Poprzednia

ⓘ Szpital św. Ducha w Warszawie (ul. Elektoralna 12)




Szpital św. Ducha w Warszawie (ul. Elektoralna 12)
                                     

ⓘ Szpital św. Ducha w Warszawie (ul. Elektoralna 12)

Szpital został założony w Starej Warszawie w 1442 przy kościele św. Marcina na ul. Piwnej przez ks. Annę Holszańską jako przytułek dla najuboższych.

W 1820 szpital św. Ducha był jednym spośród siedmiu warszawskich szpitali. W każdym szpitalu ordynował jeden lekarz, najczęściej, mimo podpisanych nieraz umów, bezpłatnie. Był nim w owym czasie Jacek Hiacynt Dziarkowski.

Pod koniec okresu rządów, utworzonej w 1832, Rady Głównej Opiekuńczej, szpital św. Ducha opuścił pałac na Przyrynku i przeniósł się do tzw. koszar Sierakowskich przy ulicy Konwiktorskiej. Przeprowadzka odbyła się w styczniu 1853, a wywołana była projektowanym zajęciem ulicy Przyrynek pod rozszerzenie Cytadeli. Ponieważ pomieszczenie przy ulicy Konwiktorskiej z założenia było pomieszczeniem tymczasowym, Rada uzyskała pozwolenie na rozpoczęcie budowy nowego budynku dla szpitala przy ulicy Elektoralnej.

Gmach przy ul. Elektoralnej 12 został wzniesiony w latach 1859–1861 w miejscu manufaktury Dangla, zajmującej się produkcją powozów i karet według wzoru londyńskiego według projektu Józefa Orłowskiego jako budynek neorenesansowy. Był to pierwszy szpital w Warszawie z wolno stojącymi pawilonami. Przewodniczącym komitetu budowy był hr. Janusz Rostworowski, dostojnik dworu Królestwa Polskiego, a następnie Cesarstwa Rosyjskiego, współfundator Warszawskiego Szpitala dla Dzieci.

W 1881 r. kierownikiem pracowni chemiczno-bakteriologicznej został Leon Nencki. Przed wojną klinikę chorób wewnętrznych prowadził Vilém Dušan Lambl; jego asystentem był Samuel Goldflam. Przed 1939 Szpital św. Ducha był jednym z najnowocześniejszych w mieście.

Podczas obrony Warszawy w 1939, 25 września, szpital został zbombardowany. Placówka została przeniesiona w 1940 r. na ul. Dworską teren obecnego Szpitala Wolskiego. W 1941 r. oba szpitale przeniesiono na Pragę do budynków Gminy Żydowskiej, w opuszczonych budynkach urządzono niemiecki szpital wojskowy. W 1946 r. ocalałe po wojnie zabudowania przy Dworskiej zajął ponownie Szpital św. Ducha. W 1957 r. zmieniono mu nazwę na Szpital Miejski nr 1.

W 1953 r. budynek przy ul. Elektoralnej odbudowano z przeznaczeniem na Dom Kultury. Najpierw obiekt zajmowały Związki Zawodowe, później mieścił się w nim Warszawski Ośrodek Kultury. Obecnie znajdują się tutaj:

  • Szkoła Podstawowa nr 213 – przeniesiona na ul. Elektoralną 12/14 we wrześniu 1969 r.;
  • Gimnazjum nr 62;
  • Zespół Szkół Specjalnych nr 63;
  • Mazowiecki Instytut Kultury – dawniej MCKiS Mazowieckie Centrum Kultury i Sztuki, w latach 90. XX w. powstałe z połączenia WOK Warszawskiego Ośrodka Kultury z KBK Krajowym Biurem Koncertowym oraz Stołecznym Biurem Wystaw Artystycznych;
  • Szkoła Podstawowa Specjalna nr 243;
  • Trzyletnia Szkoła Przysposabiająca do Pracy nr 5;
  • Gimnazjum Specjalne nr 146;
  • Zespół Szkół Specjalnych nr 85 – przeniesiony na ul. Elektoralną 12/14 w 1975 r.;
  • pomnik przyrody: jesion wyniosły.

Na budynku znajduje się tablica Miejskiego Systemu Informacji o treści:

Gmach szpitala św. Ducha. Szpital założony w XV w. przy kościele św. Marcina, ul. Piwna. Budynek wzniesiony w I. 1859-1861, proj. Józef Orłowski. Neorenesansowy. Pierwszy szpital warszawski z wolno stojącymi pawilonami. Spalony w 1939 r., odbudowany po 1945 r.