Poprzednia

ⓘ Gestapo




Gestapo
                                     

ⓘ Gestapo

Gestapo – tajna policja utworzona w III Rzeszy 26 kwietnia 1933, która w sposób bezwzględny zwalczała wszelkie przejawy oporu, rozwiązana wraz z upadkiem III Rzeszy w 1945. Przez Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze uznana za organizację zbrodniczą.

                                     

1. Historia

26 kwietnia 1933 roku Hermann Göring, ówczesny minister spraw wewnętrznych Prus, utworzył Urząd Tajnej Policji Państwowej niem. Geheimes Staatspolizeiamt – Gestapa, początkowo tylko dla prowincji pruskiej. Urzędem Tajnej Policji Państwowej kierował Rudolf Diels do czerwca 1934 roku.

Początkowo Gestapo było Departamentem I-A dawnego pionu pruskiej policji politycznej Sapo. W jego skład wchodziły początkowo trzy Wydziały Główne:

  • Policja obronna kontrwywiad; szefowie: radca stanu Günther Patschowsky 1934/kierownikiem Wydziału Wschód był komisarz Walter Kubitzki, a w 1936 roku Werner Best.
  • Administracja, organizacja i prawo;
  • Przestępstwa polityczne;
                                     

1.1. Historia Zmiany w aparacie policyjnym III Rzeszy

W 1936 urząd objął swym działaniem całe Niemcy i zmienił nazwę na Gestapo. Skrót "Gestapo” wymyślił najprawdopodobniej urzędnik berlińskiej poczty, gdyż pełna nazwa nie mieściła się na pieczątce.

10 lutego na mocy ustawy pruskiej, usankcjonowano wyjątkowe stanowisko i określono zakres działania Gestapo. Ustawa czyniła je legalną instytucją, ale jednocześnie stawiała ponad prawem. Od decyzji Gestapo nie przysługiwało prawo odwołania się do sądu. Intencję ustawodawcy najlepiej wyrażają słowa proklamacji Adolfa Hitlera z 22 października 1938 roku: "wszelkie środki podejmowane dla urzeczywistnienia woli wodza uważa się za zgodne z prawem, nawet jeśliby miały być sprzeczne z obowiązującymi ustawami i dotychczasową praktyką”. Szefem całej policji niemieckiej został Heinrich Himmler, bardzo bliski współpracownik Adolfa Hitlera.

W tym samym roku 1936 Heinrich Himmler połączył Gestapo i policję kryminalną Kriminalpolizei – Kripo w jedną organizację – Policję Bezpieczeństwa Sicherheitspolizei – Sipo i podporządkował ją szefowi partyjnej służby bezpieczeństwa Sicherheitsdienst – SD, Reinhardowi Heydrichowi. W październiku 1939, po awansie Heinricha Himmlera na stanowisko komisarza Rzeszy do spraw umacniania niemieckich wartości narodowych, odpowiedzialnego za zachowanie czystości rasowej na Wschodzie, funkcję szefa Gestapo objął SS-Oberführer Heinrich Müller.

W latach 1938–1941 Gestapo ściśle współpracowało z NKWD w zakresie likwidacji podziemia i opozycji politycznej na terenach okupowanych przez ZSRR i III Rzeszę.

                                     

1.2. Historia Podporządkowanie administracyjne, zadania i działalność

W latach 1939–1945 Gestapo wchodziło w skład Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy Reichssicherheitshauptamt – RSHA, jako jego IV Urząd. Gestapo działało na terenie państwa niemieckiego, oraz we wszystkich okupowanych przez III Rzeszę państwach europejskich, stanowiąc główny czynnik terroru i odgrywając główną rolę w inspirowaniu i realizowaniu zbrodniczych planów rasistowskiej polityki narodowych socjalistów. Wielu członków Gestapo przydzielanych było także do jednostek Einsatzgruppen. Gestapo przed Anschlussem Austrii zatrudniało około 7 000 osób, natomiast pod koniec 1944, liczba ta wzrosła do około 32 000 funkcjonariuszy. Według Bogusława Wołoszańskiego Gestapo Sipo zatrudniało 45 000 pracowników oraz około 60 000 agentów i 100 000 informatorów. Siedziba centrali Gestapo od 1933 roku mieściła się w budynku byłej berlińskiej Szkoły Sztuk Pięknych, przy Prinz-Albrecht-Straße 8.

