Poprzednia

ⓘ Stary Oleksiniec




Stary Oleksiniec
                                     

ⓘ Stary Oleksiniec

Stary Oleksiniec albo Aleksiniec Stary – wieś w rejonie krzemienieckim obwodu tarnopolskiego, założona w 1430 r. W II Rzeczypospolitej miejscowość była siedzibą gminy wiejskiej Stary Oleksiniec w powiecie krzemienieckim województwa wołyńskiego. Wieś liczy 983 mieszkańców.

                                     

1. Historia

Dzieje dwóch miejscowości o podobnej naz­wie, Oleksiniec Stary i Nowy leżących u źródeł rzeki Horyń, w odległości czterech kilometrów od siebie, kształtowały się początkowo odmiennie. Oleksiniec Stary w 1463 r. był własnością księcia Sołtana Wasilewicza Zbaraskiego. Później wraz z pobliską wsią Rydoml stał się dziedzic­twem książąt Sołomereckich. Beata Sołomerecka darowała tę włość Czartoryskim. Oleksiniec Nowy, noszący początkowo nazwę Andrzejowa, należał w tym czasie do książąt Wiśniowieckich. Księżna Aleksandra Wiśniowiecka, córka Jędrzeja, wo­jewody wołyńskiego, wychodząc około 1570-1580 roku za mąż za Jerzego na Klewaniu Czartoryskiego ur. ok. 1560 r. - zm. 1626 r., sta­rostę łuckiego, wniosła majątek Andrzejów do dóbr męża i zmieniła jego nazwę na Olek­siniec Nowy oraz uzyskała dla osady status mias­teczka. W ten sposób w ręku Czartoryskich znalazł się zarówno Oleksiniec Stary, jak i No­wy, tworzące odtąd całość.

Pod koniec XVIII wieku cały klucz oleksiniecki należał do księcia Józefa Klemensa Czartory­skiego, stolnika Wielkiego Księstwa Litewskiego, ostatniego męskiego potomka linii koreckiej. Jego córka Celestyna 1790-1850, poślubiw­szy w 1812 r. Gabriela Rzyszczewskiego herbu Pobóg 1780-1857, późniejszego generała i marszałka szlachty powiatu krzemienieckie­go, otrzymała w posagu klucz oleksiniecki. Ge­nerał Rzyszczewski, dziedzic Żukowiec, Wyżgródka, Rydomla, Rzyszczewa i wielu innych dóbr, a w końcu także i Oleksińca, mieszkał stale w Żukowcach. Po jego śmierci majątek uległ podziałowi między dzieci. Stary i Nowy Oleksiniec oraz Rokitno przypadły synowi najmłodszemu, Aleksandrowi 1823-1891, ożenionemu z Anielą Mężeńską herbu Kościesza. Ostatnim z rodziny właścicielem Olek­sińca był ich najmłodszy syn Stefan hrabia Rzyszczewski ur. w 1862 r. Około 1914 roku sprzedał on majątek żonie rosyjskiego generała, Swininowej. Na przełomie XIX i XX w. ob­szar dóbr oleksinieckich zajmował powierzch­nię 2820 dziesięcin.

Czartoryscy posiadali w Oleksińcu bastionowy zamek zbudowany w końcu XVI wieku w stylu renesansowym, który został około 1850 roku przebudowany na neogotycki pałac. Obiekt został zniszczony podczas I wojny światowej.

W okresie po rozbiorach Polski położony przy granicy Galicji po stronie rosyjskiej.

                                     

2. Zabytki

  • zamek - zniszczony podczas I wojny światowej, do naszych czasów zachowały się jego ruiny
  • rzymsko-katolicki kościół zamkowy fundacji Czartoryskich, zamieniony na cerkiew prawosławną.

Użytkownicy również szukali:

...
...
...