Poprzednia

ⓘ Teoria ośrodków centralnych




Teoria ośrodków centralnych
                                     

ⓘ Teoria ośrodków centralnych

Teoria ośrodków centralnych – teoria wyjaśniająca prawidłowości rządzące rozmieszczeniem, liczbą i wielkością miejscowości w systemie osadniczym. Jej twórcą jest niemiecki geograf Walter Christaller.

Teoria ta opiera się na przekonaniu, że rozmieszczenie miejscowości wynika z pełnionych przez nie funkcji centralnych, tzn. takich działalności, które obsługują ludność mieszkającą na obszarze ich wpływu obszarze obsługi, inaczej zaplecza. Poprzez termin "ośrodek centralny” rozumie się najczęściej miasto, może być nim jednak każda jednostka osadnicza, która zaspokaja potrzeby mieszkańców otaczających ją obszarów np. wieś gminna; każde dobro i usługa centralna, np. piekarnia, poczta, szpital, ma różny zasięg rynkowy i różny próg sprzedaży. Funkcje niskiego rzędu np. sklep spożywczy mają niewielki zasięg rynkowy i niewielki próg sprzedaży, dobra wyższego rzędu np. wyższa uczelnia mają szeroki zasięg rynkowy i wysoki próg. Dobra niskiego rzędu są świadczone w dużej liczbie ośrodków, zarówno najmniejszych, jak i największych, a dobra wyższego rzędu – tylko w niewielkiej liczbie ośrodków największych.

                                     

1. Hierarchiczność

Istnienie różnych rodzajów dóbr centralnych o różnych zasięgach rynkowych wyznacza hierarchię osiedli. Hierarchiczność wyraża się w:

  • miejscowości centralnej wyższego rzędu podporządkowana jest pewna liczba ośrodków niższego rzędu, w zależności od głównej zasady tzw. wartości k, która rządzi relacjami pomiędzy ośrodkami.
  • istnieniu rzędów poziomów hierarchii ośrodków centralnych, przy czym każdy rząd posiada charakterystyczne dla siebie funkcje; wraz z kolejnymi szczeblami hierarchii rośnie liczba funkcji centralnych i ludności oraz obszar obsługi miasta, maleje natomiast ich liczba.
  • ośrodki centralne wyższego rzędu posiadają wszystkie funkcje ośrodków niższego rzędu; celem pokazania przestrzennego regularnego uporządkowania systemu ośrodków.
                                     

2. Założenia upraszczające

  • dobra centralnie są nabywane w najbliższym ośrodku centralnym;
  • ludność rozmieszczona jest w sposób równomierny, a jej siła nabywcza jest wszędzie taka sama;
  • cały obszar odsługiwany jest przez ośrodki centralne;
  • koszty transportu są jednakowe we wszystkich kierunkach, a konsumenci podróżują do ośrodków centralnych najkrótszą drogą;
  • żaden ośrodek centralny nie osiąga zysków nadzwyczajnych.

Spełnienie tych założeń powoduje, że obszary obsługi ośrodków centralnych przyjmują postać heksagonów, przy czym ich powierzchnia jest różna dla różnych szczebli hierarchii patrz rys.

                                     

3. Zastosowanie

Teoria ośrodków centralnych była narzędziem planowania na Polderze Północno-Wschodnim w Holandii. Najlepiej teoria ta sprawdza się w regionach rolniczych o charakterze równinnym. Nie da się nią wyjaśnić rozmieszczenia i wielkości miast przemysłowych, turystycznych czy portowych. Obecnie stosuje się ją do badań nad lokalizacją działalności usługowej, a także jako zespół hipotez i narzędzi badawczych stosowanych przy analizie sieci osadniczej, jest też użyteczna w badaniu konkurencyjności miast.

                                     

4. Krytyka teorii

Krytyka dotyczy przede wszystkim geometrycznego schematu ośrodków, który trudno znaleźć w realnej przestrzeni, a także sztywnej "szczeblowej” hierarchii w rzeczywistości sieć miast ma rozkład ciągły, zgodny z regułą wielkości-kolejności, oraz jej statyczności nie wyjaśnia wzrostu i spadku rangi miast w czasie; mimo to teoria ta jest jednym z największych dokonań w dziedzinie geografii i fundamentem badań związku miast z ich otoczeniem.

                                     
  • tym samym. Stronę Izraela wziął Zachód, natomiast Chiny i Rosja - Iranu. Teoria zimy nuklearnej Nuklearna zagłada Recenzja książki Ostatni brzeg Shute
  • Doładowanie silników spalinowych Samochodowe silniki turbospalinowe Teoria silników spalinowych Techniczny Poradnik Samochodowy i ponad 200 artykułów
  • lokalizacyjne miast według funkcji miasta: układ ośrodków centralnych central places układ ośrodków wyspecjalizowanych specialized cities układ systemów
  • Ujęcie systemowe według tego poglądu podstawą nauki o informacji jest teoria systemów. Inny podział przedstawia Sabina Cisek, wyliczając siedem podstawowych
  • spowodowane głównie obecnością innych ciał, ale także oporem ośrodka oraz spłaszczeniem ciała centralnego Mechanika nieba wprowadza do równania ruchu masy poruszajacej
  • istnieją żadne przesłanki do zastąpienia jej inną teorią Ogólna teoria względności to geometryczna teoria grawitacji opublikowana przez Alberta Einsteina
  • Górach Świętokrzyskich, nad rzeką Silnicą, historycznie w Małopolsce. Centralny ośrodek aglomeracji kieleckiej, stanowi regionalne centrum gospodarcze, naukowe
  • Domem a fabryką nie został uszkodzony nawet w najmniejszym stopniu. Inna teoria mówi zbombardowaniu willi na rozkaz samego Adolfa Hitlera celem uśmiercenia

Użytkownicy również szukali:

teoria biegunów wzrostu,

...
...
...