Poprzednia

ⓘ Gustaw III




Gustaw III
                                     

ⓘ Gustaw III

Gustaw III – król Szwecji z dynastii Holstein-Gottorp od 1771 roku; zwolennik absolutyzmu oświeconego.

                                     

1.1. Życiorys Dzieciństwo i młodość

Urodził się w 1746 roku w Sztokholmie jako najstarszy syn Adolfa Fryderyka i Ludwiki Ulryki Hohenzollern. Jego młodszym bratem był Karol XIII. Odebrał bardzo staranne wykształcenie, a jednym z jego wychowawców był polityk, hrabia Carl Gustaf Tessin. Zapatrzony we francuski model ustrojowy dążył do absolutyzmu oświeconego. Jeszcze przed objęciem rządów w 1768 roku opracował wraz z grupą polityków nie należących do partii kapeluszy projekt nowej ustawy oraz postulował rozszerzenie uprawnień królewskich.

                                     

1.2. Życiorys Początki rządów

Po śmierci ojca w 1771 roku został nowym władcą Szwecji. Swoje rządy rozpoczął od krytyki parlamentaryzmu, zwracając uwagę na powszechną anarchię, korupcję, ingerencję obcych mocarstw w życie polityczne kraju. 19 sierpnia 1772 roku przeprowadził przy pomocy szlacheckiego korpusu oficerskiego zamach stanu, wymuszając na sejmie zgodę na przyjęcie nowej ustawy wprowadzającej absolutyzm. Jednocześnie zlikwidował profrancuskie stronnictwo kapeluszy i prorosyjskie stronnictwo czapek, czym ograniczył znaczenie Riksdagu.

                                     

1.3. Życiorys Polityka wewnętrzna

Gustaw III należał do zwolenników fizjokratyzmu, czyli wolnego rynku opartego na produkcji rolniczej. Dążył do zniesienia przywilejów i monopoli. Ustanowił wolny handel zbożem w Finlandii w 1775 roku, a następnie w całym królestwie 1780. Przeprowadził reformę walutową w latach 1776–1777, a także kodyfikację prawa cywilnego 1775-1787. Zmodernizował wymiar sprawiedliwości, znosząc tortury, procesy o czary i sądy nadzwyczajne. Jego zasługą jest także rozbudowa floty i armii. W 1774 roku znowelizował prawo o wolności druku, zawężając zakres swobód. Mimo dużego oporu kleru przeforsował w 1779 roku deklarację o wolności religii.

                                     

1.4. Życiorys Działalność kulturalna

Gustaw III należał do wielkich miłośników teatru. Był protektorem sztuk pięknych, literatury i nauki. W 1786 roku założył Akademię Szwedzką. Korespondował z Diderotem i Wolterem, pisał dramaty historyczne. Opublikował anonimowo traktat O niebezpieczeństwie wagi politycznej albo wykład przyczyn, które zepsuły równoważność na północy, od wstąpienia na tron rosyjski Katarzyny II, który przełożony na język polski w 1790 roku, odegrał pewną rolę w propagandzie politycznej stronnictwa reform Sejmu Wielkiego w Rzeczypospolitej.

                                     

1.5. Życiorys Polityka zagraniczna

W 1788 roku rozpoczął wojnę przeciwko Rosji bez wcześniejszego wypowiedzenia. Kierując osobiście operacjami w Zatoce Fińskiej, odniósł 9 lipca 1790 świetne zwycięstwo nad Rosjanami w bitwie morskiej pod Ruotsinsalmi Svenskund. Jednak zawarty 14 sierpnia tego samego roku traktat pokojowy w Värälä kończył tę wojnę na zasadzie status quo ante bellum, czyli bez zmian terytorialnych. Mimo tego Katarzyna II wyrzekła się ingerowania w wewnętrzne sprawy Szwecji oraz uznała ustawę z 1772.

