Poprzednia

ⓘ Podłęże (powiat chrzanowski)




Podłęże (powiat chrzanowski)
                                     

ⓘ Podłęże (powiat chrzanowski)

Podłęże – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie chrzanowskim, w gminie Alwernia.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa krakowskiego.

                                     

1. Geografia

Między Podłężem a sąsiadującą z nią od północy wsią Mirów wznoszą się dwa wzgórza Winnica na zach. – wys. 314 m n.p.m. – z nieczynnym kamieniołomem i Chełm na wsch. – wys. 301 m n.p.m.

                                     

2. Historia

Pierwsze wzmianki pisane o obszarze dzisiejszego Podłęża pochodzą za panowania króla Władysława Hermana 1081-1102. Wojewoda krakowski Sieciech przy podziale dóbr pomiędzy synów, jednemu z nich, imieniem Żegota, dał obszar obejmujący Brodła, Mirów, Podłęże, Okleśne z dzisiejszą Porębą Żegoty aż po Chrzanów.

Do roku 1870 Podłęże stanowiło przysiółek Mirowa przysiółek - skupisko kilku gospodarstw położonych poza zabudową stanowiącą integralną część wsi. Również mała wioska, wieś zarządzaną w większości przez hrabiego Potockiego. Dopiero po roku 1870 Podłęże zaczęło tworzyć odrębną społeczność lokalną, by w roku 1890 posiadać 285 mieszkańców i stać się autonomiczną miejscowością. W 1914 roku w Podłężu był już Wapiennik, który działał do lat 90. XX wieku. Dwa inne w późniejszych latach działały na granicy z Mirowem i Okleśną.

II wojna światowa oraz niemiecka okupacja przebiegała na terenie Podłęża w miarę spokojnie i nie przyczyniły się do znacznych zniszczeń. Podłęże wraz z Mirowem i Brodłami zostały wcielone do Generalnego Gubernatorstwa co odcięło dzieci od szkoły w Okleśnej i parafii w Porębie Żegoty. Dotknęły mieszkańców Podłęża przymusowa wywózka na roboty do Niemiec. Było takich 13 przypadków. Prawdopodobnie także mieszkańcy pochodzenia żydowskiego zostali zmuszeni do opuszczenia swojego domostwa Karczmy i wywiezieni do obozu koncentracyjnego. Patriotyczna postawa mieszkańców świadczy fakt, że żaden z nich nie wystąpił z wnioskiem o wpisanie go na listę volkslistę. A nawet jest jeden przypadek ukrywania kobiety Żydówki przez sześć miesięcy. Owa kobieta przeżyła wojnę.

Z opowieści świadków tamtych minionych, wojennych lat można przedstawić obraz życia mieszkańców Podłęża. Częścią tego życia był głód. By uniknąć tego mieszkańcy łamali prawo okupanta handlując z okolicznym Kamieniem lub szmuglując towary przez granicę Generalnej Guberni a Rzeszą. W jednym przypadku, kobieta uniknęła śmierci przenosząc zakupiony towar z Kamienia znakiem krzyża i koronką, który to zadziałał i żandarm niemiecki puścił kobietę. W drugim przypadku złapana osoba, przemycająca towar z Chrzanowa wykazała się przebiegłością. Po dotarciu na posterunek żandarmerii osoba ta ukryła dość znaczną ilość marek w zakamarku pieca. Niemcy zadowalając się zarekwirowaną żywnością wypuścili zatrzymaną osobę. Niestety ale marki pozostały na posterunku. By je odzyskać na drugi dzień przy osłupieniu Niemców owa osoba pojawiła się ponownie na posterunku, dziękując za wcześniejsze uwolnienie i oferując w zamian gruntowne porządki na posterunki. W ten sposób marki wróciły do właściciela.

Sowieckie wojska wyzwoliły Podłęże 19 stycznia 1945 roku. Niestety Sowieci pod panowaniem Stalina przeszli przez Podłęże jak przysłowiowa ”szarańcza”. Łupem wojennym stanowiło wszystko co dało się zjeść i ukraść. Na porządku dziennym były gwałty. Co niestety nadchodzące komunistyczne czasy wymazywały z pamięci mieszkańców groźbą i zakłamaniem.

