Poprzednia

ⓘ 23 Górnośląska Dywizja Piechoty




23 Górnośląska Dywizja Piechoty
                                     

ⓘ 23 Górnośląska Dywizja Piechoty

Na podstawie rozkazu O.I.Szt. L. 24000/Mob. Ministra Spraw Wojskowych, generała porucznika Kazimierza Sosnkowskiego z 30 listopada 1920 roku dotychczasowa VII Brygada Rezerwowa została przeformowana w 23 Rezerwową Dywizję Piechoty w składzie:

  • kolumna taborowa dotychczasowa kolumna taborowa VII BRez,
  • szpital polowy nr 7011 przydzielony,
  • 159 pułku Piechoty Wielkopolskiej przemianowany na 74 Górnośląski pułk piechoty,
  • pluton żandarmerii 23 Rez. DP na bazie plutonu żandarmerii VII BRez,
  • kolumna taborowa
  • dowództwo artylerii 23 Rezerwowej Dywizji Piechoty na prawach dowództwa brygady artylerii,
  • II dywizjon 17 pułku artylerii ciężkiej przeniesiony z OGen. "Warszawa”,
  • dowództwo taborów 23 Rezerwowej Dywizji Piechoty na bazie dowództwa taborów VII BRez,
  • zakład dentystyczny Nr 23 nowoformowany,
  • 155 pułku Piechoty Wielkopolskiej przemianowany na 73 pułk piechoty,
  • kolumna dezynfekcyjna nr 76 nowoformowana,
  • 167 pułku Piechoty Wielkopolskiej przemianowany na 75 pułk piechoty,
  • szpital koni nr 23 z przemianowania Szpitala Koni VII BRez,
  • pluton taborowy na bazie plutonu taborowego VII BRez,
  • poczta polowa.
  • kompania sztabowa,
  • IV dywizjon 17 pułku artylerii polowej oba dywizjony sformowane z byłego 214 pułk artylerii polowej Wielkopolskiej,
  • urząd gospodarczy nr 23 z przemianowania urzędu gospodarczego VII BRez,
  • warsztaty uzbrojenia miały być ewentualnie doformowane na podstawie zarządzenia Departamentu V MSWojsk,
  • IV dywizjon 15 pułku artylerii polowej,
  • pluton kawalerii sztabowej sformowany przez DOGen. "Poznań”,
  • kompania telegraficzna nr 23 z przemianowania kompanii telegraficznej rezerwowej nr 7,
  • XXIII batalion saperów,
  • kompania sanitarna nr 23 nowoformowana,
  • dowództwo 23 Rezerwowej Dywizji Piechoty,
  • park uzbrojenia dywizji nr 23 z przemianowania parku uzbrojenia VII BRez,
  • dowództwo piechoty 23 Rezerwowej Dywizji Piechoty na prawach dowództwa brygady piechoty,
  • 7 szwadron 7 pułku strzelców konnych z plutonem karabinów maszynowych formowany na bazie oddziału jazdy dywizyjnej VII BRez,
  • ruchomy warsztat taborowy oba pododdziały miały być ewentualnie doformowane na podstawie szczegółowego zarządzenia Departamentu I MSWojsk,

Kierownictwo nad formowaniem dywizji zostało powierzone dowódcy Okręgu Generalnego "Poznań”, który pierwszy meldunek o stanie organizacji dywizji miał złożyć 15 grudnia 1920 roku. Pułki piechoty miały otrzymać francuską broń ręczną i niemiecką broń maszynową. Uzbrojenie artylerii miało być ujednolicone.

W okresie II RP Dowództwo 23 DP mieściło się w Katowicach, a jej oddziały i pododdziały stacjonowały w garnizonach:

  • Tarnowskie Góry – 11 pułk piechoty
  • Szczakowa – II batalion i kadra batalionu zapasowego 11 pułku piechoty
  • Żory – II dywizjon 23 pułku artylerii lekkiej
  • Katowice – 73 pułk piechoty, IV dywizjon 23 pułku artylerii lekkiej i kompania łączności 23 DP
  • Mysłowice – Ośrodek Sapersko-Pionierski 23 DP
  • Rybnik – I batalion 75 pułku piechoty
  • Oświęcim – II batalion 73 pułku piechoty oraz kadry batalionów zapasowych 73 i 75 pułków piechoty
  • Chorzów – 75 pułk piechoty
  • Hajduki Wielkie – III batalion 75 pułku piechoty
  • Będzin – 23 pułk artylerii lekkiej

W 1922 roku dywizja na czele z ppłk. Kazimierzem Zentkellerem z rozkazu władz RP obejmowała polski wschodni Górny Śląsk.