Gdy wybuchła rewolucja francuska działał tworząc koalicję konserwatywnych władców przeciw niej. Nie wykluczał nawet desantu na ziemi francuskiej.

                                     

1.6. Życiorys Śmierć

Dalsze reformy władcy spotkały się z silnym oporem opozycji arystokratycznej, która zawiązała spisek przeciwko Gustawowi III. Zamach na jego życie został przeprowadzony w operze sztokholmskiej 16 marca 1792 podczas maskarady. Raniony strzałem w plecy, król zmarł dwa tygodnie później w wyniku infekcji, która wdała się po postrzale. Został pochowany w kościele Riddarholmen.

                                     

2. Potomstwo

W 1766 roku Gustaw III pojął za żonę Zofię Magdalenę, córkę króla Danii i Norwegii Fryderyka V z dynastii Oldenburgów. Małżeństwo to nie należało do udanych na skutek różnic w charakterach obojga małżonków. Jednak para doczekała się dwóch synów:

  • Karola Gustawa 1782-1783, księcia Smalandii
  • Gustawa IV Adolfa 1778-1837, króla Szwecji
                                     

3. Odznaczenia

  • 1. Wielki Mistrz Orderu Wazów fundator w 1772
  • 3. Wielki Mistrz Orderu Miecza
  • 3. Wielki Mistrz Orderu Serafinów odznaczony w 1748
  • 3. Wielki Mistrz Orderu Gwiazdy Polarnej
  • Order Świętego Andrzeja 1774, Rosja
  • Order Orła Czarnego 1746, Prusy
  • Order Słonia 1766, Dania
  • Order Świętego Aleksandra 1774, Rosja
                                     
  • Leninem. Rozmowa z rzeźbiarzem Gustawem Zemłą, Nowe Państwo 2001, nr 43 44. Chrzanowski Tadeusz, Sculpture metaphysics of Gustaw Zemła, Antologia di Belle
  • Gustaw I Waza ur. 12 maja 1496, zm. 29 września 1560 w Sztokholmie król Szwecji od 6 czerwca 1523, założyciel dynastii Wazów, ojciec królów Eryka XIV
  • Gustaw Józef Nachajski pseud. Tadeusz Tomicki ur. 13 sierpnia 1898 w Ulanowie zm. 2 sierpnia 1944 polski prezbiter Kościoła katolickiego, wikary
  • Spotkaniach Teatralnych 1984: Złoty Krzyż Zasługi Gustaw Kron w bazie filmpolski.pl Gustaw Kron w bazie Filmweb Gustaw Kron na zdjęciach w bazie Filmoteki Narodowej
  • Gustaw Manteuffel projektuje Inflanty... str. XII. Gustaw Manteuffel. Inflanty Polskie oraz listy znad Bałtyku. Krzysztof Zajas. Wprowadzenie. Gustaw
  • Gustaw Reicher Rajcher pseud. Rwal, Stefan Baum, Józef, Rewel, Gustaw Rupiewicz ur. 5 lutego lub 1 marca 1900 w Łodzi, zm. 17 września 1938 w miejscu
  • Zaduszki. Gustaw pojawia się jako pustelnik w domu greckokatolickiego księdza, swojego dawnego nauczyciela. Ksiądz początkowo go nie rozpoznaje. Gustaw opowiada
  • Gustaw Adolf Gebethner ur. 3 stycznia 1831, zm. 18 września 1901 polski księgarz i wydawca. Syn Wilhelma Gebethnera i Julianny z Ritzów, brat Feliksa
  • 135 Gustaw Pilecki tworzył głównie portrety, uprawiał malarstwo olejne. Jego obrazy są uznawane przez antykwarystów za rzadkość. DESA, Gustaw Pilecki
  • Gustaw Herman Marcin Gizewiusz, Gisevius ur. 21 maja 1810 w Piszu, zm. 7 maja 1848 w Ostródzie pastor ewangelicki, polski działacz społeczno - narodowy

Użytkownicy również szukali:

...
...
...