Poprzednia

ⓘ Kłodzko (gmina wiejska)




Kłodzko (gmina wiejska)
                                     

ⓘ Kłodzko (gmina wiejska)

Kłodzko – gmina wiejska położona w województwie dolnośląskim, w centrum powiatu kłodzkiego i ziemi kłodzkiej. Przed reformą administracyjną Polski z 1999 r. gmina wchodziła w skład województwa wałbrzyskiego. Siedziba gminy znajduje się w Kłodzku, które tworzy osobną gminę miejską.

Obszar gminy stanowi 15.35% powierzchni powiatu. 30 czerwca 2009 gminę zamieszkiwało 17 031 osób.

                                     

1.1. Środowisko naturalne Położenie geograficzne

Gmina Kłodzko położona jest w południowo-zachodniej Polski, w Sudetach, obejmuje Kotlinę Kłodzką oraz częściowo Krowiarki, wchodzące w skład Masywu Śnieżnika i Góry Bardzkie, które stanowią równocześnie wschodnią granicę gminy.

Na zachodzie gmina Kłodzko graniczy z Polanicą-Zdrojem, gminą Szczytna i Radków, na północnym zachodzie z gminą Nowa Ruda, na wschodzie z gminami: Stoszowice, Bardo, Złoty Stok i Lądek-Zdrój, na południu z gminą Bystrzyca Kłodzka. Geograficznie gmina wiejska otacza obszar gminy miejskiej Kłodzko.

                                     

1.2. Środowisko naturalne Warunki naturalne

Powierzchnię gminy Kłodzko tworzy lekko falista równina o wysokości 350–430 m n.p.m. o charakterze starej trzeciorzędowej powierzchni zrównania, z cienką pokrywą utworów czwartorzędowych, ponad którą wznoszą się izolowane i, twardzielowe garby i wzniesienia. Najwyższym wzniesieniem na obszarze gminy jest Sarnica 551 m. Powierzchnię kotliny rozcinają głębokie, często o charakterze przełomowym doliny rzeczne. Środek gminy wyznaczają ujściowe odcinki dolin uchodzących do Nysy Kłodzkiej jej dopływów: Bystrzycy Dusznickiej, Ścinawki, Jodłownika, Jaszkówki i Białej Lądeckiej.

                                     

1.3. Środowisko naturalne Budowa geologiczna

Gmina Kłodzko leży na obszarze struktury geologicznej określanym mianem niecki lub synklinorium śródsudeckiego, jedynie jej północna część ma znacznie bardziej złożoną budowę. Występujące tu struktury należą do różnowiekowych jednostek metamorfiku kłodzkiego, struktury bardzkiej i kłodzko-złotostockiego masywu granitoidowego.

                                     

1.4. Środowisko naturalne Surowce mineralne

W porównaniu z ościennymi gminami zasoby surowców mineralnych gminy Kłodzko przedstawiają się bardzo skromnie. Znaczenie gospodarcze posiadają wyłącznie surowce skalne, eksploatowane od stuleci na potrzeby budownictwa, których pozostałością są kamieniołomy i wyrobiska.

                                     

1.5. Środowisko naturalne Warunki klimatyczne

Gmina Kłodzko charakteryzuje się umiarkowanym, łagodnym klimatem, sprzyjającym gospodarce rolnej i hodowlanej oraz turystyce. Średnia roczna temperatura wynosi około 7 °C, a w najcieplejszym miesiącu wynosi ona ok. 17 °C, zaś w najzimniejszym styczniu –2.5 °C. Roczna suma opadów atmosferycznych sięga 600 mm. Podobnie jak w całych Sudetach, dominuje wiatr z kierunków południowo-zachodnich, z wyjątkiem okresu od maja do lipca, kiedy dominują wiatry północne.

                                     

2.1. Środowisko przyrodnicze Roślinność

Szata roślinna występująca w gminie Kłodzko jest typowa dla Krainy Pogórzy Działu Sudeckiego Prowincji Górskiej. Jeszcze do XIII–XIV w. znaczne obszary zajęte były przez wielogatunkowe lasy liściaste, które obecnie występują w formie szczątkowej, będąc zastąpionymi przez łąki, pola i parki.

