Poprzednia

ⓘ Gołdap




Gołdap
                                     

ⓘ Gołdap

Gołdap – miasto uzdrowiskowe w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie gołdapskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Gołdap, na Mazurach. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. suwalskiego, a w latach 1999–2001 do powiatu olecko-gołdapskiego. Siedziba władz powiatu gołdapskiego od 1 stycznia 2002.

Miasto posiada status uzdrowiska. Jako uzdrowisko klimatyczno-borowinowe oferuje usługi lecznictwa w zakresie schorzeń narządów ruchu, reumatycznych, stanów pourazowych oraz niektórych chorób kardiologicznych, układu oddechowego i nerwowego, a także chorób kobiecych.

Według danych z 1 stycznia 2018 Gołdap liczyła 13 740 mieszkańców.

W 2010 r. miasto otrzymało środki zewnętrzne na szereg inwestycji uzdrowiskowych, w tym na budowę nad jeziorem dwóch tężni solankowych, których realizacja zakończyła się z ponad półrocznym opóźnieniem 30 kwietnia 2014; był to czwarty obiekt tego typu w Polsce.

Decyzja o budowie Parku Zdrojowego z pijalnią wód mineralnych, groty solnej i tężni zapadła w 2012 roku. Dwie pierwsze otwarto w Parku w 2013 r.

Gołdap jest także ośrodkiem narciarskim. Na stokach Pięknej Góry Gołdapskiej Góry, w Centrum Sportowo-Rekreacyjnym Piękna Góra udostępniono ponad 2000 m tras zjazdowych oraz 5 wyciągów narciarskich w tym kolej krzesełkową przy trasie zjazdowej o długości 750 m. Przy dobrych warunkach śniegowych funkcjonuje tam również ponad kilometrowy betonowy tor saneczkowy.

W mieście znajduje się również Centrum Edukacyjno-Rekreacyjne z basenem oraz halą sportową.

                                     

1. Położenie

Gołdap leży na Mazurach Garbatych przy Puszczy Rominckiej. Historycznie leży na Mazurach, choć może być także zaliczana do Małej Litwy, jako obszar tradycyjnie zamieszkiwany zarówno przez polskich Mazurów, jak i Litwinów pruskich.

Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 17.20 km².

                                     

2. Historia

Nazwa miasta ma pochodzenie staropruskie. Galdo oznacza dolinę, podłużną nieckę, a ape rzekę, co w połączeniu daje rzekę płynącą w dolinie; por. litewskie odpowiedniki gelda i upė.

Wieś Szyłajty powstała w 1565 roku z polecenia księcia Albrechta Hohenzollerna w miejscu wybranym przez starostów Rynu, Olecka i Wystruci, zasadźcą i pierwszym sołtysem był Bronisz Rostek. Prawa miejskie dawnej wsi Szyłajty nadał w 1570 r. książę pruski Albrecht Fryderyk Hohenzollern obecna nazwa pochodzi od rzeki, uprawnił mieszczan do spławiania towarów do Królewca, połowu ryb oraz urządzania polowań na niedźwiedzie, wilki i lisy, a także uprawiania pszczelarstwa. W 1583 r. miał miejsce bunt mieszczański, skutkujący znaczącą emigracją. Podczas potopu szwedzkiego w 1656 r. przez kilka tygodni w Gołdapi stacjonowały polskie wojska Dymitra Jerzego Wiśniowieckiego, przyszłego hetmana wielkiego koronnego. Tu w 1664 r. urodził się ks. Jan Jakub Gräber, polski duchowny luterański i wydawca publikacji religijnych w Królewcu. W XVIII w. przez Gołdap przebiegały dwie poczty konne: polska i litewska. W 1807 r. w Gołdapi stacjonowały wojska gen. Jan Henryka Dąbrowskiego. W latach 1878–1879 miasto uzyskało połączenie kolejowe z Ełkiem i Wystrucią. Zostało poważnie zniszczone w II wojnie światowej.

W stanie wojennym ośrodek internowania.

W miejscowości działało Państwowe Gospodarstwo Rolne – Romincki Kombinat Rolny w Gołdapi.

                                     

