Poprzednia

ⓘ Waldemar Baczak




Waldemar Baczak
                                     

ⓘ Waldemar Baczak

Waldemar Baczak ps. Młody, Arne, F-25, Henryk – kapral podchorąży Armii Krajowej, żołnierz pułku Baszta, powstaniec warszawski.

                                     

1. Dzieciństwo i młodość

Syn Kazimierza i Ireny z Krzyżanowskich. Uczył się w Męskim Gimnazjum i Liceum Tow. im. Jana Zamoyskiego, ukończył je na tajnych kompletach w marcu 1940. W 1942 studiował na Wydziale Prawa konspiracyjnego Uniwersytetu Warszawskiego.

                                     

2. Okres wojny

W konspiracji od jesieni 1942, kierował referatem więziennym kontrwywiadu wydziału II KO Warszawa AK, a od jesieni 1943 równocześnie dowodził grupą rozpoznawczą Kedywu Okręgu Warszawa AK. Nosił wtedy ps. "Młody”. Opracował projekt wysadzenia w powietrze gmachu Gestapo w al. Szucha przy pomocy wozu-bomby, pomysł ten nie został zrealizowany. W 1944 ukończył z pierwszą lokatą tajną podchorążówkę, awansując do stopnia kpr. pchor. W Powstaniu Warszawskim pod ps. "Arne” dowodził drużyną w 2. plutonie kompanii B-3 pułku AK "Baszta” na Mokotowie, pięciokrotnie ranny, w tym dwukrotnie ciężko, po rekonwalescencji w Oddziale II sztabu 10 Dywizji Piechoty AK.

                                     

3. Okres powojenny

Po kapitulacji powstania – w Krakowie, gdzie kontynuował studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, we wrześniu 1945 uzyskując dyplom magistra praw. Przeniósł się do Warszawy. Brał udział w pracach dokumentacyjnych pułku AK "Baszta” i pracach ekshumacyjnych poległych powstańców pułku, będąc kierownikiem sekcji dokumentacyjnej i członkiem sekcji ekshumacyjnej. W Warszawie podjął studia doktoranckie na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego, był przewodniczącym Sądu Koleżeńskiego Studentów UW organu statutowego Towarzystwa "Bratnia Pomoc” Studentów UW, pracował jako urzędnik w Ministerstwie Spraw Zagranicznych. Od listopada 1945 w Wolność i Niezawisłość, ps. "F 25”, "Henryk”, kierował referatem w wydziale informacji Zarządu Obszaru Centralnego.

                                     

4. Aresztowanie, proces, stracenie

Aresztowany 17 listopada 1946 podczas II Krajowej Konferencji Akademickiej, na której był delegatem Towarzystwa "Bratnia Pomoc” Studentów UW, w procesie Wolność i Niezawisłość przed WSR w Warszawie 14 stycznia 1947 wraz z Ksawerym Grocholskim i Witoldem Kalickim skazany na karę śmierci przewodniczącym składu sędziowskiego był Marian Bartoń. NSW 17 lutego 1947 wyrok ten utrzymał w mocy. Nie prosił o łaskę, ale o darowanie mu życia błagali Bieruta: dziadek – 91-letni Antoni Baczak, babka i chrzestna, 83-letnia Maria Krzyżanowska, matka – Irena Baczak, Towarzystwo "Bratnia Pomoc” Studentów UW. W obronę podwładnego mocno zaangażował się dowódca kompanii B-3 pułku AK "Baszta” por. Michał Juchnicki "Wicher”. 16 lutego 1947 do kancelarii Bieruta nadszedł z Gentofl Dania telegram z prośbą o łaskę dla trzech skazańców: Grocholskiego, Kalickiego i Baczaka, nadany przez Emila Dehna, znanego duńskiego publicystę i dziennikarza. Bierut nie skorzystał z prawa łaski. Waldemar Baczak został stracony 24 lutego 1947 roku w więzieniu mokotowskim. Zadziwia pośpiech wykonania wyroku, tłumaczony zapewne rosnącymi protestami opinii społecznej.



                                     

5. Upamiętnienie

Dokładne miejsce pochówku nieznane. Mogiła symboliczna na Cmentarzu Wojskowym w Warszawie w Kwaterze "na Łączce” oraz na Cmentarzu Zasłużonych na Pęksowym Brzyzku w Zakopanem. Izba Wojskowa SN 8 III 1991 nakazała zmienić orzeczenia b. WSR w Warszawie i b. NSW i oskarżonych uniewinnić.