Na początku października 1938 dywizja pod dowództwem generała bryg. J. Sadowskiego brała udział w akcji zajęcia Zaolzia.

                                     

1. W kampanii wrześniowej 1939

Dywizja pod dowództwem pułkownika dypl. Władysława Powierzy wchodziła w skład Grupy Operacyjnej "Śląsk”, która z kolei podporządkowana była dowódcy Armii "Kraków”.

W dniach 1 i 2 września broniła ufortyfikowanego rejonu górnośląskiego. 2 września dostała rozkaz przedłużenia obrony 55 DP od Wyr po Kobiór. Musiała przeciwnatarciem zajmować powierzone jej pozycje, ponieważ zostały one już zajęte przez oddziały niemieckiej 28 DP. 4 września dywizja otrzymała rozkaz odwrotu nad Nidę w kierunku Pińczowa i Miechowa. Podczas odwrotu, prowadziła działania opóźniające na kierunku Chrzanów – Kraków. Od godzin porannych 8 września 11 pp prowadził zaciętą obronę przedmościa Ksany – Kocina. W tym czasie pozostałe oddziały dywizji odpoczywały w rejonie: Chwalibogowice – Winiary – Nowy Korczyn, szykując się do uderzenia na Stopnicę i Pacanów, gdzie rozpoznano niemieckie oddziały pancerne i zmotoryzowane, zamykające Armii drogę odwrotu do przepraw przez Wisłę pod Baranowem Sandomierskim. 9 września osiągnęła Pacanów. Po drodze oddział niemieckiej 5 DPanc zaatakował pod Sroczkowem batalion 73 pp. Podciągając pozostałe oddziały pułku, sytuację opanowano, niszcząc 6 niemieckich czołgów. Tego dnia została dywizja została zaatakowana z kierunku Staszowa, lecz zdołała odeprzeć 5 DPanc, niszcząc kilka kolejnych czołgów. Następnie lewym brzegiem Wisły 10 września wycofała się za rzekę na przyczółek baranowski. 16 września 11 pp uczestniczył w walkach w obronie Biłgoraja. Na Biłgoraj szło natarcie niemieckie po trzech osiach, a samo miasto, przez które ciągnęły oddziały GO "Śląsk-Jagmin” gros sił 23 DP nie zdążyła go osiągnąć, znajdowało się pod silnym ogniem artylerii nieprzyjaciela. Silne natarcie piechoty niemieckiej z 8 DP 14 Armia rozwinęło się z rejonu wsi Sól i wzdłuż szosy Korczów – Puszcza Solska. Koło południa Niemcy zdołali wedrzeć się do południowej części Biłgoraja. Jednakże śmiałym przeciwuderzeniem II i III batalionu z 73 pp oddziały niemieckie zostały wyparte z miasta, ponosząc ciężkie straty w ludziach i sprzęcie. Ta całodzienna walka Armii "Kraków” miała duże znaczenie, gdyż przeszkodziła Niemcom w próbach obejścia Biłgoraja od skrzydła.

Po dalszym odwrocie znad dolnego Sanu w nocy z 18 na 19 września 23 DP wzmocniła oddziały atakujące Tomaszów Lubelski. W nieskutecznych natarciach udział wziął 11 pp. Dywizja walczyła do kapitulacji Armii, tj. do 20 września.

Szlak bojowy.

  • 2 września - rejon Mikołowa
  • 10 września - na północ od Borowa
  • 9 września - Pacanów
  • 13 września - między Głębowem i Niskiem
  • 8 września - rejon Opatowca
  • 4 września - między Chrzanowem, Brzeźnicą, Krzeszowicami
  • 14 września - na wschód od Niska
  • 11 września - Baranów
  • 3 września - rejon Jaworzna
  • 7 września - Koszyce
  • 19 września - Szarowola, Rogóźno, Tomaszów Lubelski
  • 15 września – Huta Krzeszowska
  • 1 września – Katowice
  • 20 września - kapitulacja, marsz w kierunku Narola
  • 16 września - okolice Biłgoraju
  • 12 września - między Baranowem i Majdanem
  • 5 września - na zachód od Krakowa
  • 17 września – Zwierzyniec
  • 18 września - między Zwierzyńcem i Krasnoborem
  • 6 września - na wschód od Krakowa
                                     