Podstawowe funkcje Gestapo jako organu defensywnego struktur bezpieczeństwa III Rzeszy to:

  • Prowadzenie działań kontrwywiadowczych
  • Przeciwdziałanie dywersji
  • Inwigilacja i zwalczanie przeciwników reżimu w granicach III Rzeszy i na obszarach okupowanych
  • Egzekutywa policyjna.

Na początku marca 1940 w Zakopanem miała miejsce wspólna konferencja sowieckiego NKWD i Gestapo, na której omówiono metody pracy operacyjnej przeciwko podziemiu polskiemu i wymieniono się informacjami, Rosjanie wydali Niemcom zbiegłych do ZSRR komunistów niemieckich i austriackich por. Aleksander Weissberg-Cybulski.

Działania Gestapo nie podlegały żadnej kontroli ani zaskarżeniu przed sądem. Współpracownik Himmlera, dr Werner Best Pierwszy szef Departamentu II RSHA, ujął to następująco: "Dopóki policja wykonuje polecenia przywództwa, działa legalnie ”.

W 1946 roku Gestapo zostało uznane za organizację przestępczą, winną ludobójstwa i zbrodni wojennych, przez Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze.



                                     

2. Struktury organizacyjne Gestapo

Początkowa struktura organizacyjna Gestapo:

  • Referat A-2: zwalczanie sabotażu i dywersji
  • Referat A-4: organizacje kościelne
  • Referat A-1: lewicowy ruch oporu
  • Referat A-5: emigracja
  • Gruppe "IV A” – zwalczanie ruchu oporu – kierownik SS-Oberführer Friedrich Panzinger 1941-1944
  • Referat A-3: prawicowy ruch oporu
  • Gruppe "IV B” – opozycja – kierownik SS-Sturmbannführer Albert Hartl 1939–1944
  • Referat B-6: przestępstwa graniczne
  • Referat B-5: mniejszości narodowe
  • Referat B-2: wyznania religijne
  • Referat B-4: prasa/propaganda
  • Referat B-3: handel i rzemiosło
  • Referat B-1: sprawy żydowskie
  • Gruppe "IV C” – kartoteka i areszty – kierownik SS-Sturmbannführer Fritz Rang 1941-1943
  • Referat C-4: gromadzenie informacji
  • Referat C-1: kartoteka/akta personalne
  • Referat C-2: areszt prewencyjny
  • Referat C-3: sprawozdawczość
  • Referat C-5: nadzór
  • Referat D-3: obcokrajowcy wrogich państw
  • Gruppe "IV D” – wielkoniemiecka strefa wpływów – kierownik SS-Standartenführer Erwin Wienman 1941-1944, SS-Standartenführer Fritz Rang 1944 – V 1945
  • Referat D-4: kraje okupowane Europy Zachodniej
  • Referat D-2: Generalne Gubernatorstwo
  • Referat D-5: kraje okupowane na Wschodzie
  • Referat D-1: Protektorat Czech i Moraw
  • Referat E-6: kontrwywiad Południe
  • Referat E-3: kontrwywiad Zachód
  • Referat E-1: sprawy ogólne kontrwywiadu
  • Referat E-4: kontrwywiad Północ
  • Referat E-5: kontrwywiad Wschód – kier. Walter Kubitzki/Sonderkommando VES zwalczanie wywiadu i łączności ZWZ/AK
  • Gruppe "IV E” – kontrwywiad – kierownicy SS-Standartenführer Werner Best 1936 – 27 IX 1939, SS-Standartenführer Walter Schellenberg 27 XI 1939 – 21 VI 1941, SS-Oberführer Walter Huppenkothen VII 1941 – IV 1944, SS-Standartenführer Helmut Knochen I/IV 1945, SS-Sturmbannführer Horst Kopkow IV 1945.
  • Referat E-2: administracja i zaopatrzenie/następnie: kontrwywiad gospodarczo-przemysłowy
  • Gruppe "IV F” – służba graniczna, cudzoziemcy, paszporty.