Specyficzne zespoły roślinne, głównie drzewiaste, tworzą parki dworskie, powszechnie zakładane na przełomie XIX/XX w., a także później, m.in. w Korytowie, Piszkowicach, Żelaźnie i Szalejowie Dolnym.

Lasy państwowe na terenie gminy Kłodzko wchodzą w skład nadleśnictw w Bardzie Śląskim, Bystrzycy Kłodzkiej, Zdrojach i Jugowie.

                                     

2.2. Środowisko przyrodnicze Zwierzęta

W gminie Kłodzko można spotkać koszatkę leśną, przedstawiciela gryzoni leśnych. Spotkać można także traszkę górską oraz salamandrę plamistą. W lasach żyją lisy i kuny leśne, na przyleśnych łąkach sarny, dziki. pospolite są gatunki takich zwierząt jak: nornik zwyczajny, kret, jeży. Niekiedy można spotkać zająca szaraka. Nad polami i łąkami bardzo często słychać skowronka pospolitego, rzadziej zaś jastrzębia.

                                     

3. Symbole gminy

Jedynym symbolem gminy Kłodzko jest jej herb, ustanowiony przez radę gminy w 1997 r., stanowiący graficzny symbol społeczności i samorządu. Łączy w sobie tradycje tych ziem ze współczesnością. Tarcza herbowa barwy złotej ma nieskomplikowany zwarty kształt. Symbolizuje charakter gminy Kłodzko – skromnej, niewyróżniającej się, lecz bogatej.

Pole tarczy herbu wypełnia godło przedstawiające srebrnego lwa w koronie, w pozycji pionowej, z wyciągniętymi przednimi łapami skierowany w prawo umieszczony na czerwonym tle, dumnie i dynamicznie stąpającego po zielonych wzgórzach, pomiędzy którymi wije się rzeka ginąca na horyzoncie, przecinając krajobraz na dwie części.

                                     

4. Historia

Gmina Kłodzko powstała po II wojnie światowej na terenie tzw. Ziem Odzyskanych II okręg administracyjny – Dolny Śląsk. 28 czerwca 1946 gmina – jako jednostka administracyjna powiatu kłodzkiego – weszła w skład nowo utworzonego województwa wrocławskiego.

Początkowo obejmowała ona tylko wsie położone w najbliższym sąsiedztwie Kłodzka. Sąsiadowała z gminami: Krosnowicami na południu, Polanicą Zdrojem na zachodzie, Bożkowem na północnym zachodzie, Bardem, Stoszowicami i Złotym Stokiem na północy. 1 lipca 1952 r. gmina została podzielona na cztery gromady: Bierkowice, Ławica, Wojciechowice, Jaszkowa Górna. Gmina została zlikwidowana 29 września 1954 r. wraz z reformą wprowadzającą gromady.

Gmina Kłodzko została przywrócona w kolejnej reformie administracyjnej 1 stycznia 1973 r., uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu. Jej obszar w stosunku do poprzedniego został poszerzony o gromady: Stary Wielisław, Szalejów Dolny i Szalejów Górny i liczyła ona 23 wsie. 2 lipca 1976 r. jej terytorium znowu zostało powiększone przez przyłączenie do niej zlikwidowanej gminy Żelazno oraz 5 wiosek z gminy Bożków. Znajdowała się ona w granicach nowo utworzonego województwa wałbrzyskiego. W 1990 r. na mocy ustawy o samorządzie terytorialnym gminy uległy przekształceniu z terenowych organów administracji rządowej w jednostki samorządu terytorialnego. Ostatnia zmiana miała miejsce w 1999 r., na jej skutek gmina wiejska Kłodzko znalazła się w powiecie kłodzkim, wchodzącym w skład województwa dolnośląskiego.



                                     

5. Zabytki

Na terenie gminy Kłodzko zachowało się wiele obiektów zabytkowych, z których znaczna część uległa całkowitej dewastacji w latach 1945–1990. Na szczególną uwagę zasługują znajdujące się tutaj kościoły i zespoły pałacowe.

