Poprzednia

ⓘ Cyzjojan płocki




Cyzjojan płocki
                                     

ⓘ Cyzjojan płocki

Cyzjojan płocki – najstarszy znany cyzjojan w języku polskim, zachowany w rękopisie z początku XV wieku. Został dopisany do kodeksu zawierającego traktaty teologiczne, prawnicze i medyczne na karcie 332 verso i 333 recto. Do II wojny światowej kodeks przechowywany był w Bibliotece Seminarium Duchownego w Płocku. W czasie wojny zaginął, jednak zachowały się fotokopie tekstu sporządzone na prośbę Stefana Vrtela-Wierczyńskiego.

Autor tego cyzjojana jest anonimowy, prawdopodobnie spisał go z pamięci kopista kodeksu. W tekście, poza treściami o charakterze religijnym wymienienie faktów dotyczących świąt kościelnych, np. w wersie 2 – Pawła był Bog nawrocił znalazły się informacje praktyczne związane z uprawą ziemi, np. Domienik chce siec 5 sierpnia, data rozpoczęcia ścinania zboża. Występują rymy wewnętrzne, nieregularne. Zastosowano niewiele środków poetyckich: jedynie epitety i zdrobnienia. Tekst cyzjojana przekazuje kilka wyrażeń o charakterze przysłowiowym. Ponieważ dla kopisty najważniejsze było zachowanie ścisłej liczby sylab odpowiadającej liczbie dni w danym miesiącu, stąd granice wersów wypadają zazwyczaj w środku zwrotu lub wyrażenia np. gonić wilka // Drzeć łyka, w. 10-11.

Cyzjojan płocki odkrył Jan Ptaśnik, pierwszą transliterację i transkrypcję ogłosił Jan Łoś w artykule Dwa teksty staropolskie. Na podstawie fotokopii Wiesław Wydra sporządził prawidłową lekcję tekstu, którą opublikował w artykule Średniowieczny polski cyzjojan płocki.

                                     
  • Cyzjojan kłobucki średniowieczny polski cyzjojan zapisany w 1471 roku w kodeksie należącym do parafii kłobuckiej, skąd pochodzi jego nazwa stosowana
  • jest obecnie sygn. IV Qu. 161 Cyzjojan wrocławski został spisany najprawdopodobniej w tym samym czasie co płocki bowiem wiele zwrotów i fragmentów
  • Cyzjojan łac. Cisiojanus średniowieczny wierszowany kalendarz o charakterze mnemotechnicznym. Cyzjojany zbudowane były w ten sposób, że każdy miesiąc

Użytkownicy również szukali:

...
...
...