3. Zabytki

  • zespół koszar wojskowych z lat 1906-1910, obejmujący m.in. dawne kasyno oficerskie, zbrojownię, stajnie, budynek straży pożarnej,
  • stary cmentarz żydowski z początku XIX wieku,
  • konkatedra NMP Matki Kościoła poewangelicka z 1560 r., odbudowana po zniszczeniach wojennych w latach 80. XX wieku,
  • kamienice, wille i domy z XIX i XX w.,
  • kościół św. Leona z 1894 roku,
  • dwie wieże ciśnień, w tym odremontowana wieża ciśnień z przełomu XIX i XX wieku,
  • magazyn zbożowy z pocz. XX w.,
  • magistrat z okresu międzywojennego,
  • nad zachodnim brzegiem jeziora Gołdap, opodal sanatorium "Wital”, zachowały się pozostałości zbudowanej w 1940 roku głównej kwatery wojennej dowództwa Luftwaffe niem. Oberbefehlshaber der Luftwaffe-Hauptquartier o kryptonimie "Robinson”, współpracującej z kwaterą Hermanna Göringa w Romintach obecnie Krasnolesie w Puszczy Rominckiej. W czasie wojny znajdował się tu m.in. schron przeciwlotniczy, dwa schrony do pracy sztabowej ze stopami strunobetonowymi, 6 obiektów ceglanych oraz 3 duże zbiorniki przeciwpożarowe. Była tam także eksperymentalna hamownia silników odrzutowych. W nocy z 19 na 20 października 1944 roku, w obliczu nadciągającej Armii Czerwonej, na hasło "Johannisfeuer”, kompleks został zniszczony.
  • W rejonie miasta są znajdowane zabytki archeologiczne.
  • Wybrane zabytki


                                     

4. Instytucje zajmujące się edukacją, wychowaniem i opieką

Przedszkola:

  • Przedszkole Samorządowe nr 1 w Gołdapi,
  • Przedszkole Prywatne "Bajka”.
  • Przedszkole Prywatne "U Kubusia Puchatka”,

Szkoły podstawowe:

  • Szkoła Podstawowa nr 2 im Marszałka Józefa Piłsudskiego w Gołdapi,
  • Szkoła Podstawowa z Oddziałami Integracyjnymi nr 1 im. Mikołaja Kopernika w Gołdapi,
  • Szkoła Podstawowa nr 5 im. Noblistów Polskich w Gołdapi.
  • Szkoła Podstawowa nr 3 im T. Kościuszki w Gołdapi,

Szkoły ponadgimnazjalne:

  • Liceum Ogólnokształcące im Jana Pawła II w Gołdapi ul. Popiełuszki 2
  • Zespół Szkół Zawodowych w Gołdapi ul. Jaćwieska 14

Inne:

  • Kino Kultura wejście od ul. Plac Zwycięstwa 14.
  • Biblioteka Publiczna w Gołdapi ul. Partyzantów 31,
  • Zespół Placówek Edukacyjno-Wychowaczych w Gołdapi ul. Wojska Polskiego 18, w skład którego wchodzą: Ośrodek Szkolno-Wychowawczy, Bursa Szkolna i Biblioteka Pedagogiczna,
  • Państwowa Szkoła Muzyczna I st. w Gołdapi ul. Partyzantów 31,
  • Dom św. Faustyny "Nie lękajcie się” w Gołdapi Caritas Diecezcji Ełckiej ul. Wojska Polskiego 16,
  • Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Gołdapi ul. Wolności 11,
  • Dom Kultury w Gołdapi ul. Krótka 2,
  • Ośrodek Sportu i Rekreacji ul. Partyzantów 31,
                                     

5. Kultura

  • W Domu Kultury działa Galeria K-2,
  • Muzeum Ziemi Gołdapskiej im. Mieczysława Ratasiewicza dział zbiorów specjalnych Biblioteki Publicznej w Gołdapi na prawach izby regionalnej,
  • Cykliczne imprezy: Kierunek Gołdap styczeń, Bieg Jaćwingów ferie zimowe, Dni Gołdapi lipiec, Międzynarodowy Konkurs Krzyku lipiec, Kartaczewo sierpień, Święto Jajka sierpień, Międzynarodowy Półmaraton Gusiew - Gołdap sierpień, Letni Bieg Jaćwingów sierpień.
  • W Domu Kultury działa kino "Kultura”,
                                     

6. Wspólnoty religijne

Na terenie miasta działalność religijną prowadzą następujące Kościoły i wspólnoty wyznaniowe:

  • parafia pw. świętych Leona i Bonifacego,
  • Chrześcijańska Wspólnota Zielonoświątkowa,
  • parafia pw. św. Józefa,
  • Kościół Ewangelicko-Augsburski,
  • parafia pw. Najświętszej Maryi Panny Matki Kościoła,
  • Kościół rzymskokatolicki
  • Kościół Boży w Chrystusie,
  • Kościół Zielonoświątkowy,
  • zbór Gołdap Sala Królestwa ul. Mikołajczyka 4.
  • Świadkowie Jehowy

Cmentarze:

  • Cmentarz Komunalny – ul. Zadumy nowo budowany,
  • Cmentarz Komunalny – ul. Cmentarna stary,
  • Nowy cmentarz żydowski w Gołdapi.
  • Cmentarz Wojskowy z I wojny światowej – ul. Reymonta,
  • Cmentarz Wojskowy z II wojny światowej – ul. Suwalska,
  • Stary cmentarz żydowski w Gołdapi,
  • Cmentarz Komunalny – ul. Gumbińska,
  • Cmentarz Niemiecki – ul. Cmentarna,
  • Cmentarz Wojskowy z II wojny światowej – ul. Boczna,
  • Cmentarz Żydowski – ul. Cmentarna