Poprzednia

ⓘ Sprawdzanie




                                     

ⓘ Sprawdzanie

Sprawdzanie, również konfirmacja – jedna z najbardziej podstawowych odmian rozumowania obok wnioskowania, dowodzenia i wyjaśniania.

Sprawdzanie – definiując za Ajdukiewiczem pojęcie – jakiegoś zdania, np. zdania "a jest b” polega na rozwiązaniu zadania, które znajduje swe słowne sformułowanie w tzw. pytaniu rozstrzygnięcia "czy a jest b?”. Rozwiązaniem jest udzielenie jednej z dwóch właściwych odpowiedzi: "a jest b” albo "a nie jest b” na podstawie stwierdzenia prawdziwości lub fałszywości pewnych następstw wyprowadzonych ze zdania "a jest b”. W związku z powyższym procedura sprawdzania nie wyznacza jednoznacznie postaci konkluzji, wyprowadzenie której zakończy proces sprawdzania.

W procesie sprawdzania wyróżnić można następujące fazy: a postawienie pytania rozstrzygnięcia: "czy a jest b?”; b wyprowadzenie ze zdania "a jest b” jakichś następstw; c uznanie lub odrzucenie tych następstw. Wnioskowanie inferencja, prowadzące do uznania lub odrzucenia tych następstw i w sumie do uznania lub odrzucenia zdania sprawdzanego, przebiega jedną z dwóch dróg: 1 od odrzucenia następstw do odrzucenia racji – droga dedukcyjna; 2 od uznania następstw do uznania racji – droga dedukcyjna albo redukcyjna: 2.1. dedukcyjna gdy następstwa są równoważne ze zdaniem sprawdzanym; 2.2. redukcyjna gdy następstwa nie są równoważne ze zdaniem sprawdzanym.

Tak rozumiane sprawdzanie występuje w dwóch odmianach:

  • weryfikacji
  • konfirmacji
  • sprawdzanie pozytywne, które również występuje w dwóch odmianach
  • falsyfikacji
  • dyskonfirmacji ;
  • sprawdzanie negatywne, które też występuje w dwóch odmianach
  • koroboracją