Poprzednia

ⓘ Związek Reński




Związek Reński
                                     

ⓘ Związek Reński

Związek Reński, Konfederacja Reńska – konfederacja państw niemieckich, zależnych od I Cesarstwa Francuskiego, istniejąca w latach 1806–1813.

                                     

1. Geneza i powstanie

Ówcześnie największym wrogiem Francji była monarchia Habsburgów. W trakcie wojen napoleońskich, będących ostatnią próbą przejęcia przez Francję władzy w Europie, po zawarciu pokoju w Lunéville 9 lutego 1801 i pokoju w Amiens 25 marca 1802 Napoleon Bonaparte umacniał swe panowanie w Niemczech, gdzie doprowadził do ogromnego przewrotu; zmusił małe państwa Świętego Cesarstwa Rzymskiego do połączenia się z większymi. Wcześniej rozdrobniona Rzesza skupiała ponad 300 państw.

Związek został utworzony 12 lipca 1806. 1 sierpnia 1806 nastąpiło formalne wystąpienie 16 państw zachodnich i południowych Niemiec z Rzeszy i przyjęcie przez nich protektoratu cesarza Francuzów Napoleona Bonapartego. Nazwa nawiązywała do Ligi Reńskiej, podobnego tworu, jaki w XVII wieku powstał w zachodnich Niemczech z inspiracji króla francuskiego Ludwika XIV. Po klęsce w bitwie pod Austerlitz 2 grudnia 1805 i w obliczu narodzin Związku, głowa Świętego Cesarstwa Rzymskiego, Franciszek II 6 sierpnia 1806 musiał zrzec się tytułów cesarza rzymskiego i króla niemieckiego, pozostając przy przybranym w 1804 tytule cesarza Austrii, jako Franciszek I. Dzięki temu Napoleon mógł, jako władca Francji i hegemon Niemiec, kreować się na dziedzica dawnego cesarstwa Franków. Przestała istnieć osiemsetletnia Rzesza, co było faktem o znaczeniu politycznym; Napoleon po prostu uznał ją za rozwiązaną.

Utworzenie Związku Reńskiego było rezultatem zwycięskiej dla Napoleona wojny z Austrią i Rosją w 1805, zakończonej podpisaniem pokoju w Preszburgu obecnie Bratysława. Na jego mocy największą stratą Austrii było pozbawienie przodownictwa w Rzeszy. Jej miejsce zajęła Francja. Władcy niemieccy, pod naciskiem Napoleona, postanowili wystąpić ze Świętego Cesarstwa Rzymskiego i zawiązać konfederację pod jego protektoratem. W ramach Związku przeprowadzono likwidację drobnych państewek niemieckich i włączenie ich do większych terytoriów mediatyzacja; objęła ona przede wszystkim terytoria kościelne i tzw. wolnych rycerzy Rzeszy. Państwa wchodzące w skład Związku formalnie zachowały suwerenność – mogły prowadzić politykę zagraniczną, ale faktycznie pozostawały pod przemożnym wpływem Napoleona. Związek Reński pozostawał w sojuszu wojskowym z Cesarstwem Francji. Był on zobowiązany do wystawienia na czas wojny 63-tysięcznego wojska. W zamian Napoleon miał wystawić, w razie konfliktu zagrażającego państwom skonfederowanym, 200-tysięczny korpus.

Stopniowe rozszerzanie się związku Niemcy początkowo przyjmowali przychylnie, jako krok w stronę zjednoczenia. W rzeczywistości jednak Francuzi zamierzali utworzyć barierę dla Austrii i Prus. W skład Związku Reńskiego nie weszły z terytoriów dawnego Cesarstwa Starej Rzeszy: Prusy, Austria, Holsztyn w którym panowali królowie duńscy, Pomorze Przednie w unii ze Szwecją, Brunszwik oraz Hesja-Kassel oraz tereny na zachód od Renu wcielone do Francji.

                                     

2. Ustrój

Akt konstytuujący związek z 12 lipca 1806 powoływał jako organ centralny Sejm Związkowy, mający składać się z dwóch izb – kolegiów; jedna z nich miała składać się z władców terytorialnych posiadających tytuły królów lub wielkich książąt uzyskane w wyniku pokoju w Preszburgu, druga z pozostałego grona książąt. Nigdy nie doszło do zwołania Sejmu.