Kościoły

  • Kościół św. Wawrzyńca w Starym Wielisławiu
  • Kościół św. Jakuba w Krosnowicach
  • Kościół św. Jana Chrzciciela w Ołdrzychowicach Kłodzkich
  • Kościół św. Mikołaja w Jaszkowej Górnej
  • Kościół św. Jerzego w Szalejowie Górnym
  • Kościół św. Jana Chrzciciela w Piszkowiach
  • Kościół św. Jana Chrzciciela w Jaszkowej Dolnej
  • Kościół św. Michała w Wojciechowicach
  • Kościół św. Marcina w Żelaźnie
  • Kościół św. Szymona i św. Tadeusza w Szalejowie Dolnym
  • Kościół św. Jerzego w Wojborzu
  • Kościół św. Mikołaja w Starkowie

Pałace i zespoły dworskie

  • Pałac Oppersdorfów w Ołdrzychowicach Kłodzkich
  • Pałac w Kamieńcu
  • Zespół dworski w Jaszkowej Górnej
  • Pałac Hoffmanna w Żelaźnie
  • Zespół pałacowy w Podzamku
  • Pałac w Krosnowicach Górnych
  • Zespół pałacowy w Szalejowie Dolnym


                                     

6. Gospodarka

Pod względem gospodarczym gmina wiejska Kłodzka ma rolniczy charakter. W wyniku transformacji gospodarczej z lat 90. XX w. upadły wszystkie większe zakłady przemysłowe na terenie gminy, w tym zakłady przemysłu włókienniczego, istniejące na terenie gminy od XIX w. Mieszkańcy gminy znajdują zatrudnienie głównie w pobliskim Kłodzku.

Stopa bezrobocia w gminie Kłodzko wynosi 32.25%

Dochody budżetu gminy Kłodzko w złotych na 1 mieszkańca:

                                     

7. Demografia

Powierzchnia gminy wynosi 252.25 km², co przy obecnej liczbie mieszkańców 16 928 w czerwcu 2004 daje gęstość zaludnienia równą 67 osób na 1 km². Gmina zajmuje 176. miejsce pod względem powierzchni, zaś pod względem liczby ludności w Polsce – 410.

  • Wykres ludności gminy Kłodzko w ostatnich dwóch dekadach
  • Struktura płci mieszkańców gminy Kłodzko według danych z 30 czerwca 2004 r.
  • Struktura płci i wieku mieszkańców gminy według danych z 30 czerwca 2008 r.

Sytuacja ludnościowa gminy Kłodzko należy do najstabilniejszych w regionie. Pod koniec lat 90. XX w. liczba ludności zaczęła nieznacznie spadać, jednak obecnie zaznaczyła się tendencja zwyżkowa, co ma związek z bezpośrednim sąsiedztwem gminy z Kłodzkiem, które stanowi ważny ośrodek kulturalny, gospodarczy i polityczny całej ziemi kłodzkiej.

  • Piramida wieku mieszkańców gminy Kłodzko w 2014 roku.
                                     

8. Edukacja

Na terenie gminy znajdują się 5 przedszkoli, 10 szkół podstawowych oraz 3 gimnazja. W placówkach prowadzonych przez Urząd Gminy, według danych z roku szkolnego 2008/2009 uczyło się 814 dzieci w szkołach podstawowych, wliczając w to klasy "0” oraz 135 uczniów w gimnazjach.

Lista szkół prowadzonych przez gminę Kłodzko:

                                     

8.1. Edukacja Szkoły podstawowe

  • Szkoła Podstawowa w Szalejowie Dolnym, Szalejów Dolny 100, 57-314 Szalejów Dolny
  • Szkoła Podstawowa w Szalejowie Górnym, Szalejów Górny 125, 57-314 Szalejów Górny
  • Szkoła Podstawowa w Ołdrzychowicach Kłodzkich, ul. Sportowa 1, 57-360 Ołdrzychowice Kłodzkie
  • Szkoła Podstawowa w Krosnowicach, Krosnowice 207, 57-362 Krosnowice
  • Szkoła Podstawowa w Jaszkowej Górnej 71, Jaszkowa Górna 71, 57-312 Jaszkowa Górna
  • Szkoła Podstawowa w Wojborzu, Wojbórz 52, 57-442 Wojbórz
  • Szkoła Podstawowa w Jaszkowej Dolnej, Jaszkowa Dolna 63., 57-315 Jaszkowa Dolna
                                     

