Poprzednia

ⓘ Sandarmoch




Sandarmoch
                                     

ⓘ Sandarmoch

Sandarmoch – uroczysko w lesie niedaleko miasta Miedwieżjegorsk w Republice Karelii w Rosji. W lipcu 1997 r. odnaleziono tam masowe groby ofiar "wielkiego terroru” z lat 1937 – 1938. Na powierzchni około 10 hektarów znaleziono 236 jam. Według archiwów w tym miejscu rozstrzelano i pochowano ponad 9500 osób 58 narodowości, w tym Polaków. Byli to więźniowie obozu na Wyspach Sołowieckich, więźniowie pracujący przy budowie Kanału Białomorsko-Bałtyckiego oraz mieszkańcy okolicznych wsi. 9 października 1937 "trójka specjalna” NKWD obwodu leningradzkiego RFSRR skazała jednym wyrokiem listę 1116 więźniów Sołowek na śmierć. Znane są nazwiska 1111 więźniów obozu sołowieckiego, którzy zostali rozstrzelani w Sandarmoch. Wśród zamordowanych było wielu wybitnych działaczy politycznych, kultury i kapłanów pochodzących ze wszystkich republik ZSRR. Operacją "oczyszczania obozu od antysowieckiego pierwiastka” kierowała trójka NKWD na obwód leningradzki: Leonid Zakowski, Władimir Garin i prokurator Borys Pozern. Podczas kolejnej fali czystek Leonid Zakowski i Borys Pozern zostali aresztowani i rozstrzelani w 1938 i 1939 r. Borys Pozern został zrehabilitowany w 1956 r.

Egzekucje były przeprowadzane w tajemnicy. Aż do lipca 1997 roku nie wiedziano o masowych pochówkach ofiar reżimu stalinowskiego w wym miejscu. 1 lipca 1997 roku ekspedycja petersburskiego i petrozawodzkiego stowarzyszenia "Memoriał” z historykiem Jurijem Dmitriewym na czele odkryła pierwsze zbiorowe mogiły.

Od momentu odkrycia pochówków w Sandarmochu co roku, w rocznicę początku Wielkiego terroru w ZSRR – 5‒7 sierpnia, odbywają się tu nabożeństwa żałobne w obrządku prawosławnym i katolickim oraz spotkanie pamięci. W 1998 miejsce otrzymało status cmentarza oraz został zamontowany obelisk granitowy z napisem: "Ludzie, nie mordujcie się nawzajem”.

W roku 2004 wzniesiono tu również kozacki krzyż granitowy "Zamordowanym synom Ukrainy”.

W kaplicy znajdują się listy nazwisk skazanych, do których wgląd ma każdy odwiedzający.