek administracyjnych Szląsk pruski

bolesławski Bunzlau, bolkowicki Bolkenhayn, powiat brzeski Brieg, powiat bystrzycki Habelschwerdt, powiat bytomski Beuthen, powiat gliwicki albo toszecki Tost-Gleiwitz, powiat głogowski, głupczycki Leobschutz, górski Guhrau, powiat grotkowski, powiat jaworski Jauer, powiat jeleniogórski Hirschberg, kamienogórski Landshut, powiat kluczborski Crenzburg, kładzki Glatz, powiat kozielski Kosel, powiat kożuchowski Freistadt, powiat lignicki, powiat lubański Lauban, powiat lubiński Lueben, powiat lubliniecki Lublinitz, lwowski Loewenberg, mielicki Militsch, powiat namysłowski Namslau, niemczyński Nimptsch, powiat niemodliński Falkenberg, nissański Neisse, nowotarski Neumarkt, olawski Ohlau, olesiński Rosenberg, powiat oleśnicki, powiat opolski Oppeln, powiat prądnicki Neustadt, powiat pszczyński, powiat raciborski Ratibor, rozbórski Rothenburg, powiat rybnicki, rychbachowski Reichenbach, starohucki Neurode, powiat strzeliński Strehlen, strzygłowski Striegau, stynawski Steinau, powiat sycowski Wartenberg, szprotowski Sprottau, szunowski Schoenau, powiat świdnicki, walbrzyski Waldenburg, wojrecki lub wojrowicki Hoyerswerda, powiat wołowski, powiat wrocławski, powiat ząbkowicki Frankenstein, powiat zgorzelecki Goerlitz, ziębicki Münsterberg, powiat zielonogórski Grunberg, złotoryjsko-hajnowski Goldberg-Haynau, żegański

                                     

7.24. Nazwy niektórych jednostek administracyjnych Wielkie Księstwo Poznańskie

babimoski, bukowski, powiat bydgoski Bromberg, powiat chodzieski, powiat czarnkowski, powiat gnieźnieński, powiat inowrocławski, powiat kościański, krobski, powiat krotoszyński, powiat międzychodzki Birnbaum, powiat międzyrzecki Meseritz, powiat mogilnicki, powiat obornicki, powiat odolanowski, powiat ostrzeszowski, powiat pleszewski, powiat szamotulski, szremski, powiat szubiński, powiat średzki, powiat wągrowiecki, powiat wrzesiński, powiat wschowski, powiat wyrzyski