1.1. W kampanii wrześniowej 1939 Obsada personalna Kwatery Głównej we wrześniu 1939

Obsada personalna Kwatery Głównej 23 Dywizji Piechoty

  • dowódca łączności - mjr łącz. Edmund Idzikowski
  • dowódca piechoty dywizyjnej - wakat
  • oficer operacyjny - kpt. dypl. Stefan Biernacki
  • szef służby weterynaryjnej - kpt. lek. wet. Leon Matolski
  • szef sztabu - ppłk dypl. piech. Józef Kuta
  • pomocnik oficera operacyjnego - por. Stanisław Zygmunt Spałek
  • dowódca artylerii dywizyjnej - płk art. Jan Kijowski
  • oficer dowództwa artylerii – kpt. Jan Konkorski
  • kwatermistrz - kpt. dypl. Lucjan Piotr Hajewski † 19 X 1941 Oflag II C Woldenberg
  • pomocnik kwatermistrza - kpt. Jan Wincenty Stefański
  • szef służby sprawiedliwości - mjr aud. dr Stanisław Drzymała
  • szef służby zdrowia - mjr lek. dr Longin Konachewicz
  • dowódca saperów dywizyjnych - mjr sap. Marian Skierczyński
  • oficer dowództwa artylerii – por. Julian Chodkowski
  • dowódca kawalerii dywizyjnej - mjr Bronisław Rostowski
  • szef służby intendentury - kpt. int. z WSW Franciszek Zimmermann † 25 I 1945 Oflag II C Woldenberg
  • komendant szpitala polowego nr 503 – mjr dr med. Józef Pająk
  • dowódca dywizji - płk dypl. piech. Władysław Powierza
  • oficer rejonu PW i WF – ppłk Władysław Czuma
  • pomocnik oficera informacyjnego - kpt. Eugeniusz Franciszek Losert † 27 IX 1944 Oflag VI B Dössel
  • oficer ordynansowy - ppor. rez. mgr Alfred Ludwik Bąkowski
  • oficer dowództwa artylerii – kpt. Witold Gałecki
  • oficer informacyjny - kpt. Edward Henryk Hermanowski
                                     

1.2. W kampanii wrześniowej 1939 Organizacja wojenna 23 DP

Organizacja wojenna 23 DP we wrześniu 1939 roku

  • kompania asystencyjna nr 153
  • komendant Kwatery Głównej 23 DP
  • szefowie służb 23 DP
  • dowództwo i sztab 23 DP
  • Kwatera Główna 23 DP
  • dowódcy broni 23 DP
  • kompania gospodarcza Kwatery Głównej 23 DP
  • sąd polowy nr 23
  • poczta polowa nr 53

Piechota dywizyjna

  • 11 pułk piechoty - płk dypl. Henryk Gorgoń
  • kompania kolarzy nr 53
  • samodzielna kompania km i broni towarzyszących nr 53
  • 73 pułk piechoty - ppłk Piotr Sosialuk
  • 75 pułk piechoty - płk dypl. Stanisław Habowski

Artyleria dywizyjna

  • samodzielny patrol meteo nr 23
  • 23 pułk artylerii lekkiej - ppłk Władysław Ryłko
  • 95 dywizjon artylerii ciężkiej - mjr Edward Rykiert

Jednostki broni

  • drużyna parkowa łączności 23 DP
  • 23 batalion saperów - mjr Marian Skierczyński
  • pluton łączności KG 23 DP – por. Apolinary Kowalewski
  • pluton pieszy żandarmerii nr 23
  • kompania telefoniczna 23 DP
  • szwadron kawalerii dywizyjnej nr 23 - mjr Bronisław Rostowski
  • bateria motorowa artylerii plot. typ A nr 23 - kpt. Ferdynand Blechinger
  • pluton radio 23 DP

Jednostki i zakłady służb

  • kolumna taborowa parokonna nr 521
  • polowa kolumna dezynfekcyjno-kąpielowa nr 503
  • dowództwo grupy marszowej służb typ II Nr 518
  • kolumna taborowa parokonna nr 524
  • pluton taborowy nr 23
  • kolumna taborowa parokonna nr 523
  • dowództwo grupy marszowej służb typ II nr 517
  • kompania sanitarna nr 503 – kpt. lek. dr Gotfryd Kaczanowski
  • szpital polowy nr 503 – mjr lek. dr Józef III Pająk
  • kolumna taborowa parokonna nr 522
  • polowa pracownia dentystyczna nr 503
  • kolumna taborowa parokonna nr 519
  • warsztat taborowy parokonny nr 517
  • kolumna taborowa parokonna nr 520
  • polowa pracownia bakteriologiczno-chemiczna nr 503
  • pluton parkowy uzbrojenia nr 503
  • park intendentury nr 503
  • kolumna taborowa parokonna nr 517
  • kolumna taborowa parokonna nr 518