8.2. Edukacja Gimnazja

  • Publiczne Gimnazjum im. Władysława Stanisława Reymonta, ul. Traugutta 1, 57-300 Kłodzko
  • Gimnazjum Publiczne w Wojborzu, Wojbórz 52, 57-442 Wojbórz
                                     

9. Kultura

W gminie znajduje się Gminna Biblioteka Publiczna z siedzibą w Ołdrzychowicach Kłodzkich. Najważniejszą instytucją kulturalną jest Ośrodek Kultury Gminy Kłodzko również z siedzibą w Ołdrzychowicach.

                                     

10. Podział administracyjny

Gmina Kłodzko dzieli się od 1990 r. na jednostki pomocnicze, zwane sołectwami. Zgodnie ze "Statutem Gminy Kłodzko” uchwalonym 30 marca 2015 r. tworzy je każda wieś w gminie.

                                     

11. Polityka

Władze

Gmina Kłodzko ma status gminy wiejskiej. Mieszkańcy wybierają do rady gminy 15 radnych. Organem wykonawczym władz jest wójt. Siedzibą władz gminy znajduje się w Kłodzku przy ulicy Okrzei 8a.

Wójtowie gminy Kłodzko od 1990:

  • 1990–1994: Bogusław Piotrowski
  • 1994–2010: Ryszard Niebieszczański
  • 2010-2018: Stanisław Longawa
  • 2018-: Zbigniew Tur

Mieszkańcy gminy Kłodzko wybierają parlamentarzystów z okręgu wyborczego Wałbrzych, a posłów do Parlamentu Europejskiego z dolnośląsko-opolskiego okręgu wyborczego z siedzibą we Wrocławiu.

Na czele każdego z sołectw stoi sołtys jako jednoosobowy organ władzy wykonawczej, który ma do pomocy radę sołecką jako organ władzy ustawodawczej, która wybierana jest przez wszystkich mieszkańców danej wsi.

Gminy partnerskie

Gmina Kłodzko ma podpisaną współpracę z trzema gminami, dwie z nich znajdują się na terenie Polski, a jedna w Niemczech:

  • Gmina Rytro
  • Georgsmarienhütte
  • Gmina Zbąszyń


                                     

12. Religia

Na terenie gminy Kłodzko swoją działalność prowadzi głównie Kościół katolicki, który jako jedyna wspólnota religijna posiada na jej terenie swoje parafie, wchodzące w skład dwóch dekanatów: kłodzkiego i lądeckiego, należących do diecezji świdnickiej:

  • parafia św. Jana Chrzciciela → Jaszkowa Dolna
  • parafia św. Jana Chrzciciela → Piszkowice
  • parafia Wniebowzięcia NMP → Kłodzko
  • parafia św. Michała Archanioła → Wojciechowice
  • parafia św. Jerzego → Szalejów Górny
  • parafia św. Jana Chrzciciela → Ołdrzychowice Kłodzkie
  • parafia św. Marcina → Żelazno
  • parafia św. Jakuba Apostoła → Krosnowice
  • parafia św. Jerzego → Wojbórz
  • parafia św. Mikołaja → Jaszkowa Górna
                                     

13.1. Bezpieczeństwo Policja

Gmina Kłodzko podlega pod teren działania Komendy Powiatowej Policji w Kłodzku, mającej swoją siedzibę przy pl. Chopina. Swoją służbę w terenie gminy pełni trzech dzielnicowych: st. asp. Maciej Franczak, st. sierż. Łukasz Frączkowski, sierż. sztab. Adrian Brandiuk, asp. Anna Rydzak.