Na czele Związku stał książę prymas Fürstprimas, będący tym samym przewodniczącym kolegium królewskiego oraz całego Sejmu, którym został arcybiskup Ratyzbony Karl Theodor von Dalberg, zwolennik polityki Napoleona. Stanowisko przewodniczącego Związku miało charakter czysto nominalny, z racji faktycznego zwierzchnictwa Napoleona będącego protektorem związku.

                                     

3. Upadek

Związek rozpadł się w 1813, kiedy to kolejne państwa wchodzące w skład Związku przystępowały do koalicji przeciw Napoleonowi. Został rozwiązany 4 listopada 1813, po porażce Napoleona w bitwie pod Lipskiem 16–19 października 1813.

Po rozwiązaniu Związku próbą politycznej koordynacji Niemiec była Rada Centralnej Administracji Zentralverwaltungsdepartement, której przewodniczącym został Heinrich Friedrich Karl vom Stein. Rada została rozwiązana 20 czerwca 1815.

Warto zwrócić uwagę na pośrednie związki Polski ze Związkiem Reńskim, poprzez fakt unii personalnej, w której pozostawało Księstwo Warszawskie i Królestwo Saksonii. Na terenie Związku doszło także do recepcji wielu rozwiązań prawnych zaczerpniętych z Cesarstwa Francuskiego, część krajów przyjęła na przykład Kodeks Napoleona cywilny lub wzorowała się na nim we własnym ustawodawstwie.

Podczas obrad kongresu wiedeńskiego w 1815 rozważano reaktywację Świętego Cesarstwa, na co naciskali zwłaszcza Brytyjczycy, jednakże książę Klemens Lothar von Metternich, kierownik polityki austriackiej, był temu przeciwny, widząc w Starej Rzeszy bardziej obciążenie niż korzyść dla władców Austrii. Utworzono jedynie Związek Niemiecki 8 czerwca 1815, który miał być instrumentem austriackiej hegemonii w Niemczech.



                                     

4. Państwa Związku Reńskiego

W momencie powstania:

  • Wielkie Księstwo Hesji
  • Księstwo Nassau
  • Arcybiskupstwo Ratyzbony Księstwo Ratyzbony, od 1810 Wielkie Księstwo Frankfurtu
  • Księstwo Hohenzollern-Sigmaringen
  • Wielkie Księstwo Bergu
  • Księstwo Arenbergu – 11.02.1811 włączone do Cesarstwa Francuskiego
  • Królestwo Bawarii
  • Księstwo Hohenzollern-Hechingen
  • Królestwo Wirtembergii
  • Wielkie Księstwo Badenii
  • Księstwo Liechtenstein
  • Księstwo Isenburg-Birstein
  • Księstwo Leyen
  • Księstwo Salm – 13.12.1810 włączone do Cesarstwa Francuskiego

od 25.09.1806:

  • Wielkie Księstwo Würzburga

od 11.12.1806:

  • Królestwo Saksonii

od 15.12.1806:

  • Księstwo Sachsen-Weimar
  • Księstwo Sachsen-Hildburghausen
  • Księstwo Sachsen-Coburg-Saalfeld
  • Księstwo Sachsen-Gotha-Altenburg
  • Księstwo Sachsen-Meiningen

od 18.04.1807:

  • Księstwo Reuss-Lobenstein
  • Księstwo Reuss-Schleiz
  • Księstwo Reuss-Greiz
  • Księstwo Schaumburg-Lippe
  • Księstwo Waldeck
  • Księstwo Schwarzburg-Rudolstadt
  • Księstwo Schwarzburg-Sondershausen
  • Księstwo Anhalt-Köthen
  • Księstwo Anhalt-Bernburg
  • Księstwo Lippe-Detmold
  • Księstwo Reuss-Ebersdorf
  • Księstwo Anhalt-Dessau

od 07.12.1807:

  • Królestwo Westfalii

od 18.02.1808:

  • Księstwo Mecklenburg-Strelitz

od 22.03.1808:

  • Księstwo Mecklenburg-Schwerin

od 14.10.1808:

  • Księstwo Oldenburga – 13.12.1810 włączone do Cesarstwa Francuskiego

Do kolegium królewskiego sejmu związkowego wchodzili władcy: Badenii, Bawarii, Bergu, Hesji, Ratyzbony Frankfurtu, Saksonii, Westfalii, Wirtembergii i Würzburga. Pozostali członkowie związku tworzyli kolegium książąt.

Użytkownicy również szukali:

blokada kontynentalna, w jakim celu powstał związek reński, w miejsce związku reńskiego, związek reński flaga, związek reński został utworzony przez,

...
...
...