                                     

1.3. W kampanii wrześniowej 1939 Ośrodek Zapasowy 23 DP i bataliony marszowe

Ośrodek Zapasowy 23 DP był jednostką podporządkowaną dowódcy Okręgu Korpusu Nr V. Znajdował się pierwotnie w Tarnowie, ale został ewakuowany do Kołomyi. Po agresji sowieckiej 18 września dotarł do granicy rumuńskiej w Kutach i tu obsadził odcinek północny obrony miasteczka. 300 ludzi broniących tego odcinka wycofało się do Rumunii wraz z pozostałymi w mieście oddziałami osłonowymi dopiero po pierwszym ataku sowieckim 21 września.

  • dowódca OZ 23 DP - ppłk dypl. Henryk Kowalówka I zastępca dowódcy 73 pp
  • dowódca I batalionu marszowego 73 pp - kpt. Mieczysław Malak
  • dowódca II batalionu marszowego 73 pp - kpt. Teofil Morelowski
                                     

2. Obsada personalna dowództwa dywizji

Dowódcy dywizji
  • ppłk piech. Kazimierz Zenkteller od 30 XI 1920
  • gen. bryg. Kazimierz Horoszkiewicz IX 1922 - VI 1926
  • płk dypl. Władysław Powierza IX 1939
  • gen. bryg. Jan Jagmin-Sadowski 17 VII 1936 - 23 III 1939
  • gen. bryg. dr Józef Zając 12 IV 1926 - 27 IV 1936
I dowódcy piechoty dywizyjnej
  • płk piech. Antoni Szylling XI 1926 - 15 V 1928 → dowódca 8 DP
  • płk piech. Włodzimierz Bokszczanin do 12 VIII 1923 → komendant Obozu Warownego Brześć nad Bugiem
  • płk piech. Wilhelm Orlik-Rückemann 1 VIII 1931 - 27 II 1932 → dowódca 9 DP
  • płk piech. Leon Zawistowski V 1924 - 3 XI 1926 → dowódca 5 DP
  • płk dypl. Jan Jagmin-Sadowski III 1932 - 17 VII 1936 → dowódca 23 DP
  • płk piech. Emanuel Hermann 12 VIII 1923 - V 1924
  • płk dypl. Władysław Powierza X 1936 - VIII 1939 → dowódca 23 DP
  • płk piech. Bolesław Antoni Fijałkowski 15 V 1928 - X 1931 → dowódca PD 3 DP Leg.
II dowódcy piechoty dywizyjnej
  • płk piech. Wacław Klaczyński → dowódca Grupy Fortecznej OWar. "Katowice"
  • płk piech. Wilhelm Orlik-Rückemann I 1928 - 31 VII 1931 → I dowódca PD 23 DP
  • płk dypl. Jan Jagmin-Sadowski X 1931 - III 1932 → I dowódca PD 23 DP
Szefowie sztabu
  • mjr dypl. Adolf Tytus Nykulak do 31 VIII 1931
  • mjr SG Władysław Smolarski od VI 1926
  • mjr dypl. Wilhelm Kasprzykiewicz 1 IX 1931 - 26 I 1934
  • ppłk SG Bronisław Wzacny 1923
  • mjr dypl. Tadeusz Tomasz Pawlik 26 I 1934 - 1939
  • kpt. pdSG Włodzimierz Kowalski od 30 XI 1920
  • ppłk dypl. Józef Kuta
  • mjr SG Tadeusz Kadyi de Kadyihàza X 1923
                                     

3. 23 Dywizja Piechoty Armii Krajowej

W wyniku przeprowadzania akcji odtwarzania przedwojennych jednostek wojskowych w 1944 r. utworzono 23 Dywizję Piechoty AK pod dowództwem mjr. Zygmunta Jankego ps. "Walter”, komendanta Okręgu Śląskiego AK.

W jej skład wchodził min. wywodzący się z Gwardii Ludowej PPS Oddział Rozpoznawczy o kryptonimie "Surowiec” przeformowany następnie w batalion. Operował on w Zagłębiu Dąbrowskim, w lasach zawierciańsko-myszkowskich i olkuskich Jury Krakowsko-Częstochowskiej.

Użytkownicy również szukali:

...
...
...