                                     

13.2. Bezpieczeństwo Straż pożarna

W Kłodzku swoją siedzibę ma Komenda Powiatowa Straży Pożarnej, gdzie funkcjonuje jednostka ratowniczo-gaśnicza. Podlegają jej Ochotnicze Straże Pożarne z terenów gminy Kłodzko w: Ołdrzychowicach Kłodzkich, Jaszkowej Górnej, Żelaźnie, Starym Wielisławiu, Krosnowicach, Wojciechowicach, Szalejowie Dolnym i Szalejowie Górnym.

                                     

13.3. Bezpieczeństwo Służba zdrowia

Na terenie gminy działają 2 gabinety lekarsko-zabiegowe w Żelaźnie i Wojciechowicach. Ponadto działają 4 ośrodki zdrowia, w których swoje praktyki prowadzą lekarze rodzinni w Krosnowicach, Ołdrzychowicach, Jaszkowej Górnej i Szalejowie Dolnym. Ponadto w Wojborzu znajduje się punkt felczerski.

Najbliższy szpital znajduje się w stolicy gminy na Jurandowie – Szpital Powiatowy.

                                     

14.1. Transport Komunikacja samochodowa

Przez obszar gminy przechodzi trasa europejska, trzy drogi krajowe oraz dwie drogi wojewódzkie:

  • 8 E67 z Kudowy-Zdroju do Budziska
  • Trasy europejskie
  • 33 z Kłodzka do Boboszowa
  • Drogi krajowe
  • 46 z Kłodzka do Szczekocin
  • 381 z Kłodzka do Wałbrzycha
  • 392 z Żelazna do Bystrzycy Kłodzkiej
  • Drogi wojewódzkie

Komunikacja autobusowa na terenie gminy obsługiwana jest przez PKS Kłodzko oraz prywatną firmę A-Vista, która uruchomiła kursy podmiejskie dla północnej części gminy do Kłodzka.

                                     

14.2. Transport Komunikacja kolejowa

Kłodzko stanowi ważny węzeł kolejowy w powiecie kłodzkim. Przez teren gminy wiejskiej Kłodzko przechodzą cztery linie kolejowe:

  • 309 z Kłodzka Głównego do Kudowy-Zdroju, powstała w latach 1890–1905
  • 286 z Kłodzka Głównego do Wałbrzycha Głównego, powstała w latach 1879–1880, uruchomiona ponownie dla ruchu pasażerskiego w 2009 r. przez Koleje Dolnośląskie
  • 276 z Wrocławia Głównego do Międzylesia, powstała w latach 1871–1875
  • 322 z Kłodzka Głównego do Stronia Śląskiego, powstała w 1897 r., obecnie nieczynna dla ruchu pasażerskiego.

Na terenie gminy Kłodzko znajdują się 3 stacje kolejowe i 4 przystanki osobowe:

  • czynne: Krosnowice Kłodzkie,
  • nieczynne: Żelazno, Ołdrzychowice Kłodzkie
  • Stacje kolejowe
  • Przystanki osobowe: Gorzuchów Kłodzki, Bierkowice, Ławica i Stary Wielisław
                                     

15. Turystyka i sport

Od 2. połowy lat 90. XX wieku na obszarze gminy wiejskiej zaczyna rozwijać się turystyka, podupadła w ostatnim półwieczu, która opiera się o powstające gospodarstwa agroturystyczne. Poza tym przez terytorium gminy przechodzą dwa szlaki turystyczne:

  • im. Jana Szczypińskiego, który prowadzi z Bystrzycy Kłodzkiej do Złotego Stoku przez Ptasznik
  • z Kłodzka przez Jóźwików na Kłodzką Górę

Każda większa wioska na terenie gminy wiejskiej Kłodzko posiada swoje boisko sportowe. W połowie lat 40. XX wieku powstały tutaj pierwsze kluby sportowe, działające w ramach Ludowych Zespołów Sportowych, w których dominującą sekcją była piłka nożna. Do dzisiaj na terenie gminy działają następujące kluby:

  • LZS Lech Ołdrzychowice
  • LKS Bierkowice
  • LZS Orlęta Krosnowice
  • ATS Wojbórz
  • LZS Tornado Ławica
  • LZS Iskra Bagietka Jaszkowa Dolna
  • Odrodzeni Szalejów Dolny