Po zakończeniu II wojny światowej obszar Podłęża był w zasięgu działań 80-osobowego oddziału podległemu Armii Polskiej w Kraju Burza pod dowództwem Mieczysława Wądolnego pseudonim Mściciel. W 1946r po zamordowaniu rodziny Zabagło z Okleśni, właściciela Młyna oraz dwóch jego córek 14- i 17-letnich za współpracę z podziemiem antykomunistycznym, oddział pod dowództwem Mieczysława Spuły ps. ’Feluś’’ dokonuje akcji odwetowej i w Podłężu i zabija dwóch milicjantów. Oddział ’Burza’’ działa do roku 1949 do całkowitego rozbicia go przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego.

Od lat pięćdziesiątych do lat siedemdziesiątych w obrębie Karczmy vis a vis przewozu promowego przyjmuje się zwyczaj powitania wracających pielgrzymów z Kalwarii, kiszonym ogórkiem i muzykowaniem. Dlatego potocznie przyjęła się nazwa ” Kalwaryjka ”. Był to symboliczny przekaz że mimo komunizmu, chrześcijaństwo ma się dobrze w regionach wiejskich i nikt tego nie jest w stanie zmienić, władza czy system tamtych lat. Tradycja owa zanikała po wysiedleniu z terenów Wisły mieszkańców Podłęża z powodu zagrożenia powodziowego. Reaktywacja Kalwaryjki nastąpiła w roku 1996 w symbolicznej już formie witania pielgrzymów ale godnej oprawie Festynu – zabawy z nieodzownym ogórkiem kiszonym i muzyką.

                                     

3. Ciekawostki

  • Podłęże w swojej historii zasłynęła z Kalwaryjki – jest to zwyczaj przypominający powitanie przez mieszkańców pielgrzymów powracających z pielgrzymki do Kalwarii Zebrzydowskiej na Święto Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny zwanej też Świętem Matki Boskiej Zielnej. Uczestnikami pielgrzymki była ludność okolicznych wsi: od Krzeszowic, Tenczynka po Bolęcin. Przy promie w Podłężu odbywało się powitanie korowodu pielgrzymów, którzy wracali śpiewając pieśni maryjne. Tutaj organizowano zabawy – stały kramy z jedzeniem wiejskim, grała kapela, tańczono, śpiewano.
  • U zbiegu ulic Studziennej i Radosnej w znajduje się poświęcona Matce Bożej murowana kapliczka, pochodząca najpewniej z XIX wieku. Została gruntownie odnowiona w roku 2009. Ustawiono ją w miejscu zbiorowej mogiły ofiar cholery. Z dużym prawdopodobieństwem po raz pierwszy pogrzebano tu osoby zmarłe w wyniku epidemii z roku 1831 cmentarzyk jest już zaznaczony na mapie katastralnej z roku 1849, a miejsce pochówku było wykorzystywane także później, w latach kolejnych nawrotów zarazy.
  • Odsłonięcie geologiczne, utworzone w 1998 r. na wzgórzu koło Podłęża. Odsłonięcie geologiczne i stanowisko paleontologiczne, profil najwyższej jury środkowej i niższego piętra jury górnej, z bardzo bogata fauną, zwłaszcza amonitów.
  • Znajdziemy także skały powstałe w ciepłym, spokojnym morzu jurajskim nieco ponad 150 milionów lat temu.
  • W Podłężu odkopano piec garncarski z połowy I w. p.n.e. z ceramiką malowaną z tego okresu. Jest to jeden z najstarszych zabytków ceramiki malowanej na ziemiach polskich.
  • W granicach obszaru Podłęża znajdują się stanowiska archeologiczne, dla których obowiązują zasady ochrony określone w przepisach dotyczących ochrony zabytków. Są to stanowiska osady prehistorycznej i wczesnego średniowiecza oraz z okresu średniowiecza.

Użytkownicy również szukali:

...
...
...