W późniejszym czasie jeszcze powstały Gruppe "IV-N” – początkowo jako służba łączności Gestapo, potem jako tzw. służba informacyjna kartoteka całej agentury i kontrola efektywności agenturalnego zdobywania informacji, oraz Gruppe "IV S” – zwalczanie ruchów partyzanckich.

We wrześniu 1939 roku Gestapo zostało włączone do nowo utworzonego scentralizowanego organu bezpieczeństwa RSHA jako Urząd IV Amt IV i pozostało w jego ramach aż do rozwiązania w 1945 roku. Po wybuchu wojny utworzono równolegle Departament IV/B. W okresie późniejszym dotychczasowe jednostki skomasowano w jeden Wydział IV/A, a Departament IV/B przekształcono w Wydział IV/B.

                                     

2.1. Struktury organizacyjne Gestapo Gestapo 1944

Zależnie od wymogów wojny struktura organizacyjna Gestapo ulegała dalszym zmianom. Na początku 1944 roku przedstawiała się następująco:

Amt IV RSHA – Policja Graniczna oraz wchodzący w skład referatu: Zollgrenzschutz – Urząd Celny – inspekcja graniczna, ochrona i rewizje.
                                     

3. Stopnie służbowe

Ze źródeł specjalistycznych m.in. www.powstanie-warszawskie-1944.pl wynika, że funkcjonariusze Gestapo używali podwójnych stopni – obok stopnia służbowego SS był także stopień policyjny.

W Gestapo obowiązywały następujące rangi służbowe i odpowiednie stopnie SS, m.in.:

  • Kriminalinspekteur i Kriminalkommissar SS-Obersturmführer
  • Regierungs und Kriminaldirektor SS-Standartenführer
  • Regierungs und Kriminalrat SS-Sturmbannführer
  • Kriminaldirektor SS-Hauptsturmführer
  • Oberregierungsrat und Kriminalrat SS-Obersturmbannführer
  • Kriminalsekretär i Kriminalobersekretär SS-Untersturmführer
  • Kriminalassistent SS-Oberscharführer
  • Kriminaloberassistent SS-Hauptscharführer

Według innych źródeł struktura podwójnych stopni wyglądała następująco:

  • Kriminalinspektor SS-Obersturmführer
  • Regierungs- und Kriminaldirektor SS-Standartenführer
  • Kriminaloberassistent SS-Oberscharführer
  • Kriminalassistent SS-Rottenführer
  • Kriminaldirektor SS-Sturmbannführer
  • Kriminalkommissar SS-Hauptsturmführer
  • Kriminalsekretär –
  • Regierungs- und Kriminalrat –
  • Kriminalobersekretär SS-Untersturmführer
  • Oberregierungs- und Kriminalrat SS-Obersturmbannführer


                                     

4. Umundurowanie

Gestapo używało stopni Sipo, aby zasugerować ludności cywilnej przynależność do policji. Czarne mundury były używane przez całą wojnę jako mundury galowe. Na co dzień funkcjonariusze Gestapo używali szarych mundurów SS oraz mundurów policyjnych SS z wykładanym kołnierzem, koszulą i czarnym krawatem.

Wszyscy funkcjonariusze Gestapo nosili na lewym rękawie romby z inicjałami SD, gdyż to właśnie SD sprawowała kierowniczą rolę w całej RSHA, a szefami pionów Gestapo zawsze byli oficerowie SD. Gestapo było w praktyce jedynie egzekutywą w rękach SD i wykonywała wszystkie jej wytyczne. Choć cele obu pionów w wielu dziedzinach się pokrywały bądź dublowały, to jednak siłą sprawczą całego aparatu RSHA była właśnie SD.

Użytkownicy również szukali:

agenci gestapo, gestapo definicja, gestapo müller pedia,

...
...
...